Russische politici willen rebellen paspoort geven

In het Russische parlement gaan stemmen op de inwoners van de rebellenrepublieken in het oosten van Oekraïne Russische paspoorten te geven. De Doema praat volgende maand over een voorstel van die strekking dat door de communistische fractie is ingediend. Het is nog onduidelijk hoe het Kremlin tegenover het voorstel staat. Zeker is dat het verstrekkende gevolgen zal hebben.

Een Russische separatist bewaakt een krijgsgevangene. Beeld reuters

Pleitbezorgers van het uitdelen van paspoorten onder de bevolking van de volksrepublieken Donetsk (DNR) en Loegansk (LNR) betogen dat Oekraïne de inwoners van de rebellengebieden in de steek heeft gelaten. Sinds eind vorig jaar betaalt Kiev geen pensioenen en andere uitkeringen meer uit in de gebieden die in handen zijn van de pro-Russische rebellen. Kiev heeft geen zin om de oorlogskas van de rebellen te spekken, maar heeft met het stopzetten van de uitkeringen wel veel kwaad bloed gezet onder de achtergebleven bevolking.

Maar het gaat de voorstanders er vooral om dat de DNR en de LNR aan Rusland worden vastgeklonken met het verstrekken van paspoorten aan de inwoners. 'Dan zal Oekraïne beginnen te begrijpen dat het één ding is om zijn eigen burgers te doden, maar iets heel anders is om Russische burgers te doden', schrijft een pleitbezorger van het aanhalen van de banden met de rebellenrepublieken.

Rusland heeft indertijd een soortgelijke strategie gevolgd in Zuid-Ossetië en Abchazië, twee gebieden die zich hadden afgescheiden van Georgië. Ook de bewoners van die regio's kregen Russische paspoorten, waarna Moskou het recht opeiste zijn 'eigen' burgers tegen Georgië te beschermen. De twee regio's riepen later met steun van Rusland de onafhankelijkheid uit.

Wankel bestand

Of Rusland ditmaal zover zal durven gaan, is nog onduidelijk. Zo'n stap zal ongetwijfeld het einde betekenen van het toch al wankele bestand van Minsk, waarover Kiev en de rebellen in februari overeenstemming bereikten. Ook zal het Westen het opvatten als een verhulde annexatie van de gebieden, waarop Rusland waarschijnlijk nieuwe sancties te wachten staan.

Daarbij komt dat Rusland dan zal moeten opdraaien voor de wederopbouw van het verpauperde gebied, inclusief de zorg voor ruim drie miljoen inwoners. Het is de vraag of daarvoor veel enthousiasme bestaat onder de Russen.

Mogelijk gebruikt het Kremlin het plan als een middel om Kiev onder druk te zetten de rebellengebieden meer autonomie te geven, zoals in het akkoord van Minsk was afgesproken. Afgelopen maandag braken bij het Oekraïense parlement bloedige rellen uit, nadat de parlementariërs een voorstel voor meer autonomie voor de door de rebellen bezette gebieden in eerste lezing hadden goedgekeurd.

Het parlement moet nog definitief zijn zegen geven aan de grondwetswijziging, maar het is nog onzeker of president Porosjenko daarvoor de benodigde tweederde meerderheid zal halen. De concessies aan de rebellen liggen heel gevoelig, vooral bij de vrijwilligersbataljons die aan het front tegen de pro-Russische rebellen hebben gevochten. Als de maatregel erdoor komt, mogen de regio's buiten Kiev om handelsbetrekkingen met Rusland aangaan. Het meest omstreden punt is dat ze dan ook hun eigen veiligheidstroepen mogen houden.

Volgens de tegenstanders geeft Kiev de gebieden daarmee definitief uit handen. Nu al zijn Donetsk en Loehansk sterk gerussificeerd: de regio's exporteren hun steenkool nu naar Rusland, de roebel begint de Oekraïense hryvnia te verdringen en in de winkels liggen steeds meer Russische producten.

Maar als Kiev weigert de regio's meer zelfbestuur te geven, ziet het ernaar uit dat de rebellen het akkoord van Minsk dood zullen verklaren. Dan laait de oorlog weer op en bestaat het gevaar dat Oekraïne nog meer terrein zal verliezen aan de door Moskou gesteunde rebellen.

De Oekraiense president Petro Porosjenko. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.