nieuwsrusland

Russische premier kondigt onverwachts aftreden regering aan – Kremlin maakt weg vrij voor machtsbehoud Poetin

Vladimir Poetins grote operatie is begonnen. De operatie ter voorbereiding op 2024, het jaar waarin hij volgens de huidige grondwet moet aftreden als president van Rusland.

Premier Medvedev (links) en president Poetin woensdag vlak voordat de premier zijn aftreden aankondigde.Beeld AP

Vier jaar voor het bereiken van de termijnlimiet kondigde Poetin woensdag ingrijpende grondwetswijzigingen aan. Die verschuiven macht van de president naar het parlement en de premier. Zo zou Poetin zijn ruim twintigjarige heerschappij vanaf 2024 kunnen voortzetten als premier.

De regering trad onmiddellijk af na Poetins aankondiging om de president alle ruimte te geven. ‘Het is vanzelfsprekend dat wij, als regering van de Russische Federatie, de president van ons land de mogelijkheid moeten geven om alle benodigde beslissingen te nemen’, zei premier Dmitri Medvedev.

Medvedev speelde een sleutelrol in Poetins vorige operatie voor machtsbehoud. Na Poetins eerste twee opeenvolgende termijnen hield Medvedev tussen 2008 en 2012 de presidentszetel warm voor zijn mentor, die de teugels in handen hield als premier. Die rokade verliep niet volledig volgens Poetins wens, aangezien Medvedev geopolitieke beslissingen nam die Poetin niet aanstonden en zelfs aanstalten maakte om in het Kremlin te blijven.

Nu plaveit Poetin de weg voor een mogelijke wissel waarin hij als premier macht behoudt en met een andere bondgenoot: Medvedev, al jaren de impopulairste minister onder meer door corruptie-aantijgingen, neemt zitting in Ruslands Veiligheidsraad en keert niet terug als premier. In plaats van hem droeg Poetin woensdag een grote onbekende voor als premier: Michaïl Misjoestin.

Directeur van de belastingdienst

Misjoestin is sinds 2010 directeur van de belastingdienst. ‘Een uitstekende keus voor de positie van mister technocraat’, twitterde Andrej Kolesjnikov, politicoloog van het Carnegie Centrum in Moskou. Misjoestin, 53 jaar, is een stuk jonger dan de 67-jarige Poetin. Donderdag wordt hij al voorgedragen voor het parlement, waar een stem tegen een voorstel van Poetin als politieke zelfmoord geldt.

Diens ingrepen van woensdag komen niet geheel onverwacht. Russen speculeren al jaren over een truc van Poetin om aan de macht te blijven. Ze beroepen zich in die gesprekken vaak op uitspraken van oud-medewerkers van de president: die zeggen dat Poetin er heilig van overtuigd is dat er chaos uitbreekt in Rusland als hij opstapt.

Populariteit op dieptepunt

Een poging van Poetin om de macht te behouden zal beslist op verzet stuiten van de bevolking. De wissel met Medvedev leidde in 2011 en 2012 tot massale protesten. Nu verkeert Poetins populariteit op een historisch dieptepunt door een stagnerende economie met inkomens die al 5 jaar dalen. Afgelopen zomer protesteerden tienduizenden Moskovieten tegen vervalste verkiezingen. Door enkele jongeren jarenlang de gevangenis in te sturen wisten de autoriteiten de Russen weer in hun huizen te jagen.

Poetin beloofde zijn grondwetswijzigingen te zullen voorleggen aan de bevolking in een referendum. Het eerste Russische referendum sinds 1993. Poetin zegt dat de volksraadpleging nodig is, omdat zijn plannen ‘zeer serieuze veranderingen in het politieke stelsel’ teweegbrengen.

Grondwet boven internationaal recht

In die plannen stelt het parlement voortaan de premier aan en niet de president, zoals nu. De senaat krijgt zeggenschap over de aanstelling van rechters en bazen van de machtige veiligheidsdiensten. Ook komt er macht te liggen bij de Staatsraad, nu een adviesorgaan. Daarnaast zal de Grondwet voorrang krijgen boven het internationaal recht, zodat Rusland uitspraken van bijvoorbeeld het Europees Hof voor de Rechten van de Mens naast zich neer kan leggen.

Het is niet bekend welke ministers zullen terugkeren in de nieuwe regering. ‘Ik zal ieder van u spreken’, zei Poetin woensdag tegen de leden van de nu demissionaire regering.

Al jaren hangt rond Dmitri Medvedev een zweem van corruptie. Zo beschuldigde oppositieleider Aleksej Navalny Medvedev er onlangs van een zakenvliegtuig te hebben geregeld waarmee diens vrouw op staatskosten rondvloog.

Van 2008 tot 2012 was Medvedev president van Rusland. Goede voornemens had hij genoeg, maar hij profileerde zich vooral als het trouwe hulpje van zijn mentor Poetin. Hij had wel het hoogste ambt, maar niet de macht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden