Russische politie doelwit volkswoede

Achtergrond..

MOSKOU Een niet aflatende stroom schandalen heeft Ruslands politiemacht van meer dan een miljoen mensen tot bijna dagelijks onderwerp aan de keukentafel gemaakt. President Medvedevs aankondiging van grootste hervormingen heeft de publieke verontwaardiging niet kunnen sussen.

Dat de politie doorgaans niet je grootste vriend is, maar je ergste vijand, is niet nieuw in Rusland. Wel nieuw zijn de interne klokkenluiders die de vuile was buitenhangen en de publieke verontwaardiging die over de schandalen is ontstaan. Het internet speelt bij beide een grote rol, blijkens de agenten die zich op YouTube beklagen over de corruptie en de storm die op Russische blogs over deze schandalen is opgestoken.

Het jongste schandaal betreft de Moskouse verkeerspolitie die afgelopen vrijdag op de ringweg rond de hoofdstad autorijders dwong om een ‘menselijk schild’ op de autoweg te vormen om een aanstormende voortvluchtige tegen te houden.

Een van de automobilisten, Stanislav Soetjagin, getuigde hiervan op YouTube. Hij werd vrijdag aangehouden door de politie die hem, zonder uitleg te verschaffen, opdroeg zijn auto schuin op de weg te zetten. Andere auto’s, waarvan een met een hoogzwangere vrouw, moesten hetzelfde doen. Minuten later baande een Audi met hoge snelheid zich een weg door de barrière en ontsnapte.

Geen van de automobilisten raakte gewond, maar de schade was aanzienlijk. ‘Wat als onze auto anders was geraakt?’, vroeg Soetjagin zich af. ‘Of als de criminelen waren gestopt en waren gaan schieten? Een van ons had makkelijk gedood kunnen worden. Zijn onze levens echt niets waard in onze Russische staat?’ De agenten maakten overigens direct duidelijk dat geen van de burgers zou worden gecompenseerd voor de schade aan hun auto’s.

Naar nu blijkt, wordt deze methode vaker toegepast in Moskou, zoals afgelopen zomer op diezelfde ringweg. Maar ditmaal leidde het voorval via het YouTube filmpje tot een algemene mediastorm.

De nationale ophef over corrupte of misdadige agenten kwam vorig jaar april op stoom nadat een Moskouse politieofficier in een dronken bui twee mensen in een supermarkt doodschoot en anderen verwondde (hij kreeg onlangs levenslang). Vervolgens kwamen op internet klokkenluiders hun verhaal doen. De eerste en bekendste, Aleksej Dymovski, werd prompt ontslagen en zelf in staat van beschuldiging gesteld.

Toen ook president Medvedev publiekelijk zijn beklag deed over de meer dan 15 duizend klachten wegens politiecorruptie die vorig jaar werden ingediend – volgens Medvedev ‘het topje van de ijsberg’ – kwam het onderwerp ook voor de reguliere, gedweeë media en de staatstelevisie in beeld.

En er zijn recente incidenten genoeg om het onderwerp levend te houden. Zoals de 47-jarige journalist die in Tomsk door een agent werd doodgeslagen nadat hij was aangehouden wegens dronkenschap. Of de 62-jarige pianoleraar die in februari in Jekaterinenburg werd gemolesteerd omdat hij geen identiteitsbewijs bij zich droeg. Of de dronken agent die onlangs in Moskou een overstekende vrouw doodreed.

Tot de interessantste klachten uit het politieapparaat zelf behoort die van leden van de oproerpolitie Omon. Zij deden hun beklag tegen het Engelstalige weekblad The New Times over de corruptie van hun bazen, hun oneigenlijke inzet als bewakers en de ‘valse arrestaties’ die ze moeten maken om de statistieken op peil te houden. De krant zegt daarna te zijn overstelpt met soortgelijke verhalen van andere agenten.

Onlangs kwam The New Times met het verhaal van oud-agente Larisa Krepkova van de Omon in Moskou. Ze zei dat officieren illegale migranten oppikten en ze onbetaald lieten werken op de kazerne of in het buitenhuis van een hoge politiefunctionaris. Het ministerie ontkent en heeft een proces aangekondigd.

Vorige week riepen zo’n duizend mensen in Moskou in een demonstratie op tot hervorming van de politie. President Medvedev heeft links en rechts hoge politieofficieren ontslagen en gezegd dat de staf van het ministerie van Binnenlandse Zaken met de helft moet worden ingekrompen tot tienduizend. Dit in reactie op suggesties het hele ministerie te vervangen.

Volgens Medvedev moet in 2012 het aantal agenten met een vijfde verminderd zijn en moeten de salarissen omhoog. Oneigenlijke taken die vaak leiden tot afpersing of machtsmisbruik – zoals het waken over opgepakte dronken mensen, het uitzetten van illegalen en auto-inspecties – moeten worden uitbesteed. Ook de selectie en opleiding van agenten moeten op de schop.

Onder experts en het brede publiek overheerst echter de scepsis. Medvedev wordt gezien als een president zonder machtsbasis. En bovendien, zegt Kirill Karbanov van het Nationale Anti-Corruptie Comité, ‘je kunt alleen de politie veranderen als je het hele bestuurssysteem aanpakt’.

Blijkens een recente peiling heeft tweederde van de Russen geen vertrouwen in de wetshandhavers en voelt liefst 77 procent zich machteloos ten overstaan van machtsmisbruik door de politie. De volkswoede wordt vooral via het internet gevoed. Maar ook al is het protest van veel Russen vooralsnog virtueel, de onvrede zelf is dat allerminst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden