Nieuws Syrë

Russisch spionagevliegtuig neergehaald, blunder van Syrische luchtafweer

President Poetin: Israël treft geen blaam

De Russen hebben een van hun belangrijkste elektronische spionagevliegtuigen bij Syrië verloren. Het neerhalen van het toestel, een Ilyushin-20, was een kapitale blunder van de Syrische luchtverdediging. Het vliegtuig werd door de Syriërs getroffen tijdens het afweren van Israëlische luchtaanvallen.

Een Russische Il-20 Beeld Kirill Naumenko

De Russische president Vladimir Poetin sprak dinsdag over ‘een tragisch ongeval’. Hij wilde Israël niet de schuld geven. Het ministerie van Defensie in Moskou stelde dat land eerder op de dag wel verantwoordelijk, omdat het  onverwacht luchtaanvallen uitvoerde op doelen in Syrië. Het is voor het eerst sinds de Russische interventie vier jaar geleden begon, dat de militaire coördinatie in het Syrische luchtruim tussen de Russen en Israëliërs hapert. Moskou zou ditmaal niet tijdig door Israël geïnformeerd zijn. Poetin heeft zich daarover dinsdagavond bij de Israëlische premier Netanyahu beklaagd in een telefoongesprek. 

Volgens Moskou bevond de Ilyushin-20 zich boven de Middellandse Zee, zo’n 35 kilometer van de Syrische kust, toen het plotseling van de radar verdween en het contact werd verbroken. De inzittenden, vijftien militairen, zijn omgekomen.

Het toestel was na een verkenningsmissie onderweg naar de Syrische luchtmachtbasis Hmeymim, het zenuwcentrum van de Russische aanvalsoperaties vlakbij Latakia. Deze havenstad was maandagavond het toneel van een Israëlische luchtaanval. Volgens de Syrische regering kwamen militaire doelwitten bij Latakia onder vuur van ‘vijandelijke raketten’.

Hierop kwam de Syrische luchtverdediging in actie. Rusland erkende dat de Syriërs per ongeluk de Il-20, die probeerde te landen, hadden geraakt. 

Damascus beschuldigt Israël regelmatig van luchtaanvallen in Syrië. Het Syrische leger, dat beschikt over een uitgebreid luchtverdedigingssysteem van Russische makelij, probeert regelmatig de Israëlische F-16’s en F-15’s neer te halen met luchtdoelraketten.

De Il-20 Coot werd in 2015, naar verluidt via Iran, naar de Russische luchtmachtbasis bij Latakia gestuurd. Beeld Kirill Naumenko

Nachtelijke aanval

Israël erkende onlangs dat het in de afgelopen twee jaar meer dan tweehonderd luchtaanvallen heeft uitgevoerd in Syrië, voornamelijk tegen militaire doelwitten van Iran en van de Libanese strijdgroep Hezbollah. Beide steunen het Syrische leger in de strijd tegen de rebellen.

Volgens het Russische ministerie van Defensie waren vier Israëlische F-16’s betrokken bij de nachtelijke aanval bij Latakia. Ook de Franse marine zou aan deze operatie hebben meegedaan, suggereerde Moskou in een verklaring. ‘Tegelijkertijd nam de Russische radar het afvuren van raketten waar vanaf het Franse fregat Auvergne’, aldus het ministerie van Defensie. 

In de Middellandse Zee bevinden zich nu een groot aantal Russische en westerse marineschepen. De Russische marine heeft zo’n vijftien oorlogsschepen naar het gebied gedirigeerd ten westen van Latakia.

De Russische schepen zouden een aanval op rebellen in de Syrische provincie Idlib vanaf grote afstand moeten ondersteunen met precisie-aanvallen met de high tech Kalibr-kruisraket, de belangrijkste kruisraket van de Russen. Marineschepen van Nederland en andere Navo-lidstaten houden de Russische armada in het oosten van de Middellandse Zee continu in de gaten.

Een Russisch schip in de Middellandse Zee vuurt in 2017 een Kalibr-kruisraket af op IS-posities in Syrië. Moskou zegt dat de marineschepen die nu nabij Syrië zijn, een oefening houden. Beeld AP

Afluisteren rebellen

Het neerhalen van de Ilyushin-20 is een van de belangrijkste Russische militaire verliezen in Syrië. Moskou stuurde het toestel in 2015 naar Hmeymim om de aanvalsoperaties tegen de Syrische rebellen te ondersteunen. Het vliegtuig is volgestouwd met sensoren, antennes en een moderne radar om onder andere in de gaten te houden wat op de grond gebeurt. 

De Il-20 werd met name gebruikt om communicatie van de rebellen af te luisteren en om te bepalen waar ze zich bevinden, zodat Russische MiG's en Soekhoi's luchtbombardementen konden uitvoeren. De Russen zetten het toestel regelmatig in Europa in, zoals tijdens Navo-oefeningen, om inlichtingen te verzamelen en Navo-leden te bespioneren.

Sinds de Russische interventie in Syrië begon, staat Moskou voortdurend in contact met  Israël om militaire botsingen in het Syrische luchtruim te voorkomen. Rusland knijpt een oogje dicht als het om de Israëlische luchtaanvallen gaat. Omgekeerd bemoeit Israël zich niet met de Russische luchtaanvallen op de rebellen.

Meestal wil Israël berichten over luchtaanvallen op doelen in Syrië bevestigen noch ontkennen. De Israëlische strijdkrachten gaven dinsdag de aanval van maandagavond evenwel toe. Het doelwit zou een fabriek geweest zijn die wapens voor Hezbollah produceert.

De laatste twee jaar bestookt de Israëlische luchtmacht steeds meer Iraanse militaire doelwitten. Begin dit jaar zette Israël bij zo'n aanval voor het eerst de F-35 in, de JSF. Het was de eerste aanvalsmissie wereldwijd van het Amerikaanse toestel dat ook door Nederland is gekocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.