Russische en Iraanse hulp voor regime drijft rebellen Syrië in het nauw

Iran is bezig duizenden militairen naar Syrië te vliegen, om samen met de Russische luchtmacht het regime te helpen cruciale plaatsen in centraal en westelijk Syrië te heroveren. Dat melden Syrische activisten en hooggeplaatste regionale functionarissen.

Een Russische piloot stapt uit de cockpit in Latakia. Beeld afp

Het schimmige hoofd van de Quds Brigade, de internationale tak van de Iraanse Revolutionaire Garde, is mogelijk persoonlijk naar Syrië afgereisd. Ondertussen gonst het van berichten over een naderende aanval op rebels Aleppo.

De troepenopbouw betekent een dramatische escalatie van Iraanse militaire betrokkenheid in Syrië. Ook de Libanese groep Hezbollah, bondgenoot van Syrië en Iran, heeft grote aantallen extra strijders gestuurd. Een hernieuwd regeringsoffensief dreef vorige week al rebellen uit een serie dorpen in centraal Syrië. Gisteren zetten troepen van het regime, bijgestaan door de Russische luchtmacht, ook de aanval in op een strategisch bastion van oppositiestrijders ten noorden van Homs.

'De internationale coalitie onder leiding van Amerika heeft gefaald in de strijd tegen terrorisme,' zei Alaeddin Boroujerdi, hoofd van Irans parlementaire commissie voor Nationale Veiligheid en Buitenlands Beleid, bij aankomst in Damascus. 'De samenwerking tussen Syrië, Irak, Iran en Rusland is succesvol.'

Achtergrond

Nu de Russen zich met luchtaanvallen in de strijd mengen, lijken de Iraniërs zich ook meer op de voorgrond te presenteren.

Fel verzet

In de praktijk richt dit machtsblok, waarvan ook de Libanese groep Hezbollah deel uitmaakt, zich maar mondjesmaat op wat het Westen ziet als de belangrijkste terroristische groep in Syrië: Islamitische Staat (IS). De coalitie onder leiding van Rusland en Iran steunt Assad vooral in zijn strijd tegen de reguliere oppositie, rebellengroepen van verschillend allooi die grote delen van centraal Syrië in handen hebben.

Sinds de Russische luchtcampagne twee weken geleden begon, heeft het Syrische regime verschillende plaatsen in het westen van het land heroverd op rebellen. Met name ten noorden van de stad Hama en op het platteland ten oosten van Latakia - thuishaven van de Assad-clan - zijn rebellen teruggedreven. Volgens oppositiegroepen zijn tientallen burgers gestorven door de Russische luchtaanvallen.

Maar de oppositie levert fel verzet. Terwijl het machtsblok Iran-Rusland-Hezbollah alles in het werk stelt om het Syrische regime te stutten, voeren de VS en haar bondgenoten wapenleveranties op aan geselecteerde rebellen. Een feitelijke oorlog-via-proxy ontvouwt zich zo in Syrië, waarbij Russisch oorlogstuig in handen van pro-regime strijders wordt opgeblazen door Amerikaanse wapens in handen van rebellen.

Een man tussen de puinhopen in Aleppo. Beeld afp

Wapens

Deze week dropten reusachtige Amerikaanse C17-vrachtvliegtuigen in één nacht ruim vijftig ton aan wapens voor oppositiestrijders in Syrië. Met name geavanceerde antitankraketten, TOWs, frustreren het offensief van het regime. Het grote voordeel voor het Syrische leger is hun beschikking over pantservoertuigen - tanks, troepenvervoer - waartegen rebellen met Kalasjnikovs nauwelijks wat kunnen uitrichten. De TOWs, grotendeels afkomstig van Saoedi-Arabië, duwen de balans weer wat richting de oppositiestrijders.

Maar na een aantal moeilijke maanden, onder meer met de verovering door Islamitische Staat van een buitenwijk van Damascus, krijgt het regime in centraal Syrië nu weer de bovenhand. Hezbollahleider Hassan Nasrallah, een bondgenoot van Assad, constateerde vorige week tevreden dat 'de gevaarlijke fase in Syrië' voorbij is en dat er dramatische veranderingen plaatsvinden.

Persbureau Reuters meldt op gezag van twee hooggeplaatste anonieme regionale functionarissen zelfs dat de door Iran en Rusland geleide coalitie de komende dagen oprukt naar Aleppo, de grootste stad van Syrië en al sinds 2012 voor bijna de helft in handen van de oppositie. Volgens de functionarissen heeft Iran de afgelopen dagen duizenden troepen naar Syrië gestuurd, en trekken Hezbollah-strijders samen met grote aantallen Syrische militairen naar Aleppo. Rusland zou het offensief van luchtsteun gaan voorzien.

Archiefbeeld van een bombardement in Talbiseh in de provincie Homs in Syrië. Beeld ap

Slepende stadsoorlog

In het stadsdeel onder controle van rebellen verblijven nog altijd honderdduizenden burgers. Een slepende stadsoorlog waarbij duizenden pro-regimestrijders het straat voor straat opnemen tegen de lokale rebellencoalitie zou ontaarden in een bloedbad, zeker als Russische vliegtuigen de dichtbevolkte stadswijken onder vuur nemen. De afgelopen jaren zijn duizenden burgers in Aleppo al gestorven door de geïmproviseerde 'vatenbommen' van het regime.

Rebels Aleppo is al bijna geheel omsingeld door Syrische troepen. Een poging van het regime om de aanvoerlijnen van rebellen volledig af te sluiten mislukte in februari. Maar de afgelopen weken hebben gevechten tussen Islamitische Staat en Syrische rebellen, ten noorden van Aleppo, de gelederen van oppositiestrijders verder verzwakt.

Iran zegt dat het met Rusland in gesprek is over een vredesplan voor Syrië. De inhoud van dat plan is nog onbekend. Iran steunt vrijwel onvoorwaardelijk hun bondgenoot Assad. Ook Rusland wil het Syrische regime behouden, zij het niet per se onder Assad. De meeste westerse landen, en invloedrijke regionale machten als Saoedi-Arabië en Qatar, willen de Syrische leider zien gaan.

Maar de laatste weken hebben Duitse, Franse en Amerikaanse politici gesuggereerd dat Assad wellicht beperkte tijd kan aanblijven, als onderdeel van een overgangsfase naar een nieuwe regering zonder hem. Zelfs de Franse regering verklaarde deze week dat zij wil voorkomen dat er een machtsvacuüm in Syrië ontstaat. Vrijwel alle Syrische oppositiegroepen en rebellen eisen echter Assads vertrek als voorwaarde voor enige vorm van overleg.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.