Rusland breekt met Internationaal Strafhof om conflict Oekraïne

Rusland wil niets meer te maken hebben met het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. President Poetin trok woensdag per decreet de Russische ondertekening van het stichtingsverdrag van het Strafhof in. Aanleiding is het besluit van het Strafhof het conflict in Oost-Oekraïne te bestempelen tot een internationaal conflict tussen Rusland en Oekraïne.

Vladimir Poetin vorige week woensdag tijdens een ontmoeting op het Kremlin. Beeld MICHAEL KLIMENTYEV /SPUTNIK/KREMLIN POOL/EPA

Rusland heeft steeds volgehouden dat het niet betrokken is in de oorlog in Oost-Oekraïne, die twee jaar geleden uitbrak toen pro-Russische separatisten met steun van Rusland tegen de nieuwe regering in Kiev in opstand kwamen. Maar er zijn tal van bewijzen dat Rusland wel degelijk militaire hulp verleend heeft aan de separatisten, in de vorm van militair materieel, maar ook door middel van het sturen van troepen.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat het Hof 'helaas niet heeft voldaan aan de verwachtingen en niet een werkelijk onafhankelijk gezaghebbend orgaan van internationale justitie is geworden'. 'Tekenend is dat het ICC in de veertien jaar dat het bestaat slechts vier vonnissen heeft geveld en ruim één miljard euro heeft uitgegeven.'

Tegenslag

Rusland is ook geïrriteerd dat het Strafhof een onderzoek instelt naar mogelijke oorlogsmisdaden door Russische troepen tijdens de korte oorlog tussen Rusland en Georgië in 2008. Volgens mensenrechtenorganisaties komen ook de Russische bombardementen op woonwijken in het oosten van Aleppo neer op oorlogsmisdaden.

In de praktijk verandert er niet veel door het intrekken van de ondertekening van het Statuut van Rome, dat de grondslag vormt voor het ICC. Rusland heeft het verdrag nooit geratificeerd, zodat het de rechtsmacht van het Strafhof nooit accepteerde. Ook de Verenigde Staten hebben zich nooit aangesloten bij het Strafhof om te voorkomen dat Amerikaanse militairen voor het hof worden gedaagd.

Toch is de Russische stap een nieuwe tegenslag voor het ICC. Het aanzien van het Hof heeft al een flinke knauw gekregen doordat drie Afrikaanse landen, Zuid-Afrika, Gambia en Burundi, vorige maand lieten weten dat ze geen lid meer willen zijn van het Strafhof. Zij klagen dat het Hof tot nog toe alleen maar Afrikanen heeft berecht, maar dat Europese leiders de dans zijn ontsprongen. Zo had volgens de voormalige Britse premier Tony Blair voor het ICC moeten verschijnen wegens zijn aandeel in de oorlog in Irak.

Effectiviteit

Ook Kenia en Oeganda overwegen om uit het Strafhof te stappen. De Oegandese president Yoweri Museveni noemde het Hof eerder dit jaar 'nutteloos'. Voor landen die willen uittreden geldt een opzegtermijn van één jaar.

Volkenrechtspecialist Aaron Matta van het Haagse Institute for Global Justice legde het vertrek van de drie landen uit als een teken dat het ICC 'zijn werk goed doet'. 'Hoewel dit een flinke klap is voor het Hof en er mogelijk zware tijden in aantocht zijn als andere Afrikaanse landen volgen, zal de algehele effectiviteit van het ICC op de lange termijn niet zo makkelijk worden ondermijnd.'

Het exterieur van het ICC in Den Haag. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.