Russisch boegeroep voor Amsterdamse acteurs

AMSTERDAM - 'Daarom - en dit moet ons van het hart - vallen de recente wetten die de rechten van journalisten en homoseksuelen beknotten ons zo zwaar. Ook de directe gevolgen ervan, waaronder geweldplegingen en intimidaties, gaan ons aan het hart.' Aldus een passage uit een korte maar krachtige verklaring die Toneelgroep Amsterdam-acteurs Halina Reijn en Eelco Smits vrijdagavond na afloop van de voorstelling De Russen voorlazen in het Baltic House in Sint-Petersburg.


Toneelgroep Amsterdam trad de afgelopen week met De Russen twee keer in Sint-Petersburg op. Dit in het kader van het Nederlandse Rusland-jaar. De voorstelling is een vrije bewerking door de Vlaamse schrijver Tom Lanoye van twee stukken van de Russische auteur Anton Tsjechov: Platonov en Ivanov.


De verklaring van de acteurs kwam voor het publiek als een volslagen verrassing. Reijn en Smits riepen namens heel Toneelgroep Amsterdam op tot het intrekken van de anti-homowet, in een land dat zulke grote kunstenaars als Tsjechov en Strawinsky heeft voortgebracht. 'Het is belangrijker te spreken dan te zwijgen. Ook dat hebben wij geleerd van onze Russische helden. Daarom staan we hier. In de hoop dat u ons gebaar begrijpt voor wat het is. Een steunbetuiging enerzijds. Anderzijds een uitnodiging om, alstublieft, onnodig kwetsende wetten te herzien.'


'Wij hadden vooraf uitvoerig gesproken over wat we zouden kunnen doen tijdens ons verblijf in Rusland', zegt Halina Reijn in een telefonische reactie vanuit Sint-Petersburg. 'Want dát wij iets moesten doen, stond voor ons allemaal vast. Als gesubsidieerd toneelgezelschap dat zich moet verhouden tot de maatschappij waarin we leven, ben je dat ook verplicht.'


Plannen om de voorstelling een homoseksueel tintje te geven of te gaan provoceren passeerden de revue. Directeur Ivo van Hove kwam met het plan om Tom Lanoye zelf een brief te laten opstellen, die na afloop van de voorstelling voorgelezen zou worden.


De reacties vanuit de zaal waren gemengd: applaus en bravo-geroep, maar ook mensen die luidkeels protesteerden en steeds harder begonnen te schreeuwen.


Reijn: 'Toen dat geschreeuw echt hard werd, stond ik wel even te trillen. Het was best wel fel en heftig. Dan gaat er in een flits toch door je heen wat er is gebeurd met de actievoerders van Pussy Riot en Greenpeace. Maar we hebben geen moment overwogen te stoppen. Ik voelde me juist strijdbaarder worden en ben gewoon harder gaan schreeuwen om boven het rumoer uit te komen.'


Zondag keerde Toneelgroep Amsterdam terug uit Rusland. In november gaat de groep naar Moskou, om de voorstelling Scènes uit een huwelijk te spelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden