NieuwsUitspraak gerechtshof Den Haag

Rusland moet toch 51,6 miljard dollar betalen aan aandeelhouders Yukos

De aandeelhouders van de opgedoekte Russische oliemaatschappij Yukos gaan weer op jacht naar eigendommen ter waarde van 51,6 miljard dollar van de Russische staat. Het gerechtshof in Den Haag herstelde een eerder vonnis, waardoor Rusland de aandeelhouders deze recordcompensatie moet betalen voor de onwettige onteigening van Yukos, in 2003.

Een van de voormalige olievelden van het Russische oliebedrijf Yukos.Beeld afp

De aandeelhouders, zo verzekert hun woordvoerder Jonathan Hill, ‘zijn vast van plan uitvoering van die uitspraak af te dwingen’. Ze zullen een jacht openen op alle Russische eigendommen waar ze een vinger achter kunnen krijgen.

De uitspraak van het Haagse Hof is de derde in de langslepende strijd om de erfenis van Michail Chodorkovski, ooit de onbetwiste sterke man van Yukos. In de duistere jaren net na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie wist Chodorkovski voor een spotprijs de hand te leggen op een flink deel van Ruslands onmetelijke olierijkdommen. Dat ging goed zolang hij bevriend was met president Poetin. Maar Chodorkovski kondigde aan de politiek in te willen, als liberale tegenkandidaat van Poetin. Kort daarop ‘ontdekte’ de Russische belastingdienst grote belastingfraude bij Yukos. Het bedrijf kreeg belastingaanslagen die het niet kon betalen, ging failliet en werd ondergebracht bij een olieconcern met meer Poetin-vrienden, Rosneft. Chodorkovski ging voor jaren naar een Siberisch strafkamp, en woont nu als balling in Londen.

Chodorkovski zelf is geen aandeelhouder meer. Een andere oligarch, Leonid Nevzlin, heeft nu de meeste aandelen. Volgens de Financial Times zou Nevzlin 35 miljard van de 51,6 miljard dollar kunnen krijgen. Nevzlin was goed bevriend met Chodorkovski, en vijand van Poetin. Hij vluchtte in 2003 naar Israël om te voorkomen dat hij wegens moordplannen zou worden aangeklaagd. Nevzlin bezit via de financiële holding GML (waarvan Jonathan Hill de woordvoerder is) volgens de Financial Times 70 procent van de aandelen Yukos. Hij zou, dankzij de uitspraak van het Hof, 35 miljard dollar rijker kunnen worden.

Naar de uitspraak van het Haagse Hof werd met spanning uitgekeken. In 2014 bepaalde het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag, een privaat arbitragetribunaal, na een proces van negen jaar dat de aandeelhouders van Yukos zonder rechtsgrond waren onteigend. Daarom moest Rusland die record-hoge compensatie betalen. In 2016 vernietigde de Haagse rechtbank echter die uitspraak, en dus leken de aandeelhouders weer te kunnen fluiten naar hun geld. Maar na de uitspraak van het Haagse gerechtshof zitten zij weer aan de champagne.

Rusland heeft al aangekondigd in cassatie te gaan bij de Hoge Raad. Dat kan nog wel twee jaar vergen, misschien langer. Ook dan is het weer alles, dus 51,6 miljard, of niets. Voor Rusland gaat het om 3,5 procent van het nationaal inkomen.

Maar nu al kunnen de aandeelhouders van Yukos (althans zij die in GML samenwerken) overal ter wereld beslag leggen op bezittingen van Rusland. Dat kan dankzij de zogenaamde New York Convention, een verdrag waarin 161 landen hebben beloofd elkaars gerechtelijke uitspraken te zullen respecteren en uitvoeren. Weliswaar heeft Rusland cassatie aangekondigd, maar lang niet in alle landen betekent het dat uitvoering van het vonnis wordt opgeschort.

Toen in 2014 het Permanent Hof van Arbitrage zijn uitspraak deed, zetten Yukos’ aandeelhouders ook een jacht in op eigendommen: in België, Frankrijk, Duitsland, India, Verenigd Koninkrijk en Groot-Brittannië werden beslagen gelegd. GML-directeur Tim Osborne zei destijds ook Russische eigendommen in Nederland te willen belagen, zoals dochterbedrijven van Gazprom, Lukoil en Rostec. En natuurlijk Rosneft, waar het grootste deel van de bezittingen van Yukos door zijn opgeslokt. Of dat nu ook het plan is, wilde woordvoerder Hill niet zeggen.

Pleegde Yukos belastingfraude?
Michail Chodorkovsky staat niet langer bekend als slachtoffer van Poetin. Zijn oliemaatschappij ontweek op grote schaal belasting met een ingewikkelde constructie, die ook via Nederland liep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden