Rusland

Het oude Rusland ken ik uit de verhalen van Gontsjarov, Tsjechov en Toergenjev - en een wat jonger Rusland uit de schitterende dagboeken van Paustovski. Ander land, andere tijden. Het Nederland van Couperus bestaat ook niet meer en dan hebben ze in Rusland de boel de laatste honderd jaar nog wat steviger overhoop gehaald dan wij hier.

Maar gisteren schreef onze correspondent Arnout Brouwers in een reportage over Doemaverkiezingen een zin die niettemin zo uit een verhaal van Tsjechov afkomstig had kunnen zijn - gesteld dat er in diens Rusland stembureaus hadden bestaan: 'Het regionale hoofd van Rechtvaardig Rusland kwam vanochtend langs, dronk een fles cognac leeg en zei dat hij nog bij veel stembureaus langs moest. Ik betwijfel of we hem nog terugzien.'

Een fles wodka was voor de couleur locale beter geweest. Maar misschien had Poetins partij Jedinaja Rossija de stembureaus van cognac voorzien, omdat het nu eenmaal een feestdag van de democratie was - en wodka drink je elke dag al.

Het is natuurlijk erg afkeurenswaardig, het frauduleuze gedonderjaag zoals dat uit het stuk van Brouwers naar voren kwam. Maar tegelijkertijd had zijn verhaal door openhartigheid van de hoofdpersoon 'Vladimir' een hoog slapstick-gehalte: democratie à la Russe.

Je zag 'm voor je, Vladimir, met zijn sigaar en een goed glas. Elke democratische illusie allang gesmoord in fatalisme en kennis van de vaderlandse geschiedenis. Wachten op de bus met veelstemmers of de man met de stapel vervalste stembiljetten. Verkiezingen als een absurde toneelvoorstelling en aardige bijverdienste.

Op NOS.nl stond gisteren een filmpje van een journalist die de voorzitter van een stembureau op heterdaad betrapte bij het invullen van stembiljetten. Het was een keurige man, die in alle rust kruisjes zette op een stapel formulieren. Hij heette Nicolai Aleksevitsj: een ambtenaar van alle tijden, die keurig en nauwgezet deed wat hem was opgedragen.

Toen de journalist stampij begon te maken, verzocht Nicolai Aleksevitsj hem vriendelijk naar huis te gaan. Hij deed, zag je hem denken, ook maar gewoon zijn werk en wenste daarbij niet te worden lastiggevallen door zelfbenoemde beschermers van de democratie: een democratie die niet bestaat, hoeft ook niet te worden beschermd.

President Medvedev, hulptsaar van Vladimir Poetin, omschreef de uitslag van de verkiezingen als 'democratie in actie'. Volgens hem was van manipulatie en machinatie geen sprake: het zware verlies van zijn partij Verenigd Rusland was daarvan toch wel het beste bewijs. Als je machthebber bent, is een gezonde dosis cynisme mooi meegenomen.

In maart mogen de Russen alweer naar de stembus, dan om Poetin van premier weer op te waarderen tot president. Soms vraag je je af waarom alleenheersers zichzelf niet meer net als vroeger uit naam van het volk zelf de kroon op het hoofd drukken. Dat was wel zo duidelijk. Maar kennelijk heeft Poetin toch behoefte aan de legitimering van zijn macht door het volk - ook al moet hij het volk daarbij een handje helpen.

Dat zondag 60 procent van de stemgerechtigde Russen kwam opdagen mag ook wel een wonder heten - al weet ik niet of de veelstemmers daarin waren meegerekend.

Op het Rode Plein protesteerden volgens Kysia Hekster van de NOS maandag duizenden jonge demonstranten tegen Poetin. Haar verslag wekte geen hoop op verandering, maar eerder hopeloosheid: in Rusland kun je je voorlopig nog geen Russische lente voorstellen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden