Russen richten pijlen plots op Loekasjenko

Elk land heeft behoefte aan zijn zomersoap en Rusland is geen uitzondering. Het Russische publiek werd deze maand vergast op een heuse informatieoorlog tegen niemand minder dan Aleksander Loekasjenko, de president van Wit-Rusland, op papier toch zeker een van Rusland¿s grootste bondgenoten.

Wil het Kremlin soms af van de eigenzinnige ‘dictator’, die in Russische ogen al jarenlang teert op subsidies uit Moskou maar in dank daarvoor alleen maar ruzie schopt? Volgend jaar beleeft Wit-Rusland presidentsverkiezingen, dus de agitatie uit Moskou geeft de oppositie hoop van leven.

Het begon allemaal rond de feestelijke ondertekening van een douane-unie tussen Rusland, Kazachstan en Wit-Rusland in Astana, begin deze maand. Loekasjenko was er niet aanwezig, omdat hij nog kookte van woede over het pas beslechte energieoorlogje met Moskou en omdat hij bezwaren had tegen de Russische voorwaarden voor de douane-unie. Vervolgens zette hij een paar dagen later alsnog zijn handtekening.

Precies in die tijd werd op de nationale tv-zender NTV, bezit van staatsenergiebedrijf Gazprom, het eerste deel van ‘de peetvader’ getoond – een titel die zowel verwijst naar de maffiafilm als naar de bijnaam van Loekasjenko, die zichzelf eens als ‘peetvader van alle Wit-Russen’ omschreef.

Beschuldigingen

De documentaire laat geen spaan heel van Loekasjenko, die zelfs wordt beschuldigd van persoonlijke betrokkenheid bij de verdwijning van (en moord op) enkele van zijn tegenstanders – moorden uitgevoerd door een soort doodseskaders van de Wit-Russische KGB. Verder herinnert de film eraan dat de sterke man uit Minsk zichzelf heeft vergeleken met zowel Hitler als Stalin.

De door het Kremlin gefinancierde Engelstalige nieuwszender Russia Today deed ook een duit in het zakje met een reportage over ‘Europa’s laatste dictator’. En de Russische staatstelevisie had plots grote aandacht voor persconferenties van de Wit-Russische oppositie.

Politieke commentatoren zijn het erover eens dat het Kremlin (in de woorden van journalist Pavel Sjeremet) een ‘thermonucleaire aanval’ op de reputatie van Loekasjenko heeft uitgevoerd. Maar er bestaat verdeeldheid over de motivatie. Een minderheid gelooft dat Loekasjenko wat Medvedev en Poetin betreft aan vervanging toe is.

Salondeuren


Eerder dit jaar werd de val van sterke man Bakijev in Kirgizië voorafgegaan door een soortgelijke anti-Bakijev campagne op de Russische tv. Ook gingen de Moskouse salondeuren open voor de Kirgizische oppositie, iets wat sommigen nu in rudimentaire vorm waarnemen met de Wit-Russische oppositie.

Volgens Leonid Zaijka, de directeur van de Wit-Russische denktank Strategia, wil het Kremlin Loekasjenko wegwerken door de subsidies op te schorten en een alternatieve kandidaat te steunen. ‘Rusland kan het op een legale manier doen, door net als de EU en de VS na de verkiezingen de uitslag niet te erkennen’, zei hij tegen Radio Free Europe.

Maar volgens de meeste Russen zal het Kremlin zich nooit aan zo’n scenario wagen en is de campagne louter bedoeld om Loekasjenko een bloedneus te slaan en hem in het gareel te krijgen.

Alexander Loekasjenko, president van Wit-Rusland, tijdens een parade op onafhankelijkheidsdag in het land (AP) Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden