Reportage

Rusland de straat op voor Navalny: ‘Als ze me straks oppakken, dan doen ze dat maar’

Duizenden aanhangers van de gevangen Russische oppositieleider Navalny gingen zaterdag de straat op. Groot verschil met voorgaande jaren: ze sloegen terug! ‘Ik ben bereid om te zitten voor mijn toekomst. Wie nu zwijgt, pleegt een misdaad.’

Een vrouw staat in een buitenwijk van Moskou tegenover een peloton van de oproerpolitie. Beeld AFP
Een vrouw staat in een buitenwijk van Moskou tegenover een peloton van de oproerpolitie.Beeld AFP

De politie heeft de aanval op de vreedzame menigte net ingezet als een jongen met een groene rugzak iets doet dat Russische demonstranten nooit doen: hij slaat terug. Vol met zijn vuist op een zwarte politiehelm.

Naast hem werpen andere demonstranten een politiehek tegen de grond. ‘Weg met de tsaar!!!’, gilt een jonge vrouw met in haar hand een goud gespoten wc-borstel – een verwijzing naar de gouden wc-borstels die ontdekt zijn in een paleis van president Poetin.

Met wc-borstels, sneeuwballen en soms met hun vuisten hebben Russische demonstranten zich zaterdag verzet tegen de knuppels van Poetins veiligheidsdiensten. Die hadden grote moeite om een opdracht uit te voeren die hen in vorige jaren gemakkelijker afging: vreedzame betogingen opbreken.

Wetteloosheid

Van Vladivostok tot op de geannexeerde Krim gingen tienduizenden mensen de straat op, ondanks dreigementen uit het Kremlin. Ze weigeren zich neer te leggen bij een toekomst in een land van staatsterreur en wetteloosheid. Want dat is wat ze vrezen na de mislukte moordaanslag en daaropvolgende opsluiting van oppositieleider Aleksej Navalny.

‘Als ze me straks oppakken, dan doen ze dat maar’, zegt de 18-jarige Anna-Maria Genina tussen de mensenzee op een glibberig en glad Poesjkinplein. ‘Ik ben bereid om te zitten voor mijn toekomst. Wie nu zwijgt, pleegt een misdaad.’

Met haar leeftijd behoort ze tot de meerderheid op het plein. Het zijn vooral mensen onder de dertig die zich niet hebben laten afschrikken door mogelijke celstraffen, boetes en klappen met de politieknuppel; bijna de helft van de aanwezigen doet voor het eerst mee aan een demonstratie, melden waarnemers op het plein. En het zijn met name deze jonge Russen die nog geloven dat Poetins repressie gestopt kan worden.

‘Niet wij, maar zij zijn hier de bangeriken’, zegt Polina Sokolovskaja (20) en ze wijst naar de agenten in bivakmutsen. ‘Ze durven hun gezicht niet eens te laten zien.’

De boosheid onder de demonstranten is groot. En die groeit als ook het internet afgesloten wordt op het plein. ‘Nu heeft Poetin ook ons internet gestolen’, roept een jongen.

Door de menigte gonzen protestleuzen die al jaren klinken. ‘Poetin is een bandiet!’ ‘Vrijheid voor Rusland!’ Maar deze demonstratie is anders. En dat komt niet alleen door de wc-borstels waar mensen mee zwaaien en de blauwe onderbroeken die ze in bomen ophangen (volgens een getuigenis van een vermeende FSB’er probeerden Russische geheimagenten Navalny te vermoorden via zenuwgif op een blauwe onderbroek van de oppositieleider).

Nieuwe sfeer

Het is vooral het verzet van de demonstranten dat het anti-Poetinprotest in onbekende wateren brengt. Als de agenten beginnen te duwen, dan duwen de demonstranten terug. Slaan de agenten met hun knuppels, dan wordt er hier en daar teruggeslagen. Volgens de Moskouse politie zijn tientallen agenten gewond geraakt tijdens een urenlange klopjacht door het centrum van de hoofdstad. Het Openbaar Ministerie heeft onderzoeken geopend – op geweld tegen de politie staat een maximumstraf van 15 jaar in Rusland.

Voor het Moskouse circus telt een grote groep jongeren af. ‘3, 2, 1, nu!’ Honderden sneeuwballen slaan te pletter op de camouflagepakken van oproeragenten die in het wild slaan met hun knuppels. Iets verderop trappen demonstranten deuken in zwarte wagen van veiligheidsdienst FSB. Als automobilisten massaal beginnen te toeteren ter aanmoediging van de demonstranten, hangt er even een euforische sfeer in de lucht.

Maar dan verschijnen de zware trucks van de Rosgvardia, Poetins persoonlijke garde van bijna een half miljoen agenten. Agenten stormen als wilde stieren op de demonstranten af. De een na de andere jonge demonstrant wordt tegen de stoep geslagen en weggedragen.

Om de hoek van een elitair winkelcentrum staat een groepje studenten uit te blazen. Een meisje drukt sneeuw op een dikke bult op haar rechterhand. ‘Die gast ging helemaal los met zijn knuppel, wat heb ik nou gedaan?’ De jongen naast haar houdt een gele muts omhoog. ‘Dit is er over van mijn vriendin. Ze trokken haar gewoon uit mijn handen.’

Kinderombudsman

Pas diep in de avond slagen Poetins agenten erin om de demonstratie te beëindigen. Ook in andere steden heeft de politie ingegrepen. Meer dan 3 duizend mensen zijn gearresteerd, volgens waarnemersorganisatie OVD-Info. Onder hen bevinden zich volgens Ruslands kinderombudsman meer dan 300 mensen onder de 18.

De felheid onder de demonstranten laat zien dat er na Navalny’s arrestatie nog hoop is voor de Russische oppositie. In Sint-Petersburg blokkeerden demonstranten Nevski Prospekt, de hoofdstraat van Ruslands voormalige hoofdstad. In de Siberische stad Jakoetsk demonstreerden mensen bij min 50 graden Celsius. En zelfs op de geannexeerde Krim – een militair bolwerk van Poetin – waagden mensen zich op straat tegen Poetin.

De opkomst is de grootste in jaren, en toch is er twijfel te bespeuren onder de demonstranten over hun aantallen. ‘Zestig miljoen mensen hebben Navalny’s documentaire bekeken, waar zijn al die mensen’, zegt een uitgeputte vrouw aan het eind van de demonstratie in Moskou. ‘In onze stad wonen 13 miljoen mensen en we staan hier met tienduizenden, dat is niet genoeg.’

Navalny’s team kondigde meteen nieuwe demonstraties aan voor volgende week zaterdag. Om dan meer indruk te maken op het Kremlin, zal de oppositie de steun nodig hebben van een groep die zaterdag vooral besloot te zwijgen: de ouders van de demonstranten.

Lees ook

Bellen met onze correspondent tussen de mensenmassa’s in Moskou:‘Ik voel dat dit een historische gebeurtenis is’

Voor Poetin wordt het nu echt menens: durven de Russen massaal te demonstreren voor de vrijlating van Navalny?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden