Update

Rusland stevent af op grootste confrontatie in twintig jaar

Rusland stevent af op de grootste protestdemonstratie in twintig jaar. Via Facebook hebben zich de afgelopen dagen al meer dan 27 duizend mensen aangemeld voor een demonstratie in het centrum van Moskou. Maar ook in tientallen andere steden in Rusland wordt zaterdag gedemonstreerd tegen de fraude bij de nationale Doemaverkiezingen van afgelopen zondag.

Een demonstrant wordt weggevoerd in Sint Petersburg, gisteren. Beeld epa

Premier Poetins Verenigd Rusland won daarin bijna de helft van de stemmen, maar volgens Russische waarnemingsgroepen en oppositiepartijen was daarbij sprake van massale stemfraude en stemden in werkelijkheid 30% of minder van de kiezers op Verenigd Rusland. Hun claims wordt kracht bijgezet door talloze getuigenissen, filmpjes en foto's die nog steeds op het internet verspreid worden.

Buitenlands complot
Vanochtend schilderde Poetin de protesten af als buitenlands complot. Hij beschuldigde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton ervan met haar kritiek op de verkiezingen 'een signaal' te hebben gegeven aan zijn Russische opponenten om de straat op te gaan. 'Zij hoorden die signaal en begonnen met hulp van het State Department aan hun actieve werk.'

Tevens veegde Poetin de vloer aan met de Russische waarnemersorganisatie Golos, die veel verkiezingsfraude gedocumenteerd heeft en vanuit de Verenigde Staten en Europa gefinancierd wordt. Volgens Poetin worden daarin 'honderden miljoenen' geïnvesteerd en moet Rusland zijn soevereiniteit verdedigen. 'We moeten erover denken om de wet aan te scherpen en diegenen meer verantwoordelijk houden die voor een buitenlandse regering de taak uitvoeren om ons interne politieke proces te beïnvloeden.' Na eerdere uitspraken van Poetin was vorige week al een agitatiecampagne tegen Golos begonnen.

Niettemin zei Poetin ook dat 'steunend op de overgrote meerderheid van onze burgers, we een dialoog moeten voeren met aanhangers van de oppositie en ze een kans moeten geven gebruik te maken van hun grondwettelijke recht op demonstratie en het formuleren van hun mening.'

Ook president Medvedev zei donderdag dat protestbijeenkomsten onderdeel zijn van een democratie, 'dat is normaal'. Maar organisatoren moeten zich strikt aan de wet houden en mogen alleen bijeenkomen op toegestane plekken.

Revolutieplein
Hoewel de organisatie Solidariteit toestemming heeft gekregen voor een demonstratie zaterdag 'Voor Schone Verkiezingen', geldt deze maar voor 300 demonstranten. De aanvankelijke plek, het Revolutieplein naast het Kremlin, werd gisteren door de gemeente 'wegens onverwachte werkzaamheden daar' veranderd in het minder gunstige Bolotnaja. De organisatoren zeggen daarover alleen met de gemeente te willen praten als toestemming voor minstens tienduizend demonstranten wordt gegeven. Vice-burgemeester van Moskou Akleksandr Gorbenko had eerder gezegd dat iedereen die boven het toegestane aantal van 300 komt, de wet overtreedt en vervolgd kan worden.

De afgelopen dagen zijn in Moskou al circa duizend betogers opgepakt, onder wie journalisten. Veel van hen meldden dat de OMON oproerpolitie buitensporig geweld gebruikte tegen arrestanten nadat ze waren opgepakt. 'Demonstranten werden 'wreed en zonder aanzien des persoons geslagen, met slagen en schoppen op hoofd, gezicht en maag', schreef hoofdredacteur Aleksandr Manotskov van de onlinekrant Forum.msk.ru. 'Pas daarna werden we verdeeld over de verschillende politiedistricten.'

Een deel van hen is vrijgelaten, maar honderden zitten nog vast, wachtend op een 'administratieve straf' die bestaat uit ofwel een boete of 15 dagen cel.

Middenklasse
Ondertussen wreekt zich dat de oppositie onderling verdeeld is over de tactiek en soms zelf niet lijkt te weten wat te doen met de plotselinge bereidheid te demonstreren van de voorheen politiek inactieve, jonge middenklasse uit de grote steden.

In zijn blog voor Echo Moskvi schrijft een van de oppositieleiders Aleksandr Milov (een politieke bondgenoot van Boris Nemtsov) dat hij vreest voor bloedige taferelen zaterdag. Hij beschuldigt Solidariteit-voorman Jasjin en andere groepen ervan - door de oproep op te rukken naar het Loebjanka plein - tijdens de grote maar vreedzame demonstratie zondagavond bij Tsjistie Proedi bewust te hebben aangestuurd op een confrontatie met de politie. Volgens Milov kan de oppositie zich beter richten op het verzamelen van steun onder de bevolking om de herverkiezing van Poetin in maart dwars te zitten.

Behalve politie en binnenlandse troepen heeft het Kremlin op de straten van Moskou ook de jeugdbewegingen gemobiliseerd, die enkele jaren specifiek zijn opgericht met het doel om een herhaling van de Oekraïense 'Oranjerevolutie' in Rusland te voorkomen. Deze groepen bestaan deels uit jongeren en kinderen die uit de provincie zijn binnengereden, maar ze zijn versterkt door knokploegen die zijn gerekruteerd uit kringen van voetbalhooligans.

Averechts effect
De Verenigd Rusland-topman en vakbondsleider Andrej Isajev waarschuwt dat als de protesten doorgaan hij 'vele duizenden werknemers de straat op zal nemen ter verdediging van de verkiezingsuitslag en de grondwet.' Het hoofd van de Russische studentenunie Artjom Chromov zei daarentegen dat de 'massale pogingen' van autoriteiten om studenten op een bepaalde partij te laten stemmen, mee te werken aan pro-regerings demonstraties of verkiezingsfraude een averechts effect zullen sorteren. 'Pogingen om studenten te dwingen bepaalde politieke krachten te steunen zal ze ertoe brengen deel te nemen aan demonstraties van de oppositie', aldus Chromov.

Op zijn beurt voegde Michail Gorbatsjov zich woensdag bij het aanzwellende koor van voorname critici die hun afschuw uitspreken over de massale fraude die gepleegd zou zijn bij de verkiezingen. Hij roept op tot het annuleren van de verkiezingsuitslag en nieuwe verkiezingen. 'De leiders van dit land moeten erkennen dat talloze vervalsingen hebben plaatsgevonden en dat de aangekondigde uitslag niet de wil van de bevolking uitdrukt', zei hij woensdag.

Tenslotte wordt steeds duidelijker dat de autoriteiten pogingen doen de 'gevaarlijkste' delen van het internet lam te leggen. Voortdurende aanvallen op kritische websites werden vandaag vervolgd in druk van de geheime dienst FSB op de sociale website Vkontakte om oppositiegroepen van zijn site te weren. Oprichter van Vkontakte Pavel Doerov zei echter tegen Gazeta.ru dat hij dat niet van plan is, omdat de website a-politiek is alleen groepen blokkeert die oproepen tot geweld. 'We gaan dat om principiële redenen niet doen', zei Doerov. 'Ik weet niet hoe dat voor ons kan aflopen, maar we houden de rug recht.'

Filmregisseur
Poetin, die zich woensdag officieel als kandidaat aanmeldde voor de presidentsverkiezingen van maart, stelde gisteren de bekende filmregisseur Stanislav Govoroechin aan als hoofd van zijn verkiezingscampagne. Hij zei geen 'technologisch-bestuurlijke' staf te willen, maar een die open is en gebaseerd op het eerder dit jaar opgerichte Nationale Volksfront, waarin tal van publieke organisaties zich (op uitnodiging of op last van het Kremlin) hebben verenigd.

Een betoger en een veiligheidsagent in Moskou, gisteren. Beeld ap
Agenten blokkeren een deel van een straat in Moskou, gisteren. Beeld ap
President Vladimir Poetin, vandaag tijdens een persconferentie. Beeld afp
Protest in Moskou, afgelopen dinsdag. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden