Russische oppositieleider 15 dagen in de cel, maar stemming is euforisch

De eerste celstraffen zijn uitgedeeld. Ruslands oppositieleider gaat vijftien dagen achter de tralies. Zijn campagnestrateeg tien dagen. Van de Stille Oceaan tot de grens met de Europese Unie zitten honderden mensen nog vast in politiecellen, in afwachting van het vonnis van de Russische rechter. En toch is de stemming in oppositiekringen licht euforisch.

De Russische oppositieleider Alexei Navalny tijdens een hoorzitting in Moskou, 27 maart 2017. Beeld afp

Terwijl het stof neerdaalt van de grootste demonstraties tegen de Russische regering in vijf jaar, wijst steeds meer erop dat oppositieleider Aleksej Navalny er klaar voor is: een jaar van kat en muis tussen critici van het Kremlin en de beschermers van president Poetins fort, de veiligheidsdiensten. De eindstreep is de presidentsverkiezing in maart 2018.

Het thema dat de ontevredenen aan de poort verenigt: een afkeer van corruptie. De tienduizenden demonstranten van afgelopen zondag uitten hun woede over de rijkdommen van premier en oud-president Dmitri Medvedev. Maar de onvrede zit dieper.

Op de wegen tussen de demonstraties hervatten vrachtwagenchauffeurs zondag hun protest. Vorig jaar demonstreerden ze maandenlang tegen een transportbelasting die ze moeten betalen aan een bedrijf van Igor Rotenberg, de zoon van een van president Poetins beste vrienden. Nu gaat de belasting verder omhoog. De truckers, normaal gesproken trouwe aanhang van president Poetin, hebben verkeersblokkades aangekondigd voor woensdag.

Al langer broeit er onvrede onder ondernemers. Duizenden raakten hun spaargeld kwijt door een bankencrisis. In een stad als Kazan, een van de rijkste steden van het land, houdt de middenklasse de lokale en federale autoriteiten sinds begin deze maand verantwoordelijk voor de verdamping van hun banktegoeden.

Navalny heeft zondag bewezen ontevreden mensen op de been te kunnen krijgen. Niet alleen in de intellectuele kringen van Moskou, waar het verzet tegen verkiezingsfraude in 2012 stokte. Maar zelfs in Machatsjkala aan de Kaspische Zee, een bolwerk van ordetroepen. Het is de verdienste van een netwerk van partijkantoren dat Navalny de afgelopen maanden uitgerold heeft door het land, bolwerkjes van de oppositie.

Zij zijn erin geslaagd een nieuwe generatie te betrekken bij het protest: de eerste generatie die geen andere leider gekend heeft dan Vladimir Poetin. Het viel zondag op hoeveel studenten en schoolkinderen meeliepen met de protesten die bijna allemaal door de autoriteiten waren verboden. In Nizjni Novgorod arresteerde de politie enkele ouders van deelnemende scholieren. De economische vooruitzichten voor hun kinderen zijn niet best, voorspellen uitgelekte rapporten van het ministerie van Economie.

Maar van onrust in het Kremlin is geen sprake. 'In Europa vinden iedere dag protesten plaats', reageerde Vjatsjeslav Volodin, parlementsvoorzitter en jarenlange vertrouweling van de president. De Russische politie handelde, ondanks meer dan duizend aanhoudingen, volgens hem 'mild'. Hij en het kringetje vertrouwelingen rond de president zullen zwaardere middelen proberen te vermijden.

Als het moet, kunnen ze ingrijpen. De Russische overheid is de afgelopen jaren uitgerust met instrumenten die een 'Maidan' in Moskou moeten voorkomen: antidemonstratiewetten, een veiligheidsdienst van 400 duizend troepen die zonder waarschuwing mag schieten. Moeten die troepen zich zorgen maken om de demonstranten van zondag? Het waren er weliswaar tienduizenden, klonk het maandag relativerend, maar wat stelt dat voor op een bevolking van 144 miljoen?

Tekenen voor een bestorming van het fort zijn er niet. Ondanks de demonstraties koerst president Poetin af op zijn vierde termijn sinds zijn aantreden in 2000.

Wel kan hij rekenen op nieuwe demonstraties. Oppositieleider Aleksej Navalny is over veertien dagen weer vrij. Hij zet zijn straatcampagne dan ongetwijfeld voort.

De vraag is wanneer Navalny's boodschap bij het grote publiek aankomt. Op de televisie, volledig onder controle van de overheid, wordt steevast met geen woord gerept over Navalny's demonstraties tegen de regering. Maar die van zondag waren zo groot en zo wijdverspreid dat kijkers het nieuws alsnog hoorden: er is beweging tegen hun president op gang gekomen.

Lees verder

Oppositieleider krijgt 324 euro boete en 15 dagen cel na massademonstratie tegen Poetin

De Russische oppositieleider Alexsej Navalny moet 324 euro betalen voor het organiseren van 'een illegaal protest' in Moskou afgelopen zondag. Ook moet hij 15 dagen de cel in vanwege het niet opvolgen van bevelen van een politieagent. Dat heeft het gerechtshof in Moskou maandag besloten.

Rapport Russische oppositieleider: 'schone' premier Medvedev enorm corrupt

De Russische premier Dmitri Medvedev is volgens de Russische oppositieleider Aleksej Navalny 'een van de rijkste en meest corrupte personen in Rusland'. Volgens Navalny blijkt uit een onderzoek van zijn anticorruptieorganisatie FBK, dat Medvedev tal van paleizen, luxueuze villa's, jachten en zelfs wijngaarden bezit in Rusland en het buitenland.

In Kazan smeulde het Russische protest al weken

Rusland staat of valt bij mensen als Joeri Lobojko. Een ondernemer die 7 jaar geleden een drukkerijtje opende en nu vijf mensen in dienst heeft. Zijn advertentiebanieren langs de weg naar Kazan maken nieuwe bedrijfjes bekend, zoals de kruidenier met zijn zelfgemaakte roggebroden. Maar de banieren die vandaag in de kofferbak van Lobojko liggen, zijn geen advertenties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.