Media in Rusland

Russische media over HBO-serie Chernobyl: ‘Het enige wat mist zijn beren en accordeons’

Welke vraag speelt er in de Russische media? Wat te vinden van het succesvolle Brits-Amerikaans tv-drama over de kernramp van Tsjernobyl, constateert onze correspondent Tom Vennink vanuit Moskou.

Uit de serie Chernobyl. Beeld HBO

Het is een terugkerend verwijt van Kremlin­gezinde journalisten: in het Westen is te weinig aandacht en begrip voor de geschiedenis van Rusland en de Sovjet-Unie. Dus je zou verwachten dat ze tevreden zijn met een peperdure Brits-Amerikaanse drama­serie over de slachtoffers en hulpverleners van de kernramp in Tsjernobyl.

De nieuwe serie Chernobyl van het Amerikaanse HBO en het Britse Sky toont de verwoede pogingen van mensen in de Sovjet-Unie om de gevolgen van de kernramp in 1986 te beperken. De mijnwerkers die onder de ontplofte centrale een tunnel graven om de reactor te koelen. De werknemer van de centrale die naar binnen gaat om een volgende explosie te voorkomen, terwijl de straling dodelijk is. De wetenschapper die aanbevelingen doet om de centrale onder controle te krijgen voordat grote ­delen van Europa ook getroffen worden.

De recensies buiten Rusland zijn bijna allemaal lovend. Op de bekende filmwebsite IMDb is Chernobyl de hoogstgewaardeerde serie ooit – hoger dus ook dan Game of Thrones bijvoorbeeld. In Rusland roemden kritische nieuwsorganisaties de serie wegens de zorgvuldige aandacht voor de strijd en het lot van het individu.

Propagandaperspectief 

Maar de Kremlingezinde media zijn niet te spreken over de serie. De krant Argumenti i Fakti spreekt van ‘gluiperige trucjes’ van de makers. ‘De enige dingen die missen zijn beren en accordeons’, zei Stanislav Natanzon, een bekende presentator van staatszender Rossija 24. Alleen Komsomolskaja Pravda, het dagblad met nog altijd een ­hamer en sikkel op de voorpagina, deelde een compliment uit: ‘Vanuit het propagandaperspectief is het een perfecte film.’

Ze beschuldigen de makers van westerse propaganda. De serie zou te negatief zijn over leden van het Politburo in Moskou, die de explosie in de centrale aanvankelijk afdeden als een klein ongeluk om niet verantwoordelijk gehouden te worden voor de ramp – de leiding van de Sovjet-Unie bevestigde het ongeluk pas twee dagen na de explosie en partijleider Gorbatsjov sprak de bevolking 18 dagen later toe.

Ook is er volgens Komsomolskaja Pravda te weinig aandacht voor de collectieve prestatie van de bevolking: ‘Chernobyl laat het belangrijkste niet zien: onze overwinning.’.

En ze spreken van geschiedvervalsing en dragen tal van voorbeelden aan. Een helikoptercrash die anders liep, de zwarte rook boven de centrale die er in werkelijkheid niet was.

Still uit Chernobyl. Beeld HBO

Bron van schaamte

De serie is gebaseerd op de geschiedenis van de kernramp, maar de makers pretenderen geen documentaire gemaakt te hebben. Overlevenden van de ramp, zoals medewerkers van de centrale die met gevaar voor eigen leven de straling trotseerden, zeggen dat de serie inderdaad op punten verschilt van de werkelijkheid. Zo hing de zwarte rook er niet, was er geen beloning voor hun heldhaftige daad en stond de bevolking van het naastgelegen stadje ’s nachts ook niet naar de brand te kijken. Maar ze zeggen dat de Amerikanen en Engelsen er wel in geslaagd zijn om de sfeer rondom de ramp nauwkeurig weer te geven.

Ilja Sjepelin, een Russische journalist, denkt dat er wat anders zit achter de kritiek van de Kremlingezinde media. ‘Het feit dat een Amerikaanse zender, en niet een Russische zender, ons meer vertelt over onze eigen helden is een bron van schaamte waar pro-Kremlin media kennelijk niet mee kunnen leven.’

De Russische critici van de Brits-Amerikaanse serie kunnen opgelucht ademhalen: de Russische staatstv komt binnenkort met een eigen serie over de kernramp. Met in de hoofdrol: een verzonnen Amerikaanse spion. De regisseur belooft dat zijn serie ‘kijkers zal ­laten zien wat er destijds echt is gebeurd’.

Lees verder

Onze recensent Bart Koetsenruijter gaf vier sterren aan Chernobyl: ‘Nu al klassiek is de symbolische slotscène van aflevering 3, waarin de eerste besmette doden worden begraven, in metalen kisten in een massagraf dat, terwijl de nabestaanden afscheid nemen, wordt volgepompt met cement’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden