Nieuws kernwapens

Rusland wil verdrag strategische kernwapens verlengen

Rusland heeft de Verenigde Staten formeel voorgesteld het New Start-verdrag over de beperking van strategische kernwapens met vijf jaar te verlengen. De VS twijfelen nog, maar president Trump heeft zich steeds heel kritisch over het akkoord uitgelaten. 

De Russische president Poetin kijkt met de top van de strijdkrachten via een videoverbinding naar een proeflancering van de hypersonische Avandgard-raket. De lancering vond vorig jaar december plaats. Beeld EPA

De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov zei tijdens een bezoek aan China dat Rusland zich ook kan neerleggen bij een kortere verlenging van het kernwapenakkoord, als de VS dat liever hebben. Moskou heeft de voorkeur voor vijf jaar, maar ook korter ‘is in ieder geval beter dan niets’.

Het New Start-akkoord beperkt het aantal kernkoppen dat de VS en Rusland in gebruik mogen hebben tot 1550. Het loopt begin 2021 af. 

Rusland waarschuwde eerder deze maand al dat de VS en Rusland weinig tijd over hebben om een nieuw akkoord uit te onderhandelen dat in plaats zou moeten komen van het New Start-akkoord, waaronder de toenmalige presidenten Obama en Medvedev in 2010 hun handtekening zetten. 

De Amerikaanse regering heeft nog niet op het Russische verzoek gereageerd, maar Trump zei twee jaar geleden tegen president Poetin dat het voor de VS een ‘slechte deal’ was. Eerder dit jaar trokken de VS zich ook al terug uit het INF-akkoord over het afschaffen van de middellange-afstandsraketten. Ook Rusland heeft inmiddels laten weten dat het zich niet meer gebonden acht aan het akkoord, dat algemeen werd gezien als een teken dat de Koude Oorlog voorbij was.

Nieuwe Cuba-crisis

President Poetin waarschuwde de VS woensdag geen misbruik te maken van het verdwijnen van het INF-verdrag door middellange-afstandsraketten te plaatsen in Europa. Dat zou volgens hem een nieuwe Cuba-crisis uitlokken. In dat geval zal Rusland supersonische kernraketten plaatsen aan boord van schepen vlak onder de Amerikaanse kust, waarschuwde hij. Mogelijk probeerde Poetin de Amerikanen daarmee aan te moedigen om nieuwe wapenbeheersingsbesprekingen te beginnen.

Na het opzeggen van het INF-akkoord begonnen veel kernwapenexperts zich zorgen te maken over de overlevingskansen van New Start, dat ook een limiet stelt aan het aantal kernbommenwerpers, intercontinentale raketten op land en raketten die vanaf onderzeeërs afgevuurd worden. Als dit akkoord ook sneuvelt, is er voor het eerst sinds ruim vijftig jaar geen kernwapenakkoord meer tussen de VS en Rusland.

Meteoriet

In een poging het akkoord voorlopig overeind te houden, liet Rusland Amerikaanse inspecteurs deze week de hypersonische Avangard-raket zien. President Poetin zei vorig jaar bij de aankondiging van de Avangard dat het om een supersnelle en beweeglijke raket gaat die alle Amerikaanse verdedigingssystemen kan omzeilen. ‘Hij raast op zijn doel af als een meteoriet.’ Rusland wil de nieuwe raket nog voor het einde van dit jaar in gebruik nemen. Dat is mogelijk, omdat Rusland voor zover bekend zowel wat raketten als wat kernkoppen betreft onder de afgesproken plafonds zit. Anders zal het andere raketten uit dienst moeten nemen om binnen de grenzen van het akkoord te blijven.

Het is nog onduidelijk wat de Amerikanen precies te zien kregen tijdens hun bezoek, maar experts betwijfelen of het om een proeflancering ging. In dat geval wordt er normaal vooraf een waarschuwing gegeven aan de burgerluchtvaart. In ieder geval was de politieke boodschap duidelijk: Rusland wil laten zien dat het zich strikt aan het akkoord houdt, in de hoop dat ook de VS zich de komende jaren aan het akkoord zullen houden.

Vooral Trumps nationale veiligheidsadviseur John Bolton pleitte voor het laten verlopen van het verdrag, maar hij werd in september door president Trump de laan uit gestuurd. Volgens Amerikaanse regeringsfunctionarissen zullen de VS pas volgend jaar beslissen of ze het verdrag willen verlengen of het een zachte dood laten sterven. 

Een foto van het Russische ministerie van Defensie van de Avangard-raket. Amerikaanse inspecteurs kregen de hypermoderne raket deze week voor het eerst te zien in Rusland. Beeld EPA

De VS beschuldigen president Poetin ervan dat hij een nieuwe wapenwedloop heeft gelanceerd met de presentatie van de Avangard en een aantal andere hypermoderne kernwapens vorig jaar. Daarbij ging het onder meer om de Boerevestnik, een door kernenergie aangedreven kruisraket die een vrijwel onbeperkt bereik heeft. Bij een ongeluk met een testmodel van de Boerevestnik kwamen in augustus vijf Russische specialisten om, toen een wolk radioactief materiaal vrijkwam. Verder zou Rusland bezig zijn een onderwaterdrone te bouwen die kan worden uitgerust met een kernkop. Die wapens zouden volgens Moskou niet onder New Start vallen, iets wat de Amerikanen bestrijden. 

Deskundigen waarschuwen dat het schrappen van New Start het wantrouwen tussen beide landen zal aanwakkeren, ook omdat de afgesproken tien inspecties dan komen te vervallen, die beide partijen ieder jaar mogen houden. Ook moeten ze elkaar vooraf waarschuwen bij proeflanceringen met ballistische raketten. 

Een nadeel is ook dat het laten verlopen van het akkoord volgens experts het vertrouwen in het Non-proliferatieverdrag tegen de verdere verspreiding van kernwapens zal ondermijnen. Als Rusland en de VS niet langer streven naar het beperken van hun kernarsenaal, is dat voor andere landen mogelijk een signaal dat zij ook moeten proberen kernwapens te ontwikkelen.

Wordt het einde van het INF-verdrag het begin van een nieuwe Koude Oorlog? Rusland doet geheimzinnig over ongeluk met hypermoderne raket. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden