Russen vrezen vermindering invloed door 'snelle troepenmacht' Tienduizend man naar Bosnië VS dirigeren helikopters en troepen richting Bosnië

Rusland is ongelukkig met het inzetten van een door NAVO-landen gevormde 'snelle troepenmacht' in Bosnië, maar zal dat voornemen in de VN-Veiligheidsraad alleen 'in het uiterste geval' met een veto treffen....

Van onze correspondenten PARIJS/MOSKOU

Kozyrev zei meer te zien in versterking van de vredestaken van de VN binnen het huidige mandaat dan in het inzetten van 'offensieve' krachten. De landen die betrokken zijn bij de nieuwe troepenmacht hebben verklaard dat die binnen het huidige mandaat te werk zal gaan.

De vijftien Defensieministers van de bij de VN-troepenmacht in ex-Joegoslavië betrokken landen besloten zaterdag bij hun spoedberaad in Parijs tot de oprichting vóór het eind van de maand van een multinationale 'Rapid Reaction Force'.

De Amerikaanse Defensieminister Perry onderstreepte in Parijs nogmaals dat de Verenigde Staten geen grondtroepen willen leveren. Wel zullen de Amerikanen luchtmachtondersteuning verzorgen, en radarsystemen ter beschikking stellen.

De VS dirigeren volgens functionarissen van het Pentagon zeer binnenkort wel aanvals- en transporthelikopters en 3500 manschappen naar posities bij Bosnië om te helpen bij een eventuele evacuatie van VN-troepen.

Rusland vreest dat door het inzetten van de troepenmacht haar invloed op de ontwikkelingen in de regio sterk zal verminderen. 'Introductie van offensieve taken zou betekenen dat alle huidige uitgangspunten om vrede te bereiken dramatisch veranderen', zei Kozyrev. 'Versterking van huidige VN-operaties blijft ons doel.'

Volgens Kozyrev dreigt het zenden van een snelle troepenmacht het 'definitieve einde' in te luiden van de vredesvoorstellen van de Contactgroep. Het doel ervan, bescherming van de blauwhelmen, noemde hij 'onrealistisch'. Kozyrev reist vandaag naar Londen voor gesprekken met premier John Major.

De Britse Defensieminister Rifkind benadrukte in Parijs dat de snelle troepenmacht de aard van de opdracht van de in ex-Joegoslavië aanwezige VN-troepen niet zou veranderen: 'Het is geen oorlogsleger, maar een afschrikkingsmacht om barbaarse daden te vermijden.' Zijn Franse collega Millon sloot echter niet uit dat de Rapid Reaction Force gevechtshandelingen zou moeten uitvoeren bij de bescherming van de blauwhelmen in het uitvoeren van hun vredesmissie.

De beter bewapende en snel inzetbare troepenmacht van uiteindelijk tienduizend man moet binnen het kader van het VN-mandaat de al aanwezige 22 duizend blauwhelmen beter beschermen bij de uitvoering van hun taak, zoals het beveiligen van de humanitaire hulp en de controle op bestandslijnen.

De Rapid Reaction Force, die deels in Bosnië en deels in Kroatië zal worden gestationeerd, geldt weliswaar volledig als VN-troepenmacht, maar zal niet met blauwe helmen doch in het eigen nationale gevechtstenue optreden. De snelle gevechtsmacht komt ook niet onder het trage VN-commando in New York, maar zal naar Franse wens onder het directe bevel vallen van de militaire VN-commandanten in Bosnië, de Franse generaal Janvier en zijn Britse collega Smith.

De snel inzetbare troepenmacht zal uit meerdere onderdelen bestaan. Allereerst een multinaltionale troepenmacht van ongeveer 3000 man; Parijs en Londen hebben daarvoor beiden rond de 1500 man toegezegd. Nederland beloofde bij monde van Defensieminister Voorhoeve een met 120 mm mortiers bewapende compagnie mariniers van 100 tot 110 man, en een eenheid van 20 landmachtmilitairen met een mortieropsporingsradar. De Nederlandse deelname is nog aan toestemming van kabinet en parlement onderworpen.

Daarnaast zullen de aanwezige blauwhelmen op de steun kunnen gaan rekenen van de Britse 24ste luchtmachtbrigade van ongeveer 5000 man, en zal Frankrijk nog eens 4000 soldaten in paraatheid houden. Landen als Spanje, Noorwegen, Italië en Turkije zullen materieel bijdragen. België beslist vandaag of het een bijdrage aan de troepenmacht zal leveren.

De Nederlandse Defensieminister Voorhoeve verklaarde zaterdag erop te vertrouwen dat de nieuwe snel inzetbare troepenmacht niet zou leiden tot een verdere geweldsspiraal in ex-Joegoslavië: 'Het belang is preventief, zodat door een grotere mogelijkheid tot zelfverdediging de huidige VN-macht minder makkelijk kan worden geblokkeerd of uitgedaagd door de Bosnische Serviërs of andere partijen, en daardoor juist de uitvoering van het VN-vredesmandaat beter wordt.'

De Rapid Reaction Force is volgens Voorhoeve ook niet bedoeld voor bevrijdingsacties van de gegijzelde blauwhelmen, 'Die moeten door onderhandelingen worden vrijgepraat.' Ook de veilige corridor tot Sarajevo of de bevoorradingsroute over de weg naar de Moslim-enclave Srebrenica zal via diplomatieke onderhandeling moeten worden verkregen, aldus Voorhoeve. 'Daarvoor heb je de medewerking van de Serviërs nodig.'

De Nederlandse Chef van Staven, generaal Van den Breemen, die naast Voorhoeve aan het overleg deelnam, ging er evenmin van uit dat de Rapid Reaction Force zich in een oorlogssituatie zou kunnen laten meeslepen. 'Daarvoor is deze eenheid veel te klein, zelfs met tienduizend man. Om je echt in een oorlog te kunnen mengen heb je een veel grotere troepenmacht nodig.'

Volgens Van den Breemen kan de Rapid Reaction Force 'hoewel dat niet aan de orde is geweest', wel heel nuttig zijn bij een 'eventuele evacuatie van de blauwhelmen uit ex-Joegoslavië'.

Bevoorradingsoperaties van door de Bosnische Serviërs omsingelde blauwhelmen vormen de eerste test voor de troepenmacht. In vijf van de zes beschermde zones houden Serviërs al maanden de leveranties van voedsel, brandstof en medicamenten tegen. 'Er moet heel wat gebeuren willen wij niet gaan optreden', aldus een VN-functionaris.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden