REPORTAGEDATSJA'S IN RUSLAND

Russen schuilen in hun datsja, en blijven daar zoveel mogelijk

Alleen al in de eerste drie dagen van de lockdown vluchtten – volgens de verkeersdienst van Moskou – 850 duizend Moskovieten naar hun datsja.Beeld Yuri Kozyrev

Tsaren en partijbonzen deden datsja's cadeau aan hun loyalisten, zodat die een beetje konden ontspannen. Nu is de Datsja voor miljoenen Russen dé plek om te gaan schuilen voor het oprukkende virus. Je bent er veiliger dan in Moskou, waar veel te veel mensen wonen om genoeg afstand te kunnen houden.

Op weg naar haar schuilplaats keek de 79-jarige Ljoedmila Pronina door het raam van de auto. De laatste keer dat ze Moskous brede straten zo leeg zag, was tijdens de Olympische Spelen van 1980, toen de gemeente een deel van de bevolking deporteerde om een opgeruimde indruk te maken op de wereld. Nu ontvluchtte Pronina de stad niet op bevel van de autoriteiten, maar op initiatief van haar kleinkinderen, in een auto vol proviand. De kleinkinderen reden haar naar de nationale schuilplaats van de Russische bevolking: de datsja.

Alleen al in de eerste drie dagen van de lockdown vluchtten – volgens de verkeersdienst van Moskou – 850 duizend Moskovieten naar hun datsja. Nu, zeven lockdownweken later, schuilen miljoenen Russen in hun buitenhuisjes terwijl het virus zich vermenigvuldigt naar de meest afgelegen plekken van Rusland. Prijzen voor datsja’s zijn nooit zo hoog geweest.

De datsja van Pronina’s kleinkinderen staat 60 kilometer ten zuiden van Moskou en is een klassieker. Een houten huis van twee verdiepingen op een omheind stuk land met een veranda, een moestuin, een schuurtje met een grote vrieskist voor de voedselvoorraad, en natuurlijk een banja: het houten badhuisje dat in de Russische volksgeneeskunde bekendstaat als ‘de eerste genezer van de mens’ (wodka en rauwe knoflook zijn de tweede en derde).

Isolatie

Maar jonge generaties vertrouwen meer op isolatie dan op volksgeneeskunde in hun bescherming tegen covid-19. ‘We gaan een keer per week met mondkapjes naar de supermarkt in het dorp’, zegt Anton Netsjaj (29), de echtgenoot van Pronina’s oudste kleindochter. ‘Verder zien of spreken we niemand.’

Dankzij een goede internetverbinding kan hij zijn werk voor een techbedrijf voortzetten vanaf het platteland. ‘Normaal gesproken ging ik ’s ochtends naar mijn werk en kwam ik ’s avonds pas laat thuis’, zegt Anton. ‘Het is geweldig om veel tijd met mijn zoontje door te brengen.’

Op het eerste gezicht maakt de familie de onbekommerde indruk die zo verweven is met het datsjaleven. Make-up en hakken zijn ingewisseld voor bodywarmers en vilten laarzen. Grootmoeder maakt boswandelingen met de kleindochters, die als ze binnen zijn pianospelen en huiswerk maken. In de keuken borrelt soep en in het weekend gaat de stenen barbecue aan.

Ontspanningsoord

Zo was de datsja oorspronkelijk bedoeld: als ontspanningsoord op het platteland. Tsaren en communistische leiders deelden de huisjes sinds het einde van de negentiende eeuw massaal uit aan loyalisten, zodat die in de zomer de hitte van de stad konden ontvluchten – het woord datsja is afkomstig van het Russische woord voor ‘geven’. Nu is de datsja steeds meer het terrein van de middenklasse.

Maar volledige afsluiting van de pandemie bieden ze niet. In april moesten Anton en zijn vrouw Ljoebava hun isolatie onderbreken om Antons vader te begraven. Hij bleef in Moskou om door te werken bij een worstenmaker, raakte besmet met het virus en overleed aan de gevolgen. Hij is begraven langs de spoorlijn tussen Moskou en de familiedatsja, op een snel groeiende begraafplaats.

De eerste virusgolf is nog steeds niet voorbij. Rusland telt na de Verenigde Staten de meeste coronabesmettingen ter wereld: bijna 300 duizend. In epicentrum Moskou worden winkelcentra en expositiehallen omgebouwd tot ziekenzalen.

Kraamkliniek

Maandag onderbraken Anton en Ljoebava hun datsja-isolatie voor de tweede keer. Nu om een nieuwe kraamkliniek te zoeken voor de hoogzwangere Ljoebava. In de kraamkliniek waar ze gereserveerd hadden, mogen alleen nog vrouwen bevallen die corona hebben. Mannen mogen in geen enkele kliniek mee naar binnen, net als vroeger in de Sovjet-Unie.

‘Het is eng om alleen te gaan, zonder mentale hulp van Anton’, zegt Ljoebava, die bij een generatie hoort die steeds vaker kiest voor aanwezigheid van de echtgenoot. Anton: ‘Ik zal de eerste levensmomenten van onze dochter moeten missen. Die kans krijg ik nooit meer.’

Ze hebben begrip voor de maatregel, maar niet voor het algehele beleid. Terwijl de piek nog niet bereikt is, zei president Poetin vorige week dat het tijd is om de lockdown af te bouwen. ‘Ik ben bang dat burgemeester Sobjanin aan het eind van deze maand zegt: en nu iedereen weer terug naar kantoor’, zegt Anton. Hij vreest dat zijn gezin besmet raakt in Moskou, waar 13 miljoen mensen dicht op elkaar wonen en werken. 

Drukke boemeltreintjes

‘Mensen nemen te weinig veiligheidsmaatregelen’, zegt Anton. ‘Zelfs familieleden van mijn overleden vader reizen gewoon nog in drukke boemeltreintjes.’ Dat gedrag wijt hij aan geloof van veel Russen in complottheorieën, die aan het begin van de epidemie ook verspreid werden door de staatstelevisie. In sommige van die theorieën wordt het virus neergezet als een verzinsel van de Amerikaanse farmaceutische industrie om geld te verdienen.

Meningsverschillen over het virus leiden ook tot spanningen op de datsja’s op het platteland, die meestal in rijtjes naast elkaar staan. Rondom Antons datsja werd als vanouds gefeest tijdens de meivakantie, waarin Russen onder meer de overwinning in de Tweede Wereldoorlog vieren. Grote groepen zaten om barbecues.

Dus blijft de familieleden vooral binnen de schuttingen rondom de datsja. Ze hopen voorlopig niet meer terug te keren naar Moskou, behalve voor de bevalling dan. ‘Altijd als ik op de datsja ben, mis ik de levendige straten van Moskou’, zegt Ljoedmila Pronina, de grootmoeder. ‘Maar nu is er geen betere plek denkbaar.’

Lees ook

Nu het aantal covidpatiënten snel toeneemt, moeten de Russische staatsmedia subiet hun triomfantelijke toon en boodschap aanpassen.

Door vol in te zetten op olie en gas bracht Poetin Rusland rijkdom en macht. Nu de olieprijs in ijltempo is gekelderd, gaat het ook snel met de reserves

Oefeningen voor overwinningsparade in Moskou leverde corona-uitbraak op onder militairen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden