ReportageCoronacrisis in Rusland

Russen omhelzen elkaar onbekommerd in de ‘vakantie’ die ze van Poetin hebben gekregen

Alexander en Irina maken zaterdag trouwfoto's op het Rode Plein zonder mensenmassa. Het grote feest hebben ze afgeblazen. Het wordt een bruiloft in hun flat met vier gasten.Beeld Arthur Bondar

Strenge maatregelen vinden de Russische autoriteiten niet nodig om het coronavirus te beteugelen. ‘De Russische versie van het virus kan geen kwaad’, zegt een Moskoviet.

Sommige bezoekers van de Christus Verlosserskathedraal leggen alleen hun voorhoofd op de glasplaat van de gouden kist met relikwieën van de belangrijkste Russische heiligen. Maar de meesten drukken hun lippen op de glasplaat, zoals op gewone dagen. En dan gaan ze aan de kant voor de volgende bezoeker.

Buiten de kathedraal, bij de uitgang van metrohalte Kropotkinskaja, begroeten vrienden en familieleden elkaar met een handdruk of een omhelzing. De vrouwen met een zoen op de wang.

In dit dossier leest u de laatste ontwikkelingen en alles wat u verder moet weten over het coronavirus.

Jevgeni Jevgrafov steekt zijn hand uit. ‘Maakt u zich geen zorgen’, zegt de 79-jarige Moskoviet. ‘Ik heb van wetenschappers gehoord dat elk land zijn eigen versie van het virus heeft. De Russische versie kan geen kwaad.’ Hij heeft zijn rode zonnebril en zijn bordeauxrode leren jack uit de kast gehaald voor de eerste mooie lentedag van het jaar.

Zo begon in Moskou afgelopen weekeinde een bijzondere vakantie. Geen harde of zachte lockdown. President Poetin beloofde alle Russen ‘vakantie’. Een doorbetaalde vakantie van een week, die verlengd kan worden als de regering dat de komende dagen nodig acht.

De hoofdingang tot het Rode Plein op de eerste dag van de bijzondere 'vakantie'.Beeld Arthur Bondar.

Geen tips over afstand houden

Poetin noemde thuisblijven de veiligste optie tijdens deze vakantie, maar gaf verder geen instructies aan de Russen om de verspreiding van het virus te stoppen. Geen tips over afstand houden, handen schudden en desinfecteren.

Een deel van de Moskovieten stapte op het vliegtuig. De buitengrenzen zijn weliswaar gesloten, maar binnen Rusland wordt gevlogen. De hotelreserveringen in badplaats Sotsji schoten omhoog na de toespraak van de president.

Ondanks meer dan vijftienhonderd bevestigde besmettingen in Rusland lijken de autoriteiten te suggereren dat het grootste gevaar nog altijd van buitenlanders komt. En dat strengere maatregelen en informatiecampagnes, zoals die in China en West-Europa, niet nodig zijn om een gezondheidscrisis voor de Russische bevolking te voorkomen.

Wel zijn winkelcentra, grote stadsparken en restaurants gesloten tijdens de vakantie. Ook de schoonheidssalons, een eerste levensbehoefte van de Russische vrouw, zijn dicht.

Verder kiezen de Russen, een bijgelovig volk, zelf hun maatregelen. ‘Eet knoflook en varkensbuikvet’, zegt Ljoedmila Viktorovna, een gepensioneerd ingenieur. ‘Dan ben je immuun.’

De toegang tot het Rode Plein is uitgestorven.Beeld Arthur Bondar

Spuitbusjes ontsmettingsmiddel

Toch vertrouwen veel Russen op de in veel andere landen wél getroffen maatregelen. Ze houden meer afstand in de metro, gaan naar buiten met mondkapjes op en dragen spuitbusjes ontsmettingsmiddel in hun zak.

Maaltijdbezorger Timoer zet zijn bestellingen op de deurmat van zijn klanten, doet dan twee stappen achteruit en gebaart dat het geld op de deurmat moet worden gelegd. Hij wijst naar zijn telefoon. ‘Gezien op YouTube.’

Anderen blijven thuis en kijken online naar rechtstreekse uitzendingen van Moskouse theatergroepen of volgen danslessen via Instagram. Uit de omhooggeschoten verkoop van boekweitpap is op te maken dat de Russen er rekening mee houden dat de situatie ernstiger is dan de autoriteiten hun voorspiegelen.

Dankzij de thuisblijvers kunnen Aleksandr en Irina zaterdag trouwfoto’s maken op het Rode Plein zonder mensenmassa. ‘Voor de foto’s is het schitterend’, zegt de stralende Irina in haar bruidsjurk. Maar het grote feest heeft ze afgeblazen. Het wordt een bruiloft in hun flatje met in totaal vier gasten. ‘Dat leek ons toch wel verstandig, want we weten niet hoe gevaarlijk dat virus nou echt is.’

De signalen die ze van hun overheid krijgen, zijn verwarrend. Zo is het mausoleum met het lichaam van Lenin niet gesloten in verband met het virus, maar wegens de voorbereidingen op de militaire parade van 9 mei, zo vertelt een bewaker van de gebalsemde communistenleider. De militaire parade moet dit jaar groter worden dan ooit : het is de 75ste verjaardag van de overwinning op nazi-Duitsland. De huidige plannen gaan uit van een parade door de stad met tienduizenden militairen, publiek en veteranen.

Dat kan dus gewoon? Poetins woordvoerder zegt dat er ‘de facto geen epidemie is in Rusland’, maar dat uitstel van de parade overwogen wordt.

Mensen dragen mondmaskers en nemen meer afstand van elkaar in de metro in Moskou.Beeld Arthur Bondar

Feestelijke huisbezoeken

Ondertussen gaan de autoriteiten door met feestelijke huisbezoeken aan duizenden ouderen, die een medaille ontvangen voor hun diensten tijdens de oorlog. Niet alle ouderen en hun familieleden zitten nu te wachten op groepen onbekenden over de vloer. Want had Poetin niet gezegd dat het virus vooral levensgevaarlijk is voor de ouderen? En had de burgemeester van Moskou het gratis ov-reizen voor ouderen niet afgeschaft om ze binnen te houden, op afstand van de rest van de bevolking? Wat doen die ambtenaren dan voor de deur?

Jevgeni Jevgrafov, de gepensioneerde Moskoviet met zijn rode zonnebril en bordeauxrode leren zomerjack, kan het wel uitleggen. ‘Een dag als Overwinningsdag kun je niet afblazen. Weet u wel hoeveel van onze mensen toen zijn omgekomen? Mijn vader stond ook aan het front. En dan zouden we nu de 75ste herdenking van de overwinning uitstellen voor iets dat minder slachtoffers eist dan de griep? Nee, dat is niet juist.’

Wie de openbare overheidsstatistieken gelooft, moet Jevgrafov gelijk geven met zijn griepvergelijking: zaterdag waren er nog maar negen Russen overleden aan het coronavirus. Maar de twijfel aan die statistieken is groot onder een bevolking die voorgelogen is over volledige kernrampen. 

Critici wijzen op een sterke stijging in het aantal mensen dat overlijdt door longontsteking, een veelvoorkomend gevolg van een corona-infectie. En volgens een uitgelekt overheidsrapport waaruit de oppositionele onderzoekssite Dossier Center citeert, zijn in overwinningsmaand mei wegens het virus 200 duizend ziekenhuisopnames te verwachten.

De werkelijke sterftecijfers zullen afhangen van de deskundigheid van een bevolking die met vakantie is gestuurd.

De burgemeester van Moskou besloot zondagavond, aan het einde van de tweede vakantiedag, dat deze crisis om hardere maatregelen vraagt dan die Poetin voorstelde. Abrupt kondigde hij een harde lockdown af voor inwoners van de hoofdstad. Mensen mogen alleen nog naar buiten voor boodschappen en noodbezoeken. De ontspannen lentevakantie is voorbij.

Lees meer over de gevolgen van het coronavirus in Rusland

Steenrijke Russen hamsteren beademingsapparaten
Rijke Russen zijn beademingsapparaten aan het inslaan, voor het geval zij ziek worden. ‘We hebben er tot nog toe een te pakken kunnen krijgen, maar we proberen er nog twee te krijgen.’

Na twintig jaar aan de macht begint Poetin aan zijn meest ongewisse voorjaar ooit
Vladimir Poetin verheugde zich op een voorjaar vol triomfen. Nu Rusland niet immuun blijkt voor het coronavirus, pakt dat heel anders uit.

De corona-uitbraak in de wereld – de handigste cijfers op een rij
Alle landen in de wereld publiceren dagelijks cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar in elk land zijn de problemen weer anders en bevindt de crisis zich in een andere fase. Hoe moeten we de statistieken met elkaar vergelijken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden