Column

Russische overheid begint altijd met liegen

Over een Russische overheidsdienaar kan worden gezegd dat hij (of zij) altijd liegt tenzij het tegendeel wordt bewezen. Dat gold in de tijd van de tsaar, dat gold in de tijd van de Sovjet-Unie en dat geldt in de tijd van Poetin nog steeds.

null Beeld epa
Beeld epa

Aan dit fenomeen danken wij bijvoorbeeld De Revisor van Gogol, dat in 1835 werd geschreven. Dit satirische toneelstuk speelt in een Russisch provinciestadje, waar de notabelen tot hun schrik te horen krijgen dat een undercover-inspecteur (de revisor) onderzoek komt doen naar het wel en wee van de stad. Alsof Johannes van Dam komt eten in een restaurant, terwijl niemand weet hoe hij eruit ziet. In de paniek die uitbreekt, wordt een argeloze reiziger - de jonge Chlestakov - voor de revisor aangezien. Het duurt niet lang of Chlestakov wordt overladen met vleierijen, privileges, leuke meisjes en andere cadeaus. Het hele overheidsapparaat blijkt corrupt en met de burgemeester voorop liegt iedereen erop los.

In de Sovjettijd was het nauwelijks anders. Er bestond maar één waarheid, die van de partij, en wie niet bereid was onmiddellijk in die waarheid te geloven, liep een gerede kans te eindigen in een concentratiekamp of krankzinnigengesticht. De marxistische dialectiek was de enige manier om de wereld te bezien en wanneer die niet spoorde met de werkelijkheid citeerde men graag Hegel, die gezegd zou hebben: 'Kloppen de feiten niet? Des te erger voor de feiten!'

Daarmee kreeg de overheid een filosofisch handvat om te liegen als het haar uitkwam en eigenlijk kwam haar dat altijd uit. Over de economie van de Sovjet-Unie is zodoende nooit één juist cijfer gepubliceerd. Wie dat wil-de veranderen, was een vijand van de staat of een handlanger van de CIA. Nog altijd is de man die dit systeem wilde doorbreken, Michail Gorbatsjov, nergens zo impopulair als in Rusland zelf.

Onder Poetin wordt die politiek gewoon voortgezet. Of het nu gaat om de inval in de Krim, het terugtrekken van troepen in Oekraïne, of het neerschieten van de MH17, het Russisch staatsapparaat begint gewoon met liegen. Toen Cameron voorzichtig opperde dat het Russische vliegtuig boven Egypte door een IS-bom naar beneden was gehaald, was Poetin in eerste instantie boos. Die waarheid kwam hem namelijk even niet goed uit.

En dan nu de WADA, de organisatie met een schitterend scrabbelwoord: wereldantidopingagentschap. Over de sportbobo kan worden gezegd dat hij altijd liegt, tenzij het tegendeel wordt bewezen. Ooit heeft Johan Cruijff over de voorzitter van zijn eigen club beweerd dat hij hem 'nooit op een waarheid heeft kunnen betrappen'. Grote sportbonden blijken telkens weer corrupt en niemand kijkt ervan op dat Blatter en Platini juist in het Kremlin nog welkom zijn.

Decennia lang is de internationale wielerunie (UCI) geteisterd door leugens over doping en nu is de wereld van de atletiek aan de beurt. De WADA heeft geconstateerd dat doping in Rusland een staatskwestie is. Ze adviseert niet alleen een levenslange schorsing voor sporters en trainers, maar ook uitsluiting van de Russische atletiekbond. Wanneer Sebastiaan Coe van de internationale atletiekfederatie (IAAF) deze aanbevelingen overneemt, staan wij voor een clash van titanische omvang. Twee immens grote structuren, beide gebaseerd op leugens, komen tegenover elkaar te staan, waarbij zij naar de buitenwereld ook nog moeten uitstralen dat zij de problemen samen willen oplossen.

Het wordt een fascinerend gevecht met onzekere uitkomst. Ik zie een paar mogelijkheden met kruislingse verbanden. Ten eerste: Rusland blijft keihard ontkennen. Ten tweede: Rusland zegt medewerking toe, maar traineert intussen elke maatregel. Ten derde: Rusland maakt schoon schip. Ongeveer dezelfde mogelijkheden gelden voor de IAAF. De atletiekfederatie kan de boel opschonen, maar kan ook stiekem proberen zo veel mogelijk alles bij het oude te laten. Aan beide kanten staat een corps aan slagers dat het eigen vlees heeft gekeurd en nu maatregelen moet nemen tegen de stank die het zelf heeft veroorzaakt.

Bijna alle sportbonden hebben ethische commissies. Logisch, want hoe meer corruptie hoe meer ethische commissies. Zelfs de door Rusland beheerste Wereldschaakbond FIDE, de meest corrupte aller sportbonden die met Iljoemzjinov een moordenaar als voorzitter heeft, heeft een ethische commissie.

Wist u dat Garri Kasparov pas door de ethische commissie van de FIDE voor twee jaar is geschorst om iets onduidelijks? Hij antwoordde op zijn straf: 'Door Iljoemzjinov te worden beschuldigd van corruptie is zoiets als door Poetin te worden beschuldigd van buitenlandse agressie!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden