Russisch onderzoek naar 'rituele moord' op tsaar Nicolaas II zwengelt antisemitische mythe aan

Het Russische Onderzoekscomité, een soort Openbaar Ministerie dat onder president Poetin valt, gaat een onderzoek instellen naar de vraag of de executie van tsaar Nicolaas II en zijn gezin in 1918 een 'rituele moord' was. Joodse organisaties vrezen dat de autoriteiten daarmee een antisemitische samenzweringstheorie nieuw leven inblazen.

Portret van Tsaar Nicolaas II Beeld null
Portret van Tsaar Nicolaas II

Marina Molodtsova, een lid van het Onderzoekscomité, vertelde deze week op een bisschoppenconferentie van de Russisch-orthodoxe kerk dat een speciale commissie van wetenschappers en vertegenwoordigers van de kerk een 'psychologisch-historisch' onderzoek zullen instellen naar het rituele karakter van de moord.

Een andere, kerkelijke, commissie is al langer bezig met het onderzoek. Volgens bisschop Tichon van Jegorjevsk is de meerderheid van de commissie ervan overtuigd dat de executie van de tsaar en zijn gezin inderdaad een 'rituele moord' was.

Tsaar Nicolaas werd in 1918 samen met zijn gezin, zijn lijfarts en drie bedienden in Jekaterinenburg doodgeschoten door een executiepeloton van de bolsjewieken. Al kort daarna dook in kringen van tegenstanders van het Sovjetregime de beschuldiging op dat het een rituele slachting was, waarvoor de Joden verantwoordelijk waren.

Bisschop Tichon wees zelf niet met de beschuldigende vinger naar de Joden, maar volgens vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap geeft hij met zijn uitlatingen wel voedsel aan de in ultrarechtse kringen populaire mythe dat de Russische Revolutie en de moord op de laatste tsaar een Joods complot vormden.

Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie stelde een commissie op verzoek van de Russisch-orthodoxe kerk ook al een onderzoek in naar de vraag of tsaar Nicolaas het slachtoffer was geworden van een 'Joods complot'. De commissie onder leiding van de toenmalige vicepremier Boris Nemtsov, kwam tot de conclusie dat het onzin was, ingegeven door Jodenhaat.

Kennelijk wil de kerk de kwestie nu toch weer aanzwengelen. Bisschop Tichon staat bekend als de biechtvader van president Poetin, maar Poetin zelf heeft nooit blijk gegeven van antisemitische opvattingen. Boruch Gorin, een woordvoerder van de Federatie van Joodse gemeenschappen in Rusland, noemde het 'schrikbarend' dat iemand van het Onderzoekscomité en een vooraanstaande Russisch-orthodoxe geestelijke honderd jaar na de Revolutie weer over een rituele moord spreken. 'Het is een antisemitische mythe die al tientallen jaren gebruikt wordt in de antisemitische propaganda, en daarom maken Joden zich daar ernstige zorgen over.'

Ook binnen de kerk is er kritiek op het weer oprakelen van het 'rituele moord'-scenario. 'Kerkelijke deskundigen hebben destijds zelf gezegd dat er geen enkele basis is voor dergelijke afschuwelijke verhalen,' zei protodiaken Andrej Koerajev tegen de BBC-radio.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden