Russische verblijfsvergunning van Snowden verloopt vandaag. En nu?

Vandaag verloopt de Russische verblijfsvergunning van klokkenluider Edward Snowden. Een jaar geleden zette president Poetin de relatie met de VS op scherp door asiel te verlenen aan de man die duizenden documenten over de spionagepraktijken van de NSA had gelekt. Deze 'strijder voor mensenrechten en democratische waarden' kon onmogelijk aan Amerika uitgeleverd worden, verklaarde Poetin.

Snowden tijdens een videoconferentie met het Europees Parlement. Beeld belga

Snowden hoopt op verlenging van zijn asiel. De Russische autoriteiten hebben dit nog niet officieel toegekend. De migratiedienst liet weten dat het waarschijnlijk geen problemen zal opleveren, maar zekerheid heeft Snowden pas als hij het document daadwerkelijk in handen heeft.

Met lede ogen moest Snowden aanzien hoe Rusland zich het afgelopen jaar internationaal heeft geïsoleerd. De sancties van het westen stapelden zich op, vergelijkingen met de Koude Oorlog klinken niemand meer vreemd in de oren.

Poetin's tv-show
Omgekeerd hebben de Russische autoriteiten van Snowden's aanwezigheid geprofiteerd. In april verscheen hij in Poetin's jaarlijkse tv-show, waarin de president zich laat ondervragen door een groepje uitverkorenen. Aan Snowden de eer om naar de Russische spionagepraktijken te vragen. 'Rusland heeft niet dezelfde technische en financiële middelen als de VS', antwoordde Poetin. 'Bovendien staan onze inlichtingendiensten onder streng toezicht van de regering en de samenleving. Natuurlijk staan wij zo'n ongecontroleerde omvang van spionagepraktijken niet toe.'

Snowden geeft een toespraak via een videoverbinding bij de Henri Nannen Prize in Hamburg, Duitsland. Beeld epa

Snowden heeft in het afgelopen jaar geworsteld om een nieuw bestaan op te bouwen. Na 39 dagen op het vliegveld in Moskou te hebben doorgebracht, stapte hij in een grijze auto en verdween geheel uit zicht. Communiceren deed hij vooral via zijn advocaten. Pas deze maand, bijna een jaar nadat hij het vliegveld had verlaten, vertelde hij in een interview met de Britse krant the Guardian iets over zijn Russische bestaan.

Dostojevski
Hij leert Russisch, maar vindt zijn beheersing nog te hakkelend. Hij verdiept zich in het werk van de 19de eeuwse Russische schrijver Dostojevski en zijn interesse voor politieke boeken groeit. De memoires van Dan Ellsberg bijvoorbeeld, de collega-klokkenluider die via de Pentagon Papers onthullingen over de rol van de VS in Vietnam wereldkundig maakte.

Snowden zegt tegenwoordig veel samen te werken met burgerrechtenorganisaties, om de rechten van burgers beter te beschermen. 'Denk bijvoorbeeld aan een app die gratis toegang geeft tot een veilig communicatieplatform.' Ondanks dat hij zich inmiddels aardig lijkt te hebben gevestigd, ziet hij zijn toekomst niet in Rusland. Zijn aanvraag voor asielverlenging is dan ook meer noodzaak dan wil.

Een protest in Duitsland voor asiel voor Snowden. Beeld afp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden