Weblog

'Rustig wandelen op de Palestijnse Westoever, het kan'

Rustig wandelen op de Palestijnse Westoever? Het kan. Een Nederlander schreef een gids over oude paden.

De oude Palestijnse herder komt aarzelend met zijn kudde mijn kant op. Op een tiental meters blijft hij staan en roept hij: 'Israëliër?' Op mijn ontkennend antwoord loopt hij op mij af en begint mijn hand te schudden. 'Marhaba, salam aleikum', zegt hij, 'thee of koffie?' Even later heeft hij van droge takjes een vuurtje gemaakt waarop twee kleine potjes staan te roken.

We zitten op een alpenweitje op het sappig groene gras. De overvloedige regenval van de laatste tijd heeft voor een kleurrijke explosie aan wilde tulpen, anemonen en chrysanten gezorgd. De heuvel achter ons heet Jabal Bayzeed. Beneden ligt Sebastia, een Palestijns stadje waar nog volop sporen zijn terug te vinden van Romeinen, Byzantijnen en Kruisvaarders.

Vanuit het oude Forum van Sebastia ben ik in twee uur naar boven geklauterd. Vanaf het plein beneden leek de hoge heuvel wel een dagtocht weg te liggen, maar dat was schijn. De wandeling voerde langs olijfbomen, door een smalle wadi naar de koele alpenwei, waar de oude herder nu thee en koffee serveert.

Dat de oude Palestijn mij wat aarzelend tegemoettrad, verbaast niet. Wandelaars van buiten de regio ziet hij nooit. De enige buitenstaanders die hij hier ziet zijn Israëlische soldaten of de kolonisten die in hun omstreden en zwaar beveiligde nederzettingen wonen op de door Israël in 1967 bezette Westbank. 'Soms zie ik groepjes lopen in de verte', zegt de herder. 'Wij, Palestijnen, zijn altijd bang dat ze land komen inpikken.'

Het is niet de eerste gedachte die bij je opkomt als je aan de Palestijnse gebieden denkt, maar het blijkt een machtig mooi gebied om te wandelen. In het noorden zijn fraaie mediterrane heuvels te beklimmen, in het midden kun je door diepe wadi's lopen, nog zuidelijker vind je een woestijnachtig landschap waar Abraham en Jezus hun voetsporen in het landschap gedrukt hebben en waar in de kloven duizendjarige kloosters verstoppertje spelen.

De Palestijnen zelf geven de laatste decennia de voorkeur aan vervoer per taxibusjes of de eigen auto, maar nog overal getuigen oude paden in het al dan niet ruige landschap van een verleden-te-voet. Het netwerk lag alleen te wachten op herontdekking. Zijn in Israël de bewegwijzerde paden in de weekeinden vol met wandelaars, in de Palestijnse gebieden liggen de oude paden er verlaten bij. Ga je in Jeruzalem speuren naar topografische kaarten van de Palestijnse gebieden, dan zegt de Israëlische verkoopster: 'Ben je gek? Ga je daar hiken? Veel te gevaarlijk!'

Nou nee dus. Het was een Nederlandse diplomaat, Stefan Szepesi, die vier jaar geleden de oude paden en lanen van Palestina al wandelend opzocht. 'Met een paar vrienden gingen we elk weekeinde naar plaatsen als Jenin, Aboud, Ras Karkar, Sebastia en Zebabde. Door het wandelen ontdekte ik het echte Palestina en het is er heel mooi. Natuurlijk zie je regelmatig de littekens van het conflict - de afscheidingsmuur, de nederzettingen, de militaire wegen - maar meestal ontmoet je gewoon mensen die er het beste van proberen te maken. En Palestijnen zijn gastvrij: ik heb de afgelopen jaren als wandelaar onderweg liters thee en koffie gedronken.'

Het groepje vrienden groeide de laatste jaren uit tot een los/vast gezelschap van zo'n 240 mannen en vrouwen, vooral diplomaten, hulpverleners en journalisten die in Jeruzalem of Ramallah zijn gestationeerd. Elk weekeinde worden hikes georganiseerd, waarbij meestal de beschrijvingen van Szepesi als leidraad gelden. Want de jonge Nederlander, van huisuit econoom, hield zijn wandelingen niet voor zichzelf. Met behulp van gps, oude kaarten en dankzij gesprekken met lokale Palestijnen heeft hij na vier jaar wandelen een rijke database vol paden bijeengebracht.

En daar blijft het niet bij. Deze maand kwam de gids 'Walking Palestine, 25 journeys into the West Bank' uit. In het boek geeft Szepesi niet alleen gedetailleerde beschrijvingen van de te bewandelen paden, ook is er een keur aan informatie te vinden over de streek waar je doorheen loopt. In Al Bidaan blijkt een restaurant ín het water van een lokale bron gebouwd. Na het wandelen ga je aan tafel met de uitgeputte voeten in het koele vocht.

Nabij Jenin, dat de krantenlezer wellicht nog steeds - en geheel onterecht - zal associëren met het brute geweld van de Tweede Intifada, kan de vermoeide wandelaar na afloop plaatsnemen in een reuzenrad in een pretpark, zodat hij van boven nog eens kan bekijken waar hij zo-even gelopen heeft. In Jenin zelf kun je slapen in het gastenhuis dat deel uitmaakt van de onlangs gerestaureerde bioscoop.
Pretpark, bioscoop, een natte-voetenrestaurant - o ja, ook dat is Palestina. Szepesi: 'Ik hoop dat mijn wandelgids een steentje bijdraagt aan de lokale economie.'

Terug naar de oude herder in Sebastia. Hij schenkt nog een kopje koffie uit. We kijken naar de honden die de geiten hun plaats wijzen. Natuurlijk zijn er problemen met de Israëliërs, met de checkpoints, met de Joodse kolonisten, zegt hij, maar hij heeft wel een best leventje zo. 'Je moet er het beste van maken, en voor de rest... Insjallah.'
Ik vraag de oude man of hij denkt dat het ooit nog vrede wordt. Hij grijnst: 'Ja, op de dag dat mijn ezel begint te praten.'

Stefan Szepesi: Walking Palestine: 25 Journeys into the West Bank;
Signal Books; ISBN: 978-1566568609
www.walkingpalestine.org

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden