Rusland wil ze niet meer, wat moet er nu met de oogst gebeuren?

Reportage overschot appelen en peren

2016 is een prachtig appel- en perenjaar, maar voor wie? Door de Russische boycot raken de Nederlandse telers hun fruit aan de straatstenen niet kwijt. In België worden de appels over de akkers gestort. Een schrikbeeld.

Het is een prachtig seizoen voor appels en peren door de zachte nazomer en herfst. Beeld Marcel van den Bergh

'Moet je kijken wat een fantastische appel dit is', gebaart Bert den Haan (45) in de boomgaard van 2 hectare vol golden delicious. Poolse plukkers zijn woensdag volop met de oogst bezig. Ze plukken de appelen en laden ze in één van de vier houten bakken achter de trekker. Als de bakken van elk 340 kilo vol zijn, gaat het treintje rijden. Een volgend treintje staat al te wachten.

'Dit zijn drie jaar oude bomen en ze dragen nu al 17 kilo per boom', zegt de fruitteler trots. Verderop in het Betuwedorp heeft hij ook nog Elstar, Kanzi en Red Prince staan - in totaal 18 hectare appelen - en Conference en Doyenne du Comice - 9 hectare peren.

Overcapaciteit

'De oogst is goed', vertelt hij tussen de appelbomen. 'Normale kwantiteit, maar uitmuntende kwaliteit en smaak dankzij de zachte nazomer en herfst. Daarom is het zo frustrerend dat de prijzen veel te laag zijn. Deze doen op de veiling 25 tot 30 cent, maar de kostprijs is 30 tot 35 cent - dan weet je het wel.' Supermarkten stunten met afbraakprijzen. Een kilo 'Hollandse appels of peren' kost bij Jumbo nog maar 99 cent en Plus adverteert een kilo Conference-peren voor 89 cent.

De oorzaak voor de lage prijzen is overcapaciteit op de Europese markt als gevolg van de Russische boycot. Rusland verbiedt al sinds 2014 de import van fruit, groenten, vlees, vis en zuivel uit de Europese Unie als reactie op de Europese sancties tegen het land wegens de annexatie van de Krim en de betrokkenheid in Oost-Oekraïne. Daardoor is bijvoorbeeld de jaarlijkse afzet van circa een miljard kilo Europese appelen geblokkeerd.

Nou exporteerde Nederland niet zo veel appelen naar Rusland, zegt Herman Bus, plaatsvervangend directeur van de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO). 'Maar de Nederlandse telers hebben wel last van de overcapaciteit op de Europese markt, met name van de 700 miljoen kilo Poolse appelen die niet meer naar het oosten, maar naar het westen gaan', aldus Bus. 'We proberen wel nieuwe markten aan te boren, zoals China, Vietnam of Brazilië. Maar dat is een langzaam proces.'

Lees verder onder de foto.

Beeld Marcel van den Bergh

Ton per jaar

Om de pijn voor de telers te verzachten heeft de EU wel een interventieregeling getroffen, waarbij miljoenen kilo's fruit tegen een subsidie uit de markt worden gehaald. Dat zet amper zoden aan de dijk. Gemiddeld liggen de prijzen een dubbeltje onder hun 'normale' niveau, en dat al voor het tweede jaar. 'Dat scheelt een teler al gauw een ton omzet per jaar', aldus Bus. 'Dit kan niet te lang gaan duren, anders gaan er telers omvallen. Je ziet nu al dat oudere telers versneld stoppen met hun bedrijf omdat er geen opvolger is.' Nederland telt zo'n 1.500 appel- en perentelers, van wie 1.100 zijn aangesloten bij de NFO.

In België, dat traditioneel veel meer exporteert naar Rusland, is de situatie nog nijpender. Daar werden al vele tonnen aan overtollige appelen tot ontzetting van de publieke opinie uitgereden over akkers. Zover zal het in Nederland niet komen, verzekert de NFO. 'Wij storten absoluut geen appels en peren over de akkers', onderstreept Bus. Wel vinden steeds meer appels en peren hun weg naar de voedselbanken. Daarnaast wordt een deel van het overtollige fruit vergist tot biogas of verwerkt tot veevoer.

Twee appels en twee peren per week

Op het land wegrottende appels is het schrikbeeld van iedere fruitteler. 'Voor de buitenwereld geeft dat toch vooral het beeld van voedselverspilling', zegt Den Haan. Hij wil niet te veel overkomen als een klagende boer. Maar moeilijk is het wel, met die lage prijzen op de Europese markt. 'Wij plukken 1,2 miljoen kilo appelen en peren per jaar', verklaart hij. 'Dus 5 cent per stuk meer of minder scheelt mij 60 duizend euro. Daar kun je een huishouden op laten draaien.'

Aan de rand van zijn bedrijfsterrein in Kerk-Avezaath hangt een groot spandoek: 'Verwen jezelf elke dag weer met een appel en een peer.' Het is de slogan die de NFO ook elders in het land hanteert. Teler Den Haan: 'Als iedere Nederlander elke week twee appels en twee peren eet, dan is het probleem opgelost. Dan hoeven wij niet meer te exporteren.'

10 kilo appel

10 Eet 1 kilo uit de hand.

9 Van nog een kilo maak je appelmoes en/of appel- perenmoes.

8 Van 2 kilo maak je 2 appel- of perentaarten. Snijd er eentje in parten en bewaar ze in de vriezer. Appel- of perencake is ook lekker en sneller.

6 Gebruik 1 kilo om appels of peren in de oven te poffen als verrukkelijk toetje, recepten genoeg op internet. Het restje kan door de muesli.

5 Gebruik 500 g appels voor een lekkere salade met appel, makreel, noten en witlof en 500 g peren voor een voorafje met peer, blauwe kaas en walnoot.

4,5 Snijd 500 g appels of peren in partjes om naar school of naar je werk mee te nemen (even bestrijken met wat citroensap houdt ze wit). Of pocheer 500 g peren in zoete witte wijn als caloriearm toetje.

4 Neem 1 kilo om vanavond volkoren-appelpannenkoeken te bakken: lekker makkelijk en gezond. Ook prima met plakjes peer.

3 Gebruik 1 kilo om een 'jachtschotel' te maken met (vega)gehakt met kerrie, aardappelpuree en plakjes kort gebakken appel of peer. Ook ideaal om in te vriezen.

2 Schil en pureer 500 g. Fantastisch als exfoliërend fruitmaskertje: je kunt er ook nog wat yoghurt doormengen.

1,5 Gebruik 500 g om alvast appelflappen van te maken voor eind december. Leg ze ongebakken (dus met rauw bladerdeeg) in de vriezer, dan zijn ze straks bakklaar.

1 De laatste kilo gebruik je om eens lekker culinair los te gaan: bak dunne schijven in ruim roomboter, wat honing erop, even karamelliseren en grof zout erover. Geef ze bij een gebraden kip, varkenshaasje of gebraden ham. Plakjes spek meebakken is ook heel lekker. OF. . . Laat 10 kilo of meer persen bij een fruitteelt- of fruitverwerkingsbedrijf (adressen op internet). De minimumhoeveelheid is meestal 50 kilo, maar je kunt meerdere appelliefhebbers optrommelen en de appels samen laten persen. Zo kun je ook appelrassen combineren en je eigen sapsmaak creëren. Vaak kun je ook nog extra appels op het bedrijf kopen. Van 10 kg appels of peren krijg je ongeveer 7 liter puur sap, dat zo verpakt wordt dat het 2 jaar houdbaar is.

Loethe Olthuis

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.