Rutte aangesteld tot formateur in fel debat over regeerakkoord

Informateurs Wouter Bos en Henk Kamp legden vandaag verantwoording af aan de Tweede Kamer over de formatie. De heren waren slechts aanspreekbaar op de procedure en de taak die zij in opdracht van de Kamer hebben uitgevoerd. Toch maakten de 'nieuwe' oppositiepartijen van deze eerste gelegenheid gebruik om VVD en PvdA de oren te wassen over het regeerakkoord. Volkskrant.nl deed live verslag, lees het hieronder terug.

Informateurs Kamp en Bos Beeld ANP

Een debat over het eindverslag van de informateurs ontaardde vandaag in een discussie met VVD en PvdA over het regeerakkoord. Het debat nam de hele dag in beslag. Nauwelijks werd gesproken over de formatieprocedure, behalve dan dat vrijwel iedereen complimenten had voor de vaart waarmee het geheel is verlopen. Bovenal was er felle kritiek op het uitruilakkoord van VVD en PvdA. De voltallige nieuwe oppositie, van links tot rechts, had wel wat aan te merken.

Het akkoord bevat genoeg om op te schieten, voor iedere partij wat wils. PVV-leider Wilders schoot zijn volledige munitie leeg op VVD-leider Rutte. De PVV zal al het beleid van het aanstaande kabinet te vuur en te zwaard bestrijden, was de boodschap. 'Dit is niet het tweede kabinet-Rutte, maar het tweede kabinet-Den Uyl. De middenklasse wordt gesloopt. De overwinning van het socialisme is compleet.' Vooral de inkomensafhankelijke zorgpremie en het inperken van de hypotheekrenteaftrek zijn de PVV-leider een doorn in het oog. Ook het kinderpardon is voor Wilders een gruwel. Volgens hem worden immigrantenouders die onterecht in Nederland zijn door het pardon beloond.

Aan de andere kant van het spectrum stond SP-leider Roemer, die de inkomensafhankelijke zorgpremie nog niet ver genoeg vindt gaan. 'De grote rekening komt bij de middeninkomens te liggen. Als je 67.000 euro verdient, betaal je net zoveel premie als iemand die 2 miljoen verdient.' De SP vreest voor kaalslag in de sociale zekerheid, hogere kosten voor studenten, meer marktwerking in de zorg, te weinig investeringen in de economie.

Gezinnen
De christelijke partijen CDA, SGP en ChristenUnie uitten vooral hun zorgen over de toekomst van de gezinnen. Hoe zit het met het uitkleden van de kindregelingen, het versoberen van de kinderbijslag? En de gratis schoolboeken waar ouders straks voor moeten gaan betalen? En die inkomensafhankelijke zorgpremie en een verhoging van het eigen risico? Op onvoorwaardelijke steun in de Eerste Kamer hoeven VVD en PvdA in elk geval niet te rekenen, maar de christelijke partijen zijn nooit te beroerd om constructief mee te denken.

GroenLinks maakte zich vooral zorgen over het strengere migratiebeleid en het korten van een miljard op ontwikkelingssamenwerking. D66 zei geen steun te zullen verlenen in de Eerste Kamer aan het plan om de zorgpremie inkomensafhankelijk te maken. Volgens Pechtold haalt de maatregel de solidariteit onder het zorgstelsel vandaan zonder dat er iets wezenlijks aan de zorgkosten wordt gedaan.

De middenpartijen CDA en D66 informeerden meerdere malen naar de speelruimte die de twee partijen laten aan de Kamer. De partijen hopen in de senaat te kunnen onderhandelen over de plannen van VVD en PvdA. De nieuwe coalitiepartijen onderschreven die open houding, maar wezen wel voortdurend naar de concessies die zij elkaar hebben gedaan. Nivellering is een concessie van de VVD, korten op ontwikkelingssamenwerking is een concessie van de PvdA.

Gecommiteerd
'Uitruilen' en 'elkaar iets gunnen', met die termen spraken VVD en PvdA over hun akkoord. Het zal moeten blijken hoeveel speelruimte er is voor de Kamer en sociale partners als beide partijen gecommiteerd zijn aan de gemaakte onderlinge uitruil. Volgens informateur Kamp is die ruimte er zeker. Als VVD en PvdA een brug naar elkaar hebben kunnen slaan, dan moet dat ook mogelijk zijn met de partijen die in het politieke spectrum tussen die twee staan, beredeneerde hij.

Een ruime meerderheid van de Kamer stemde in met de benoeming van VVD-leider Rutte tot formateur. Dat gebeurde wel pas na negen uur vergaderen.

Procedureel werd er ook nog iets besloten. Komende zaterdag stuurt formateur Rutte een brief naar de Kamer over het wel of niet in het openbaar beëdigen van de bewindslieden. De beëdiging zal naar alle waarschijnlijkheid maandag plaatsvinden. De donderdag daarna debatteert de Kamer dan over de regeringsverklaring van VVD en PvdA.

Lees hieronder het debat terug van minuut tot minuut.

Mark Rutte in de Tweede Kamer Beeld ANP

31 oktober 2012, 18:14

Stemmingen

Een meerderheid van de Kamer stemt in met het aanstellen van Rutte tot formateur.

Ook een motie van GroenLinks voor onderzoek naar de effecten van de korting op ontwikkelingssamenwerking in ontwikkelingslanden wordt door de Kamer aangenomen.

31 oktober 2012, 17:59

Slot

Er zijn geen nieuwe vragen gesteld aan de ex-informateurs en dus ook geen antwoorden. Wel zegt Kamervoorzitter Van Miltenburg dat de Kamer op een later moment de nieuwe formatieprocedure zal evalueren. Ze dankt nogmaals de heren Kamp en Bos en vermeldt daarbij dat Bos zijn informateurswerk vrijwillig heeft gedaan en in die tijd onbetaald verlof heeft opgenomen bij zijn werkgever KPMG. 'Mogelijk heeft dat ook geleid tot een snelle formatie', zegt ze lachend. Daarmee komt het debat tot een einde. Over tien minuten volgen de stemmingen over de ingediende moties.

Van Miltenburg Beeld anp

31 oktober 2012, 17:56

Er zijn geen moties van SGP en Partij voor de Dieren. 50Plus steunt het aanstellen van Rutte tot formateur. Henk Krol roept in een motie op tot het aanstellen van een minister voor ouderenbeleid.

31 oktober 2012, 17:52

GroenLinks

Bram van Ojik van GroenLinks dient een motie in waarin hij oproept tot het doorrekenen van de effecten van de bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking in ontwikkelingslanden. 'Dat het hier goed uitpakt weten we wel, maar we weten niet wat de effecten zijn in ontwikkelingslanden.'

31 oktober 2012, 17:48

ChristenUnie

Ook de ChristenUnie steunt de motie tot het aanstellen van Rutte als formateur. Slob: 'Ik hoop dat de brug die geslagen wordt, niet alleen een brug wordt voor de twee partijen, maar ook de rest van de Kamer en de samenleving.'

In een motie roept Slob op bij de uitvoering van het akkoord de sociale partners en het binnenlands bestuur te betrekken. Ook dient hij een motie in voor een onderzoek naar de effecten van de het sociaal leenstelsel in het hoger onderwijs.

31 oktober 2012, 17:43

D66

D66-leider Pechtold bekritiseert nogmaals het plan van de inkomensafhankelijke zorgpremie en prijst wederom de nieuwe formatieprocedure. Hij steunt de motie van VVD en PvdA voor het aanstellen van Rutte tot formateur. 'De motie is dermate neutraal geformuleerd dat wij die kunnen steunen.'

31 oktober 2012, 17:39

CDA

CDA-leider Buma dient een motie in die oproept tot een nadere koopkracht-analyse door het Nibud van het akkoord toegespitst op verschillende inkomensgroepen. Samsom van de PvdA ontraadt dat.

31 oktober 2012, 17:34

PVV

Volgens PVV-leider Wilders is de website redjehypotheek.nl van de VVD na een kwartier uit de lucht is gehaald, nadat hij in eerste termijn ernaar verwees. Wilders herhaalt de kritiek die hij al uitte in eerste termijn.

31 oktober 2012, 17:32

PvdA

PvdA-leider Samsom heeft geen verdere toevoegingen, behalve dat hij de motie voor het aanstellen van Rutte als formateur van harte steunt.

31 oktober 2012, 17:17

VVD

Rutte legt één motie voor: het overnemen van het advies van de informateurs.

Rutte wil, indien mogelijk, de beëdiging maandag te laten plaatsvinden en het debat over de regeringsverklaring daarop te laten volgen op donderdag. PVV-leider Wilders wil vooraf aan de beëdiging de mogelijkheid om een debat aan te vragen in de Kamer om niet achteraf voor een voldongen feit te zijn gezet.

Rutte zegt zaterdagavond een brief te zullen sturen aan de Kamer waarin hij schetst hoe hij omgaat met de balans tussen de waardigheid van de beëdiging en de wens van de Kamer om de ceremonie in het openbaar te laten plaatsvinden.

31 oktober 2012, 17:16

Tweede termijn

Het debat gaat door in tweede termijn. De fractievoorzitters zullen moties indienen waarover achteraf gestemd kan worden.

31 oktober 2012, 16:43

Informateurs Kamp en Bos

Informateur Kamp rond af en draagt het woord over aan zijn (oud-)collega Wouter Bos. 'Het is niet aan de informateurs om antwoord te geven op politieke vragen. Ik zal pogen in mijn antwoorden zo technisch mogelijk te blijven.'

Van Ojik van GroenLinks had aan de informateurs gevraagd of het akkoord is doorgerekend door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Dat is niet gebeurd, zegt Bos. Van Ojik vraagt daarom of het niet een goed idee is om dat alsnog te doen.

In reactie op een vraag van Pechtold (D66) zegt Bos dat Nederland in 2017 nog 0,55 procent van het bbp spendeert aan ontwikkelingssamenwerking en daardoor daalt Nederland van de vijfde naar de achtste plek in Europa.

Er waren ook vragen over het wel of niet investeren in het onderwijs. Volgens Buma en Pechtold is het zo dat het geld dat wat VVD en PvdA zeggen te investeren in onderwijs al bedoeld was voor onderwijs, dus niet als investering gerekend kan worden. Bos zegt dat VVD en PvdA 250 miljoen uit het gemeentefonds halen, dat niet gebruikt wordt voor onderwijs, en het toedelen aan onderwijs waardoor het dus toch een extra uitgave in het onderwijs is.

Pechtold blijft erbij dat het verschuiven van het geld in een gemeentefonds voor onderwijs naar de scholen zelf, niet een extra uitgave is aan het onderwijs. Bos blijft herhalen dat een deel van het geld in die gemeentefondsen niet gebruikt wordt voor onderwijs, door het toch toe te wijzen aan scholen, is het extra geld voor het onderwijs. 'Iedereen in het onderwijs zal dat ervaren als extra geld, gelukkig maar, want dat is het ook.'

Ook ex-informateur Bos ziet geen reden tot het maken van nieuwe regels voor de nieuwe formatieprocedure. Daarmee sluit Bos af.

31 oktober 2012, 16:04

Informateurs Kamp en Bos

De vergadering gaat verder met de beantwoording van de vragen door (ex-)informateurs Henk Kamp en Wouter Bos. Kamp spreekt zijn dank uit voor de helderheid van de opdracht van de Kamer. Hij heeft geen regels gemist tijdens de procedure.

Volgens Kamp wordt de stabiliteit van het kabinet bepaald door de houding van de twee fracties. 'Die fracties hebben zich glashelder opgesteld. Er is gekozen voor het beeld van de brug, er is een afstand tussen VVD en PvdA overbrugd, dat feit geeft aan dat partijen die daartussen vallen, betrokken kunnen worden bij de toekomstige voorstellen.'

Naarmate de samenwerking met de Kamer lukt, zal die ook gemakkelijker zijn in de Eerste Kamer, meent Kamp. Hij verwacht dat de senaat de wetsvoorstellen op hun merites zullen beoordelen. 'Het ziet er voor de stabiliteit van dit kabinet niet slecht uit.'

Kamp noemt de beoordeling van het CPB van het regeerakkoord 'duidelijk'. 'De opdracht aan ons informateurs was of wij een stabiel kabinet kunnen vormen. Die opdracht is nu voltooid. Ik heb begrepen van de onderhandelaars dat het voor hen belangrijk is om een nog bredere steun te verwerven bij de fractievoorzitters.'

Volgens de oud-informateur is bij geen enkel voorstel gekeken naar hoe de verhoudingen zijn in de Eerste Kamer. Er is wel over gesproken, zegt Kamp, en er is besloten om de Tweede Kamer zoveel mogelijk te betrekken bij het de besluitvorming.

Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) vraagt naar het gebrek van een gemeenschappelijke visie in het regeerakkoord. Kamp weerspreekt dit. Hij ziet de overtuiging bij VVD en PvdA om de overheidsbegroting op orde te krijgen en het land sterker uit de crisis te halen. 'Ik ben van mening dat het op een consequente manier is uitgewerkt. Wij hebben geen behoefte als informateurs om een aanvullende boodschap mee te geven.'

Wat betreft de kwestie van de 100.000-plus-gemeenten is de verwachting dat het aantal gemeenten in deze kabinetsperiode met 75 kan verminderen, zegt Kamp. De schaalvergroting van gemeenten en tegelijkertijd een kleinere overheid is één van de wensen van VVD en PvdA.

Kamp zegt dat de oud-informateurs niet de inkomensgevolgen kunnen berekenen voor specifieke voorbeelden, zoals gevraagd door D66-leider Pechtold. Hij verwijst verder naar de doorrekening van het akkoord door het CPB.

Alle stukken van de formatie zullen openbaar worden op het moment van beëdiging van de nieuwe bewindslieden, belooft Kamp. Dat zal enkele dagen voor het debat over de regeringsverklaring zijn.

Pechtold vraagt naar de beruchte kaartjes van Wouter Bos, waar Diederik Samsom gisteren over sprak in het programma Pauw en Witteman. Volgens Kamp zijn er allerlei mogelijkheden om informatie te delen: 'met elkaar praten, op een whiteboard schrijven, op papier'.

Informateurs Kamp en Bos Beeld ANP

31 oktober 2012, 14:59

Tijdelijke schorsing

Het debat is tijdelijk geschorst tot 17.00 uur om de informateurs de gelegenheid te geven hun antwoorden voor te bereiden.

31 oktober 2012, 14:47

50Plus

Henk Krol is de laatste spreker. 'Als fractievoorzitter van een nieuwe partij begrijp ik van dit debat helemaal niets. Vroeger had de koningin nu een formateur aangewezen, nu spreken wij al zes uur lang met elkaar.'

Hij spreekt waardering uit over de snelheid van de formatie, maar maakt zich ook zorgen. 'Samsom en Rutte doen mij denken aan mijn twee jonge honden, die nu samen in één mandje liggen, maar een maand geleden nog met elkaar knokten.' Krol wil regels voor de volgende formatie.

Dan over het regeerakkoord: 'Mensen krijgen niet wat ze is beloofd. Veel ouderen vallen in een financieel gat. Dat kan ik niet betrouwbaar noemen. Dan de hypotheekrenteaftrek, de VVD beloofde dat er niets zou veranderen, nu gebeurt het toch. Dit is niet betrouwbaar.'

Hij sluit af: 'Ik ben blij dat er veel bruggen worden geslagen. Veel van onze leden vinden dat nodig, omdat zij bang zijn dat ze er straks onder moeten slapen.'

Krol in de Tweede Kamer Beeld anp

31 oktober 2012, 14:35

Partij voor de Dieren

Als een-na-laatste spreker is het de beurt aan Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. Ze prijst de snelheid van de formatie, maar zegt ook: 'Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel.'

Deze coalitie is niet waar de kiezers voor hebben gekozen, betoogt zij. 'Dit is een volstrekt niet experiment, waarvan de geringe kans van slagen veel en vaak moet worden weggelachen. Het is toch onbegrijpelijk dat we al jaren horen dat Europa bepalend zal worden voor de toekomst van ons land, maar dat Europa slechts één karige pagina 13 beslaat in het akkoord. Mijn fractie heeft een duidelijke toelichting gemist.'

Thieme prijst de maatregelen in het regeerakkoord op het gebied van dierenwelzijn. Wel maakt ze zich zorgen over de slappe ambities op het gebied van natuur. 'PvdA gaat nu akkoord met de Blankenburgtunnel. De zucht naar regeren is blijkbaar groot.'

'Ontwikkelingssamenwerking moet procentueel het meest inleveren. De brug lijkt opgehaald te worden en de verbinding met ontwikkelinde landen verbroken. Nederland heeft jaren een voortrekkersrol gespeeld, maar legt die nu neer.'

Als gewoonlijk sluit ze af met: 'Voorts ben ik van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrie.'

Marianne Thieme Beeld anp

31 oktober 2012, 14:27

SGP

SGP-leider Kees van der Staaij begint zijn betoog met een verwijzing naar 'hervormingsdag'. Vijf eeuwen geleden realiseerden protestanten zich opnieuw dat slechts één brug is geslagen. De brug tussen hemel en aarde en die brug heet Jezus Christus, Gods zoon.'

Van der Staaij: 'In de liefde schijnt het zo te zijn dat tegenpolen elkaar aantrekken. In de politiek blijkbaar ook.' Hij heeft complimenten voor de snelle formatie en hij prijst de hervormingen op de woningmarkt en de arbeidsmarkt.

Van der Staaij heeft ook zorgen en kritiek. 'Zorgen over het niet beschermen van ongeboren leven, het verdwijnen van de gewetensbezwaarde ambtenaar, forse bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking, gezinnen met middeninkomens zullen er hard op achteruitgaan.'

'Was het nu de bedoeling dat de middeninkomens in fiscale zin het toptarief gaan betalen, en niet de hoogste inkomens?'

Van der Staaij sluit af: 'Waardering, maar ook stevige kritiek.'

Kees van der Staaij Beeld ANP

31 oktober 2012, 14:18

GroenLinks

Bram van Ojik heeft, net als de andere fractieleiders, complimenten voor de informateurs. Hij is te spreken over de procedure. Van de informateurs wil hij weten of de effecten van de bezuiniging op ontwikkelings-samenwerking berekend kunnen worden. Hij noemt het akkoord 'dik en veelal onduidelijk'. 'Door de vaagheid van het akkoord is de uitkomst van de plannen nog in nevelen gehuld. Iedereen kan het interpreteren zoals hij of zij wilt.'

Van Ojik noemt het een akkoord 'van twee walletjes eten'. 'Welke ruimte is er nog om samen tot een alternatief te komen? Er ligt nu een pragmatisch akkoord met onderdelen of van de een of van de ander.'

Het meest pijnlijke van het akkoord noemt hij op ontwikkelingssamenwerking. 'Het kompas van Samsom wijst op eerlijk delen, maar een kompas wijst ook altijd naar het noorden. Samsom laat het zuiden nu zitten. De bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking is een vlek op dit akkoord.'

Hij sluit af met succeswensen aan het adres van de beoogde formateur.

Bram van Ojik Beeld ANP

31 oktober 2012, 14:09

ChristenUnie

ChristenUnie-leider Arie Slob begint zijn betoog met het woord 'gerechtigheid'. Dat is waar hij het allemaal voor doet.

Slob: 'Het is een wat ongelijksoortige uitruil geworden. Ik heb zelfs begrepen dat er gekwartet is.' Hij vraagt de toekomstig premier om visie. 'Geef een samenhangend verhaal.' Hij vraagt aandacht voor gezinnen. 'Het is ongekend wat op ze af gaat komen.' Ook wil hij weten hoe we omgaan met verschillen. 'Kunnen we dat nog? We hebben een grote traditie in Nederland als het gaat om omgaan met gewetensbezwaren en verschillen. Laten we dit overeind houden.'

Tot slot vraagt hij aan de informateurs of zij nog iets kunnen toevoegen aan de evaluatie van het nieuwe formatieproces.

Arie Slob Beeld anp

31 oktober 2012, 13:57

D66

Vervolgens D66-leider Pechtold. 'Het belangrijkste nieuws: er komt eindelijk beweging op belangrijke dossiers, de arbeidsmarkt, de woningmarkt en de zorg.' Hij heeft ook kritiek. 'Dit 'akkoord op hoofdlijnen' telt 81 pagina's. Is er gesproken over de houding richting de Kamer en onze controlerende taak? Welke afspraken zijn er over benoemingen op functies die in deze kabinetsperiode vakant komen?'

Pechtold maakt zich ook zorgen. 'Een maatregel die niets te maken heeft met gezonde overheidsfinanciën, die zorgt dat werken minder loont, daar voelen wij niets voor.' Hij spreekt over de inkomensafhankelijke zorgpremie. Hij legt een aantal situaties voor van verschillende mensen met oplopende inkomens. Hij vraagt aan de informateurs om te schetsen wat het akkoord betekent voor die inkomens.

Henk Krol van 50Plus snelt naar de interruptiemicrofoon: 'Mag daar dan ook een gepensioneerde aan toe worden gevoegd?'

Tot slot: 'Onze opstelling is constructief waar het kan, kritisch waar het moet. Wij zijn bereid mee te praten over 16 miljard, maar flinke delen van dit akkoord maken Nederland niet sterker. Als echt links en echt rechts gaan samenwerken valt het midden eruit. Het midden betaalt de rekening, de hardwerkende Nederlander, weet u nog?'

Pechtold in de Kamer met Buma en Rutte Beeld anp

31 oktober 2012, 13:48

CDA

Dan CDA-leider Buma: 'Onze houding zal niet zijn: nee, tegen anderen; maar vooral ja tegen de eigen principes.' Buma heeft stevige kritiek. 'Met dit akkoord komt Nederland vooral armer, maar niet sterker uit de crisis. Deze coalitie schept geen banen, maar chagrijn. De hardwerkende Nederlander wordt de hardgepakte Nederlander.'

Hij heeft een vraag aan de informateurs: 'Klopt het dat de herverdeling leidt tot een toename van werkloosheid met 1 a 2 procent?'

Buma: 'Het woord samenleving komt geen enkele keer voort in dit akkoord. Veel over de zorg, maar het woord mantelzorger komt er niet in voor. Ook het woord vrijwilliger niet, wel 'vrijwillig levenseinde'. Niet de menselijke maat, maar grootschaligheid is het devies.'

Een volgende vraag aan de informateurs: 'Hoe wordt omgegaan met mogelijke financiële tegenvallers?'

Hij rondt af: 'Dit akkoord verzwakt de samenleving, dan dat ze het versterkt. Hier hadden andere keuzes gemaakt kunnen en moeten worden. Dit is een uitruilcoalitie. De VVD kijkt weg als er wordt genivelleerd in de zorg. De PvdA kijkt weg als er een miljard wordt weggehaald bij ontwikkelingssamenwerking. Dit land heeft een coalitie nodig die niet de helft van de tijd wegkijkt.'

Buma in de Tweede Kamer Beeld anp

31 oktober 2012, 13:40

SP

Vervolgens is de beurt aan Emile Roemer van de SP. 'Volgens mij zit daar niet Marx Rutte tegenover mij', haakt hij aan op het betoog van Wilders.

Roemer: 'De VVD heeft slim onderhandeld. Een echt fundamentele andere weg hoeft hij niet te nemen. Rutte I wordt Rutte II. In grote lijnen blijft het beleid liberaal. De marktwerking in de zorg gaat verder, de verzorginsstaat wordt uitgekleed, villa-eigenaars worden gecompenseerd met lagere loonbelasting.'

Roemer maakt Samsom ook nog een compliment: 'Het is hem gelukt Rutte twee woorden uit de mond te krijgen: nivelleren en eerlijk delen.' Maar, zegt Roemer, 'er wordt geen brug geslagen naar mensen die hun baan verliezen. De WW-val wordt hard en diep. Dit is geen brug, maar een afgrond. Zo ook in de zorg, hardcore VVD-beleid. In de thuiszorg wordt de huishoudelijke zorg opgeheven. Ook studenten zullen vergeefs zoeken naar de brug met dit kabinet. Ze verliezen de basisbeurs en hun OV-kaart. Ik zie geen brug naar de sociale werkplaatsen. Mensen die daar werken moeten straks onder het minimumloon gaan zitten.'

Ook op de woningmarkt ziet Roemer geen verbeteringen. De huurders betalen de rekening, meent hij. 'Modderen we voort op de liberale weg, of kiezen we voor de sociale weg? Het lijkt erop dat de linkerflank van de PvdA campagne heeft gevoerd en de rechterflank gaat regeren. De VVD levert de premier en het beleid.'

Voorzitter Van Miltenburg vraagt of Roemer ook nog wat te zeggen heeft over de formatieprocedure. Roemer zegt dat het niet zijn voorkeur heeft om Rutte aan te wijzen als formateur, maar het verder af te wachten.

SP-leider Roemer Beeld anp

31 oktober 2012, 13:27

PVV

Wilders begint zijn betoog: 'Paars komt terug. Alles wordt weer net zoals vroeger, zo denkt Paars. Rutte II is een aanslag op de middenklasse.'

Pechtold (D66): 'De enige die tijdens Paars Kamerlid was meneer Wilders.'

Wilders: 'Daarom ben ik de enige die recht van spreken heeft. Het was een puinhoop.' Hij vervolgt zijn verhaal. 'Ze zijn wel creatief omgegaan met de opdracht: pers Henk en Ingrid zoveel mogelijk uit. Een onwaarschijnlijke hoeveelheid lastenverhogingen. Allemaal maatregelen om de middenklasse te pakken. Verhoging van de btw, van de loonbelasting, de kolenbelasting, de alcoholaccijnzen, de energiebelasting, verhoging van het eigen risico in de zorg.'

Wilders: 'Het akkoord is een frontale aanval op de middenklasse. De huren gaan omhoog, de hypotheekrenteaftrek wordt beperkt en het kabinet voert de grootste nivelleringsoperatie ooit door. Rutte schiet totaal door en steekt Den Uyl naar de kroon. De zorg wordt met een inkomensafhankelijke premie bijna helemaal gratis voor bijstandstrekkers.'

'Het kabinet buigt meteen voor Brussel en zet de Hedwigepolder onder water. En er komt een kinderpardon. De naam kinderpardon is misleidend. Het zijn de ouders die met hun kinderen mogen blijven, die beloond worden ondanks hun leugens. Dit is het zoveelste pardon van het zoveelste slappe kabinet. Dat is leuk voor de zieligheidsindustrie en de islamknuffelaars, maar Nederland mag betalen.'

Vervolgens spreekt Wilders op de zorg: 'Er wordt voor vijf miljard bezuinigd op zieken, bejaarden en de zorg. Een beschaafde samenleving onwaardig.'

Wilders vervolgt: 'De middenklasse wordt gesloopt. De overwinning van het socialisme is compleet. Het lijkt wel of Marx gewonnen heeft. Dit is eigenlijk niet het tweede kabinet-Rutte, dit is het tweede kabinet-Den Uyl.'

Ten slotte maakt Wilders reclame voor de website van de VVD: www.redjehypotheek.nl. 'Het blijkt een grote leugen te zijn.' VVD-leider Rutte zit er onbewogen bij en is verdiept in zijn eigen documenten. 'Al die verkeerde plannen van dit nieuwe kabinet zullen wij gaan bestrijden.'

Geert Wilders in de Tweede Kamer Beeld anp

31 oktober 2012, 13:24

PVV

Het debat gaat verder. Geert Wilders neemt het woord. Het wachten is nog even op Rutte en Samsom, fractievoorzitters van VVD en PvdA.

31 oktober 2012, 13:16

Eerst vinden de regelingen van werkzaamheden nog plaats. Een terzijde: VVD'er Ard van der Steur vraagt informatie over de 'clubpas'. 'U heeft het over de wietpas?', vraagt de Kamervoorzitter. 'Clubpas suggereert iets heel anders', zegt ze en barst in lachen uit.

Voorzitter Van Miltenburg Beeld anp

31 oktober 2012, 13:15

Het wachten is op het vervolg van het debat. De volgende spreker is Geert Wilders van de PVV.

Beeld anp

31 oktober 2012, 12:28

Tijdelijke schorsing

De vergadering is geschorst tot 14.15 uur. Daarna volgen de andere fractievoorzitters met ieder tien minuten spreektijd per persoon. Ook dan zijn interrupties mogelijk waardoor de vergadering kan uitlopen, maar naar verwachting zullen de nieuwe oppositiepartijen elkaar niet veel onderbreken.

Straks meer.

Beeld anp

31 oktober 2012, 12:21

PvdA

Samsom rondt af. 'Met een nieuwe minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking kan Nederland een bijdrage blijven leveren aan ontwikkeling in de wereld. Het immigratiebeleid ademt nu strengheid en rechtvaardigheid. Maar we realiseren ook het ons zo gekoesterde kinderbeleid. Kinderen als Mauro sturen we niet meer weg.'

Ten slotte zegt Samsom: 'De PvdA schuift de heer Rutte naar voren als formateur. Wat mij betreft kunnen we dan snel aan de slag.'

Buma (CDA) wil tot slot weten of Samsom een andere toon verwacht van de premier in Europa. Samsom: 'De premier gaat over zijn eigen toon. Maar, ja, dit wordt een pro-Europees verhaal.'

31 oktober 2012, 12:18

PvdA

Samsom wordt door Slob (ChristenUnie) en Pechtold (D66) aangesproken op de steun aan de Kunduzmissie. Samsom: 'Wij vinden het nu zinnig om daar niet de stekker uit te trekken. Wij dragen nu die missie, al betwisten we in oorsprong de zinnigheid toen die werd uitgestuurd.' De Partij van de Arbeid sprak af met de VVD om de politiemissie in Kunduz te voltooien in 2014.

Ook de JSF wordt verder onderzocht door VVD en PvdA. De testontwikkelfase gaat door.

Samsom in de Tweede Kamer Beeld ANP

31 oktober 2012, 12:02

PvdA

Samsom zegt dat het akkoord ambitie toont op het gebied van groene energie. Hij wordt meteen geïnterrumpeerd door Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren: 'Waarom staan er geen klimaatdoelstellingen in het akkoord?' Samsom: 'In 2050 willen wij 100 procent duurzame energie.'

'Het groene gehalte van dit regeerakkoord is in ieder geval buiten deze ruimte goed gevallen', zegt Samsom. 'Ik zoek amechtig naar een breed draagvlak om eindelijk een stabiel punt op de horizon te zetten.'

Beeld anp

31 oktober 2012, 11:55

PvdA

Samsom vervolgt zijn betoog. 'Voor de invulling en uitwerking van de plannen voor de arbeidsmarkt zoeken we naar de steun van de sociale partners.'

Roemer (SP): 'De verkorting van de WW is een forse aderlating.' Samsom: 'In het licht van het hele akkoord hebben wij dat gedaan. En we hebben daar de IOW aan toegevoegd, een vangnet dat er voor zorgt dat oudere werklozen niet hun vermogen en hun huis hoeven op te eten tot hun pensioen.'

31 oktober 2012, 11:40

PvdA

SP-leider Roemer vraagt aan Samsom of er een plafond zit op de inkomensafhankelijke pensioenpremie. 'Is dat een concessie aan de VVD?' Nee, zegt Samsom, dit stond al in het PvdA-programma. 'Bij ons gaan de hoge inkomens, boven een ton, er 4 procent op achteruit in 2017. In het programma van de SP is dat 3 procent.'

Pechtold van D66 valt ook over de inkomensafhankelijke zorgpremie, die volgens hem de solidariteit onder het zorgstelsel weghaalt. Samsom: 'We gaan de crisis te lijf door samen te werken en niet de hakken in het zand te zetten.' Pechtold: 'U heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer, dus hoe ziet u dat?' Samsom: 'Over elke uitwerking van de plannen in dit regeerakkoord valt te praten.'

SP-leider Roemer Beeld anp

31 oktober 2012, 11:31

PvdA

Volgens Roemer van de SP heeft het sociale leenstelsel gevolgen voor de toegankelijkheid. 'Het wordt een puinzooi door de rekening bij de verkeerde mensen te leggen.' Samsom: 'Wij vinden dat je solidariteit mag vragen van studenten als die na hun studie een goede baan krijgt.'

Arie Slob van de ChristenUnie vraagt naar de ontbrekende werkgelegenheid in het regeerakkoord. Samsom: 'De werkgelegenheid en de groeicijfers van dit programma zijn beter dan in ons eigen verkiezingsprogramma. Bovendien ook de inkomensverdeling is beter dan in ons eigen programma. Soms kan je het niet mooier krijgen.'

31 oktober 2012, 11:20

PvdA

Samsom vervolgt zijn betoog. 'De komende jaren kunnen we met dit akkoord Nederland sterker en socialer uit de crisis krijgen.'

Pechtold interrumpeert en zegt dat de partijen VVD en Pvda niet investeert in onderwijs. Samsom: 'Netto investeren wij 196 miljoen.' Dat klopt volgens Pechtold niet. 'Dit geld was al bedoeld voor onderwijs, dat is dus geen investering.'

Samsom voegt eraan toe dat door het sociaal leenstelsel studenten op termijn structureel 700 miljoen investeren in onderwijs. 'Ik ben daar trots op.' Volgens Pechtold spelen VVD en PvdA 'balletje-balletje met onderwijsgeld'.

Samsom speelt de vraag door naar de informateurs. 'Mijn indruk is dat we meer geld aan onderwijs uitgeven dan tot nu toe gebeurde. Laten we vragen aan de informateurs hoe het sommetje dan zit. Want ik wil dit opgehelderd hebben.' Samsom zegt te willen blijven investeren in onderwijs, zoals dat ook in het programma van de PvdA staat.

31 oktober 2012, 11:07

PvdA

Van der Staaij van de SGP vraagt: 'Waar staat de PvdA nu als het aankomt op ontwikkelingssamenwerking?' Samsom: 'Wij staan voor die 0,7, maar wij vinden deze concessie acceptabel op het totaal. Wij gaan zorgen dat wat er overblijft van het budget op de beste manier wordt ingezet. Er is nog genoeg over om goed te kunnen doen voor de allerarmsten van de wereld, daarmee verheel ik niet dat het pijn doet.'

Pechtold (D66): 'Wilders wilde in het Catshuis 700 miljoen bezuinigen op ontwikkelingssamwerking. De PvdA bezuinigt een miljard.'

Samsom: 'Ja het doet pijn, maar in het kader van het hele akkoord en van vooruitgang in Nederland accepteren wij deze concessie.'

Pechtold: 'De PvdA krijgt inkomensafhankelijke zorgpremie waarbij de solidariteit van het zorgsysteem verdwijnt en geeft daarbij 1,3 miljard geld voor ontwikkelingssamenwerking weg. Ik begrijp dat gunnen niet.'

Samsom: 'Het laatste wat ik verwacht had was dat D66 een karikatuur zou maken van compromissen sluiten.'

31 oktober 2012, 10:54

PvdA

Dan, na bijna twee uur, is het woord aan Diederik Samsom van de PvdA. 'Dit akkoord bevat politieke pijn voor beide partijen. Die prijs willen we betalen in ruil voor meer vooruitgang voor Nederland.'

Zetten lijken zich te herhalen. De verschillende fractievoorzitters melden zich bij de interruptiemicrofoons om vergelijkbare vragen te stellen aan Samsom die zij ook al stelden aan Rutte.

Van Ojik van GroenLinks wil weten of er nog bruggen geslagen worden als dit nieuwe kabinet een miljard gaat bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Samsom zegt dat die concessie pijn doet, maar het nieuwe kabinet wel gaat investeren in economische groei in ontwikkelingslanden.

Roemer van de SP vraagt aan Samsom waarom de PvdA nu niet meer investeert in de economie. Samsom: 'In ons programma staat al dat wij 16 miljard willen bezuinigen en de begroting op orde brengen. Hierop verschillen wij met de SP, maar niet met de VVD.'

Samsom in de Tweede Kamer Beeld ANP

31 oktober 2012, 10:48

VVD

Tot slot brengt Rutte de kwestie van de openbare beëdiging van de bewindslieden ter sprake. 'Bij de beëdiging zijn een aantal aspecten aan de orde. De beëdiging dient plaats te vinden ten overstaan van de koningin. Dat is een belangrijk en waardig moment. Bovendien nemen de bewindslieden de facto de ministriële verantwoordelijkheid voor het staatshoofd. Ik wil vragen aan de Kamer om vertrouwen te hebben dat ik zal zoeken naar de juiste balans tussen de waardigheid van dat moment en de wens van de Kamer om dat openbaar te doen.'

Wilders van de PVV vraagt aan Rutte om de Kamer daarover te informeren voordat de beëdiging plaatsvindt. Rutte zegt daar nog op terug te komen.

VVD-leider Rutte Beeld ANP

31 oktober 2012, 10:43

VVD

Volgens Rutte is het grote verschil met het vorige kabinet dat er meer hervormingen mogelijk zijn, die in de samenwerking met CDA en PVV niet mogelijk waren. Hij antwoordt daarmee op een vraag van Emile Roemer van de SP.

Roemer: 'Het is blijkbaar een lastige vraag voor Rutte wat zijn visie op de samenleving is. U kunt geen echt verschil aangeven tussen het nieuwe kabinet en het vorige kabinet.'

Rutte: 'Zowel VVD als PvdA en CDA denken vergelijkbaar over de politieke rol van partijen: namelijk dat je als partij je verantwoordelijkheid moet nemen en bestuursverantwoordelijkheid moet nemen om dit land uit de crisis te krijgen.'

31 oktober 2012, 10:36

VVD

Kees van der Staaij van de SGP vraagt naar het geloof van VVD en PvdA. Rutte: 'Dat is gebaseerd op dat wij beide grote volkspartijen zijn. Zoals wij bruggen willen slaan in de samenleving, hebben we ook onderling bruggen geslagen. We hebben een brug proberen te slaan tussen twee partijen met verschillende visies.'

Het gaat Van der Staaij natuurlijk om de christelijke waarden en normen. 'Worden daar ook nog bruggen geslagen?' Volgens Rutte houdt het akkoord rekening met verschillende minderheden in de samenleving. 'We doen recht aan minderheden en meerderheden.'

Ook Arie Slob van de ChristenUnie heeft de zorgen van Van der Staaij. Het akkoord van VVD en CDA maakt bijvoorbeeld een einde aan de weigerambtenaar. Ook gaan er andere regels gelden wat betreft migratie vanuit andere landen van het Koninkrijk der Nederlanden. 'Zijn alle mensen dan nog wel gelijk binnen het koninkrijk?'

Rutte: 'De principes van de grondwet staan niet ter discussie, maar er staat niets in de weg om regels te stellen aan migratie vanuit Aruba en Curaçao, temeer ook omdat die andersom ook gelden.'

31 oktober 2012, 10:33

VVD

Rutte zegt tegen CDA-leider Buma dat het onmogelijk is om op voorhand concessies te gaan doen en in te gaan op als-dan-vragen. Hij herhaalt dat bij de uitvoering van de plannen de dialoog zal worden aangegaan.

31 oktober 2012, 10:26

VVD

Alexander Pechtold van D66 vraagt: 'Beschouwt Rutte dit kabinet als een gewoon meerderheidskabinet? De inkomensafhankelijke zorgpremie zal niet gesteund worden in de Eerste Kamer, daar is u de meerderheid nu al ontvallen. Hoe gaat u daarmee om?'

Rutte: 'In het bijzonder zullen wij samenwerking zoeken hier in de Kamer en bruggen slaan naar andere partijen.'

Pechtold: 'Bent u bereid de inkomensafhankelijke zorgpremie te laten vallen? Mensen bovenmodaal gaan er gigantisch op achteruit.'

Rutte: 'Er ligt een regeerakkoord dat wij gezamenlijk evenwichtig vinden. U vraagt mij een maatregel te schrappen voordat we uberhaupt begonnen zijn. Dat gaan we niet doen. Maar we gaan bij de uitwerking van alle maatregelen de dialoog zoeken met iedereen die daar een bijdrage aan kan leveren.'

31 oktober 2012, 10:20

VVD

Rutte vervolgt zijn betoof. Hij spreekt zijn tevredenheid uit over maatregelen op het gebied van veiligheid: meer aandacht voor slachtoffers, verhalen van kosten op daders. 'Tegelijkertijd investeren we ook, onder meer in het onderwijs.'

Op dit punt wordt hij geïnterrumpeerd door D66-leider Alexander Pechtold. 'Netto bezuinigt u juist op onderwijs.' Rutte: 'Nee, netto investeren we bijna 200 miljoen in het onderwijs.' Pechtold blijft erbij dat de belofte van investering in het onderwijs niet wordt waargemaakt. 'Er wordt 900 miljoen geïnvesteerd en een miljard afgehaald.'

Rutte: 'Pechtolds redenering klopt niet. Geld uit het gemeentefonds wordt gelabeld voor het onderwijs. Netto is dat een investering van bijna 200 miljoen.'

31 oktober 2012, 10:16

Kees van der Staaij van de SGP heeft kritiek op de schaalvergroting die VVD en PvdA voor ogen hebben voor gemeenten. 'Groter is niet altijd beter.'

Rutte: 'We dragen heel veel over aan de mede-overheden. Zij kunnen dat ook beter. Maar ik ben ervan overtuigd dat het om bestuurlijke kracht en bestuurlijke schaal vraagt. Naar mate een gemeente groter is, is de bestendigheid van die kracht groter.'

31 oktober 2012, 10:10

VVD

Henk Krol van 50Plus wijst erop dat VVD-prominent Wiegel kritiek heeft op de zorgplannen van VVD en PvdA. Rutte: 'Wiegel is een vrij mens die zich stevig kan uiten. Dat staat hem vrij.'

31 oktober 2012, 10:04

VVD

Arie Slob van de ChristenUnie bevraagt Rutte over de plannen om gemeenten samen te voegen tot grote gemeenten met ten minste 100.000 inwoners. 'Waar is de menselijke maat die Rutte eerder aanhing?'

Volgens Rutte is die menselijke maat terug te zien bij de nadruk op vakmanschap bij bijvoorbeeld de politie en in het onderwijs. Maar op het gebied van gemeenten 'moet je vaststellen dat gemeenten de schaal missen om meer bevoegdheden die bij hen komen te liggen, uit te voeren'.

Rutte: 'De ambitie van de 100.000 delen VVD en PvdA. Daar gaan we gemeenten niet bij dwingen. Maar het overdragen van bevoegdheden zullen we doen op de schaal van die 100.000-plus. Dat zal ertoe leiden dat gemeenten moeten samenwerken.'

31 oktober 2012, 9:56

VVD

Bram van Ojik van GroenLinks interrumpeert Rutte ook op diens plannen voor het immigratiebeleid. 'Uw motto is bruggen slaan. Als je nu deze paragraaf ziet, hoe verhoudt zich dat tot dat mooie motto? Naar wie worden bruggen geslagen.'

Rutte: 'Wat ik een eerlijk en rechtvaardig migratiebeleid vind, is dat we zeggen tegen mensen die een bijdrage willen leveren: goed dat je komt. Maar we zeggen ook tegen mensen die hier niets te zoeken hebben, die niet echte asielzoekers zijn, tegen hen zeggen: daarvoor zijn wij niet beschikbaar.'

Van Ojik: 'Bijvoorbeeld het strafbaarstellen van illegaliteit of het verbieden van gezichtsbedekkende kleding in de tram. Wat heeft dat te maken met bruggen slaan? Of het korten op ontwikkelingssamenwerking van een miljard?'

Rutte: 'Het is van belang dat je elkaar in het gezicht kunt kijken. Daarom hebben we afgesproken dat de boerka in allerlei omstandigheden niet mag. Wat betreft de ontwikkelingssamenwerking, daar gaan we mee door, maar niet op dezelfde weg die niet werkt.'

Rutte in de Tweede Kamer met Samsom en Roemer Beeld ANP

31 oktober 2012, 9:49

VVD

Na alle interrupties vervolgt Rutte zijn betoog. 'Ik ben blij dat we stevige afspraken hebben gemaakt op het gebied van veiligheid, op immigratie en integratie. We doen zoveel mogelijk om ervoor te zorgen dat nieuwe mensen hier een toekomst kunnen opbouwen en niet afhankelijk zijn van een uitkering.'

Wilders vraagt aan Rutte waar hij mee bezig is: 'U komt met een kinderpardon. U lijkt wel Cohen.' Rutte noemt een aantal maatregelen die de regels juist aanscherpen: geen bijstand voor mensen die geen Nederlands kunnen, de termijn voor nieuwkomers om te mogen stemmen van vijf naar zeven jaar.

Wilders: U zegt gewoon: heb je kinderen? Kom maar naar Nederland, dan mag je blijven.'

Rutte: 'Ja, we maken het mogelijk voor kinderen die hier geworteld zijn om te mogen blijven. Tegelijkertijd verscherpen we het immigratiebeleid.'

Wilders: 'Wij worden nog eerder marsmannetjes, dan dat we ja zeggen tegen een generaal pardon. Uw pardon geldt niet alleen voor kinderen, maar ook voor hun ouders. Dat zijn mensen die Nederland bedrogen hebben. U maakt hier een Cohennetje, het siert u niet. Meneer Rutte, u bent gewoon een linkse jongen.'

31 oktober 2012, 9:46

VVD

Kees van der Staaij wil weten van de premier of dit pakket niet onevenredig uitpakt voor bijvoorbeeld gezinnen die schoolboeken moeten gaan betalen en minder kinderbijslag zullen krijgen.

Rutte herhaalt dat alle groepen zullen moeten inleveren. Wel zoeken VVD en PvdA zoveel mogelijk naar kansen om te snijden in de overheid. 'Door het totale samenstel van maatregelen gaan de hoge inkomens er iets op achteruit en de mensen met een laag salaris er iets op vooruit.'

31 oktober 2012, 9:40

VVD

Na Slob volgt SP-leider Roemer die Rutte aan de tand voelt over de nieuwe plannen voor de zorg. 'De grote rekening komt bij de middeninkomens te liggen. Als je 67.000 euro verdient, betaal je net zoveel premie als iemand die 2 miljoen verdient.'

Rutte herhaalt dat hij de nivellering acceptabel vindt in het totaalpakket dat hij met de Pvda overeen is gekomen. 'Ik vind het een uitwerking evenwichtig is.'

Roemer: 'Onder de 30.000 euro gaan mensen minder betalen, daar zijn wij blij mee. Maar boven een inkomen van 70.000 euro stijgt die premie niet verder. Is dat een eis geweest van de VVD om de hoogste inkomens te sparen?'

Rutte blijft erbij dat hij de nivellering acceptabel vindt en gaat niet in op de details van de onderhandeling met de PvdA.

31 oktober 2012, 9:36

VVD

ChristenUnie-leider Arie Slob wil van Rutte weten wat diens boodschap is aan de gezinnen van Nederland. Rutte: 'Mijn boodschap is: het is onvoormijdelijk dat we het allemaal zullen voelen. Wat wij doen met dit pakket is het op orde brengen van de overheidsfinanciën en het doorvoeren van noodzakelijke hervormingen.'

Slob: 'Rutte spreekt niet over de gezinnen. Met name gezinnen worden geraakt door de ongeleide uitruil tussen de VVD en de PvdA. Is er ruimte in de komende tijd voor aanpassingen?'

Rutte: 'Deze coalitie neemt zich voor om in een open dialoog met de Kamer te werken. Ik realiseer mij dat we in allerlei groepen in Nederland offers vragen. Het is onvermijdelijk dat we allemaal de gevolgen ervaren van het leven op te grote voet. We zorgen ervoor dat de uitgaven en inkomsten weer op evenwicht komen, de tering naar de nering zetten. We moeten de tekorten terugbrengen en de economische groei zoveel mogelijk proberen te versterken.'

31 oktober 2012, 9:32

VVD

D66-leider Alexander is de derde die VVD-leider Rutte interrumpeert. Hij verwijst naar de verkiezingsbelofte van Rutte om alle werkenden een arbeidskorting van 1000 euro te geven. In plaats daarvan moet iedere Nederlander 1000 euro inleveren om 16 miljard te bezuinigen. Volgens Rutte geldt voor werkenden nog steeds dat zij een korting krijgen van 500 euro.

Pechtold: 'Waarom die mensen bovenmodaal vele malen meer laten betalen en de mensen in de bijstand sparen?'

Rutte: 'Het resulterend koopkrachtbeeld, het netto effect is: een plus 0,2 voor de laagsten en een min 0,6 procent koopkracht voor de hoogsten. Dat vind ik een acceptabele concessie aan de PvdA.'

31 oktober 2012, 9:28

VVD

CDA-leider Buma wil weten waarom de werkgelegenheid erop achteruit gaat met dit pakket. Volgens Rutte is dat echter op korte termijn, op lange termijn zou de werkgelegenheid er wel op vooruitgaan. 'Dit kabinet bestrijdt niet alleen de huidige crisis, maar zorgt er ook voor dat we er sterker uitkomen.'

Buma: 'Wat er gebeurt: u haalt het geld weg bij uw eigen achterban. Samsom deelt het uit aan zijn achterban.'

Rutte: 'Ja, de inkomensafhankelijke zorgpremie heeft een effect op de werkgelegenheid, maar kijkend naar het totaalpakket levert dit akkoord op langere termijn meer banen op.'

31 oktober 2012, 9:21

VVD

Geert Wilders van de PVV komt meteen met een interruptie. Hij vraagt aan Rutte: 'Waarom bent u niet begonnen met het maken van excuses aan uw kiezers?' Volgens de PVV-leider bedriegt de VVD de kiezer met het inperken van de hypotheekrenteaftrek en het inkomensafhankelijk maken van de zorgpremie.

Rutte reageert met: 'Ik ben trots met dit akkoord waarmee het land sterker uit de crisis komt. Dat heet verantwoordelijkheid nemen.'

Wilders: 'Nee, dat is kiezersbedrog. Ik ben er echt boos over. U heeft het tegenovergestelde gedaan van wat u tijdens de campagne beloofde. U moet daar excuses voor aanbieden. Nu!'

Rutte: 'Ja, het is een verschuiving van hoge naar lage inkomens, maar ik vind dat beperkt. Op het totale pakket vind ik het aanvaardbaar.'

Wilders: 'Meneer Rutte, u bent kampioen nivelleren. Hier staat de tweede Joop den Uyl. De VVD moet zich daarvoor schamen.'

Rutte: 'Plus 0,2 procent voor de lage inkomens, min 0,6 procent voor de hoge inkomens. Ik vind dat acceptabel omdat er een totaalpakket ligt dat allerlei zaken aanpakt: veiligheid, inkomstenbelasting, immigratie, de begroting. Dat heet verantwoordelijkheid nemen, wat Wilders niet deed in het Catshuis.'

31 oktober 2012, 9:19

VVD

Als eerste is het woord aan Mark Rutte van de VVD. Hij bedankt de informateurs voor hun harde werk. Hij begint er wederom mee dat het akkoord het resultaat is van een uitruil tussen twee verschillende partijen die beide de urgentie inzien van hervormingen op de woning- en arbeidsmarkt en in de zorg.

VVD-leider Mark Rutte Beeld ANP

De partijen gaan in debat met de informateurs, maar zullen ook elkaar aan de tand voelen over de plannen van VVD en PvdA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.