Rusland is de luchtmacht geworden van het Assad-regime

Met de militaire interventie in Syrië, heeft Rusland het initiatief naar zich toegetrokken. Na vier jaar burgeroorlog, bestoken Russische Soekhoi's door het westen gesteunde strijdgroepen, zonder dat de VS en de bondgenoten dit kunnen voorkomen. Maar wat is het Russische doel? Hebben Vladimir Poetin en zijn generaals wel een exitstrategie? Drie vragen over de Russische aanvallen.

Russische militairen tijdens de jaarlijkse parade op het Rode Plein in Moskou.Beeld afp

Westerse bondgenoten in Syrië krijgen Russische bommen op hun hoofd. Kunnen de VS iets doen tegen de Russische bombardementen?

Bar weinig, en militair zelfs helemaal niets. Het Syrische luchtruim is levensgevaarlijk geworden, nu Moskou zich in de strijd heeft geworpen. Tientallen Amerikaanse en geallieerde toestellen, van F-16's en F-18's tot zware B-1-bommenwerpers, opereren dagelijks boven Syrië. Nu zijn de ruim dertig Russische Soekhoi's erbij gekomen.

De Amerikanen kunnen slechts lijdzaam toezien hoe door de CIA opgeleide rebellengroepen worden bestookt in het noordwesten van Syrië. Tussenbeide komen is uitgesloten omdat dit zal uitlopen op een confrontatie tussen de luchtmachten van twee nucleaire supermachten. Moskou weet dat de VS hierin geen trek hebben en gedraagt zich ook daarnaar.

Als het aan Moskou ligt, verdwijnen de Westerse en Arabische gevechtsvliegtuigen zelfs helemaal uit het Syrische luchtruim. Tekenend voor de Russische houding, bedoeld om Washington steeds voor voldongen feiten te stellen, is dat Washington slechts een uur voor de bombardementen werd ingelicht dat de Soekhoi's zouden opstijgen.

Volgens de opperbevelhebber van de NAVO, generaal Philip Breedlove, zijn de Russen zelfs bezig met het bouwen van een geavanceerd luchtverdedigingssysteem rond Latakia. Dit systeem, met moderne luchtdoelraketten, kan een bedreiging vormen voor de Westerse en Arabische toestellen als de spanningen met de VS oplopen.

Om ongelukken te voorkomen, heeft Rusland al afspraken gemaakt met de Israëlische luchtmacht. Met het Westen moet dit nog gebeuren. Dat de kans op een ongeluk aanwezig is, bleek in 2012 toen Syrië een Turkse F-4 Phantom op een patrouillevlucht neerschoot.

Russische gevechtsjagers tijdens de jaarlijkse parade bij het Rode Plein.Beeld afp

Hoe effectief kunnen de Russische bombardementen zijn?

Hoe effectief het Russische luchtwapen is, in vergelijking met de high techluchtmacht van de Amerikanen, moet de komende dagen blijken. Er zijn al wat berichten dat de Russische vliegers hun doelwitten missen.
Maar de bombardementen hebben de strijdgroepen aan het noordwestelijke front al een psychologische klap gegeven. Aan de kant van het Syrische leger, is de boodschap nu van Damascus en Moskou, vecht nu een van 's werelds sterkste luchtmachten mee.

Feitelijk is de Russische luchtmacht nu ook de luchtmacht van Syrië geworden. De Syrische luchtmacht, die voor de burgeroorlog zo'n 550 toestellen telde, is na vier jaar vechten gedemoraliseerd en flink gehavend. Vliegers die opgeleid waren om de Israëlische F-15's en F-16's te bevechten, moesten toezien hoe hun luchtmachtbases in handen vielen van de rebellen.

Collega's liepen over. Gecoördineerde operaties met de landmacht, die ooit vier oorlogen voerde met aartsvijand Israël, waren nauwelijks meer mogelijk. Dat het bewind steeds meer zijn toevlucht moest zoeken tot het afgooien van 'bomvaten' vanuit helikopters, in plaats van luchtbombardementen, was een teken dat de luchtmacht op sterven na dood was.

Een oorlog wordt nooit met alleen het luchtwapen gewonnen. Sinds de VS en de bondgenoten vorig jaar zomer Operation Inherent Resolve begonnen, de bombardementen op Islamitische Staat (IS), zijn zo'n 45 duizend vluchten uitgevoerd. Maar ondanks deze dagelijkse aanvallen, heeft IS nog altijd forse stukken van Syrië en Irak in handen.

De Russische bombardementen kunnen wel ervoor zorgen dat het Syrische leger niet meer terrein verliest in het noordwesten, nabij de kust. Door terreinwinst vlakbij de kuststrook rond Latakia en Tartus, kwam dit bolwerk van het Assad-regime de laatste maanden steeds meer in gevaar.

Als de situatie is gestabiliseerd, kunnen de bombardementen het Syrische leger zelfs helpen in het offensief te gaan. Er zijn al berichten dat Damascus dit van plan is, met steun van Libanese Hezbollah-strijders en Iraanse Revolutionaire gardisten.

Russische Mil Mi-24 helikopters. Moskou heeft een aantal van deze aanvalshelikopters naar de basis in het Syrische Latakia gestuurd.Beeld RIA Novosti

Kan Poetin met zijn interventie de oorlog militair laten kantelen, ten gunste van het Assad-regime?

Ook Moskou weet heel goed dat de bloedige burgeroorlog, die al vier jaar gaande is, niet kan worden beëindigd met aanvallen vanuit de lucht. En helemaal niet met een expeditiemacht die uit slechts vijftig gevechtsvliegtuigen en helikopters bestaat. Zorgen dat het Assad-regime niet valt, lijkt nu het eerste doel. Terreinwinst boeken zou daarna een mooie bonus zijn. Maar wat moet er vervolgens gebeuren?

Een grotere Russische interventie, zoals eind jaren tachtig in Afghanistan, is uitgesloten. Daarin heeft de Russische bevolking geen zin. Ook financieel zou het voor Moskou onhaalbaar zijn. Maar wat is dan de Russische exit-strategie? De Russen moeten ervoor oppassen dat ze gaande weg niet steeds dieper worden getrokken in de oorlog.

Als er de komende weken successen worden geboekt op het strijdtoneel, kan het namelijk aantrekkelijk worden om de interventie stap voor stap uit te breiden. Met bijvoorbeeld Russische speciale eenheden, zoals commando's, om jacht te maken op de leiders van het verzet. Zoals de VS nu doen in hun poging om het leiderschap van IS te 'onthoofden'.

Moskou dreigt dan verder, met deze 'boots on the ground', in het Syrische moeras te worden getrokken. Tegen die tijd zal Syrië nog meer een magneet zijn geworden voor jihadisten wereldwijd. Maar nu om de Russische Beer te bevechten.

Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden