Russische elite vreest Amerikaanse geheime lijst met sleutelfiguren uit Poetins entourage

Russische oligarchen en zakenlieden maken zich zorgen over een lijst waar de Amerikaanse autoriteiten in het geheim aan werken. Volgens de nieuwe sanctiewet die het Congres afgelopen zomer aannam, moet de regering uiterlijk over twee maanden een overzicht presenteren van sleutelfiguren uit de Russische politiek en het zakenleven die nauwe banden hebben met president Poetin.

Russische president Poetin samen met Oleg Deripaska (rechts) op de APEC-top in november dit jaar. Beeld epa

De opdracht voor het opstellen van de lijst zat verborgen in de Countering America's Adversaries Through Sanctions Act, die het Congres in juli tegen de zin van president Trump aannam. Wie op die lijst komt, wordt niet automatisch het slachtoffer van Amerikaanse sancties, maar loopt wel het risico bij een volgende ronde voor de bijl te gaan.

Ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken, de inlichtingendiensten en het ministerie van Financiën zijn achter de schermen al maanden bezig de Russische politieke en zakelijke elite in kaart te brengen. Maar hoe ver ze zijn, is nog onduidelijk.

Voor Russische oligarchen die tot duver aan de Amerikaanse sancties zijn ontsnapt, is het een zenuwslopende periode. Als ze op de lijst belanden, mogen ze misschien de Verenigde Staten niet meer in of worden hun tegoeden in de VS bevroren. Nog erger is als ze zogenaamde secundaire sancties krijgen opgelegd: dan mogen ook buitenlandse banken en bedrijven geen zaken met hen doen.

Als kandidaten voor een plaatsje bovenaan de lijst worden de aluminiummagnaat Oleg Deripaska, de miljardair Alisjer Oesmanov en Michaïl Fridman, de baas van de Alfa Bank, genoemd. Deripaska, wiens fortuin op dik zes miljard euro wordt geschat, kwam in het vizier van de Amerikaanse autoriteiten door contacten met Paul Manafort, Trumps voormalige campagneleider. Deripaska had Manafort ingehuurd als pr-adviseur om het beleid van Poetin in het buitenland te promoten en pro-Russische partijen in Oekraïne en andere buurlanden van Rusland te steunen.

Deripaska (hier rechts), wiens fortuin op dik zes miljard euro wordt geschat, kwam in het vizier van de Amerikaanse autoriteiten door contacten met Paul Manafort. Beeld epa

Fridmans Alfa Bank zou in contact hebben gestaan met Trumps campagnestaf, iets wat door zowel Fridman als Trumps team wordt ontkend. Oesmanov zou de Russische premier Dmitri Medvedev een dure villa aan de rand van Moskou cadeau hebben gedaan onder het mom van een schenking aan een charitatieve organisatie. Die instelling beheert meer villa's die volgens de Russische oppositieleider Aleksej Navalny in feite eigendom zijn van de premier. Ook Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj, een van de rijkste mensen van Rusland, loopt volgens sommigen de kans op de lijst te belanden.

Vooral figuren die hun fortuin te danken hebben aan corrupte praktijken lopen gevaar. Maar er wordt ook gekeken naar mensen die vermoedelijk door Poetin worden gebruikt om zijn bezittingen of die van zijn naaste medewerkers verborgen te houden. Een voorbeeld daarvan is de Russische cellist Sergej Roldoegin, die aan het hoofd bleek te staan van een offshore-concern waarin volgens de Panama Papers ruim twee miljard dollar omging. Vermoed wordt dat Roldoegin, een van de beste vrienden van Poetin en peetvader van diens oudste dochter, dat fortuin voor anderen beheert.

Ook Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj (midden), een van de rijkste mensen van Rusland, loopt volgens sommigen de kans op de lijst te belanden. Beeld afp

Sommige oligarchen hebben volgens de Russische pers al advocaten in de VS ingeschakeld om te voorkomen dat ze op de nieuwe lijst terecht komen. Ze vrezen dat het moeilijk zal worden zaken te doen met partners in de VS en de Europese Unie als hun naam op de lijst prijkt.

De VS en de EU hebben al sancties afgekondigd tegen een aantal van Poetins nauwste medewerkers en vrienden, onder wie Gennadi Timtsjenko, Joeri Kovaltsjoek en de broers Arkadi en Boris Rotenberg. Arkadi Rotenbergs bedrijf is verantwoordelijk voor de aanleg van een brug tussen Rusland en de Krim, het Oekraïense schiereiland dat Rusland in 2014 annexeerde.

De nieuwe lijst is duidelijk bedoeld om te proberen een wig te drijven tussen Poetin en de Russische elite. Veel Russische zakenlieden hebben een groot deel van hun vermogen ondergebracht bij westerse banken, bezitten huizen in Londen of andere westerse steden en sturen hun kinderen naar kostscholen en universiteiten in het Westen. Zij zijn uiteraard bang dat zij het slachtoffer worden van het beleid van Poetin. Tot nog toe hebben de Amerikaanse en Europese sancties echter niet tot openlijk gemor onder de oligarchen geleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden