Rusland stopt Magnitsky weg

Rusland heeft het onderzoek naar de dood in voorarrest van Sergej Magnitsky beëindigd 'wegens gebrek aan bewijs van een misdaad'. De presidentiële Mensenrechtenraad concludeerde eerder, onder president Dmitri Medvedev, nog het tegenovergestelde. Nu waait de wind uit een andere hoek.

MOSKOU - De dood van de 37-jarige Magnitsky bracht in 2009 een storm van verontwaardiging teweeg, in en buiten Rusland. Magnitsky ontdekte als advocaat van Hermitage Capital Management een groot corruptieschandaal in overheidskringen. Nadat hij hierover publiekelijk getuigde, werd hij zelf aangeklaagd wegens grootschalige fraude.

Maanden kwijnde Magnitsky weg in voorarrest in een Moskouse gevangenis, onder slechte omstandigheden en klagend over gebrek aan medische hulp (hij leed aan hepatitis en diabetes), voordat hij overleed.

Op zich is het verhaal niets bijzonders - ambtelijke 'kapers' kleden in Rusland sinds jaar en dag bedrijven uit waarop ze azen. Maar de zaak-Magnitsky heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een toetssteen voor het politieke klimaat in Rusland. Eerst vanwege het internationale tumult over de zaak en sinds kort vanwege de Amerikaanse 'Magnitsky wet' tegen vermeende Russische betrokkenen.

De aankondiging van het Onderzoekscomité dat er geen sprake is geweest van 'druk, fysiek geweld of marteling' tegen Magnitsky geeft in die context een duidelijk signaal af, net zoals de postume vervolging van Magnitsky. Vrijdag begint het proces tegen de dode advocaat - ook in Rusland tamelijk uniek.

Toenmalig president Medvedev stelde in 2009 nog onderzoeken in, onder meer van de Mensenrechtenraad, een presidentieel adviesorgaan. Ook paste hij de wet aan, waardoor verdachten van financiële misdaden niet langer eeuwig in voorarrest gehouden kunnen worden.

De Raad concludeerde dat tegen Magnitsky herhaaldelijk fysiek geweld is gebruikt, onder meer vlak voor zijn dood, en dat hem opzettelijk medische zorg is onthouden.

Hartfalen

Verder gebeurde ook onder Medvedev niet veel, maar president Poetin vond het toch te ver gaan. In december liet hij weten dat Magnitsky aan 'hartfalen' was gestorven, net als de autoriteiten aanvankelijk beweerden. De beroemde Russische kunstenaar Norsjtein zei dat Magnitsky 'aan hartfalen van Poetin zelf' was overleden. Maar een verdachte gevangenisdirecteur, de enige die zich voor Magnitsky's dood moest verantwoorden, werd prompt vrijgelaten. Sinds deze week is Magnitsky nu ook weer officieel aan 'hartfalen' overleden.

'Dit was te verwachten', reageerde zijn moeder gisteren. 'De waarheid is onbereikbaar in Rusland, omdat iemand er belang bij heeft haar te verschuilen.' Mensenrechtenraad-lid Kabanov noemde het geen verrassing, gezien de invoering van de Magnitsky wet in de Verenigde Staten. 'Het is een politiek besluit.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden