'Rupsje nooitgenoeg' Melkert eindelijk tevreden

Het tweede kabinet-Kok is fluitend op weg naar de eindstreep. Tot afgrijzen van de oppositie zijn de meningsverschillen bedolven onder de miljarden aan meevallers....

Paars II heeft de begroting voor Prinsjesdag zo goed als rond. Er is veel extra geld, waarmee de coalitie de geschillen kan toedekken. 'Die meevallers zijn als manna uit de hemel komen vallen', verzucht het Kamerlid J. Balkenende, financieel specialist van het CDA.

Hij is verbaasd over de tamheid waarmee de PvdA zich bij de afspraken over extra uitgaven heeft neergelegd. 'Van Melkert had ik toch wel meer aandacht voor de noden in de samenleving verwacht.'

Afgelopen voorjaar eiste de PvdA-fractieleider op hoge toon extra miljarden voor onderwijs en gezondheidszorg. 'Nu leggen ze zich opeens neer bij het regeerakkoord', zegt de CDA'er.

'We hebben de plannen van het kabinet afgewacht', zegt het PvdA-Kamerlid F. Crone, financieel specialist van de fractie. 'Nu dat nog eens zeven miljard extra legt bij de zeven die al tijdens de kabinetsformatie waren overeengekomen, gaan we niet moeilijk doen.'

Paars II kan zodoende fluitend naar de eindstreep. De discussie in Den Haag verplaatst zich dus naar de volgende formatie.

'We moeten de begrotingsregels aanpassen, want die meevallers veroorzaken ook weer onrust', vindt Crone. Hij wil het behoedzame groeiscenario van 2,25 procent per jaar vervangen door 2,75 of 3 procent, altijd nog onder het gemiddelde van de afgelopen tien jaar.

Even zag het ernaar uit dat zijn PvdA met het kabinet zou moeten ruziën over de uitgaven in 2001, in plaats van te filosoferen over de jaren na Kok II. Dit voorjaar kwam Melkert met een wensenpakket van negen miljard gulden voor de rest van de regeerperiode. Coalitiepartner D66 sprak smalend van een 'Wehkampcatalogus'.

Het kabinet had aanvankelijk 3 miljard aan extra's, maar wist dit in april op te rekken tot 5,6 miljard. Melkert vroeg vervolgens nog eens 2 miljard, waarop zijn tegenstanders hem weer 'rupsje nooitgenoeg' konden noemen.

In overleg met D66 werd de wensenlijst teruggebracht tot 1,3 miljard, maar Melkert kreeg in juni slechts 300 miljoen. 'Een blamage', oordeelde het CDA. Twee maanden later had minister Zalm van Financiën nog een extra meevaller, zodat Paars II voor komend jaar toch weer zeven miljard aan extra's kan verdelen over onderwijs, gezondheidzorg, veiligheid en defensie. Zo werd de negen miljard gehaald.

'De PvdA hijst de zegevlag met deze extra uitgaven en de VVD kan trots wijzen op de versnelde aflossing van de staatsschuld', constateert CDA'er Balkenende spijtig.

Want de PvdA is zonder al te veel ruchtbaarheid akkoord gegaan met Zalms plan om de ruim twintig miljard gulden aan belastingmeevallers van dit jaar af te boeken op de staatsschuld van 530 miljard.

Melkert wilde aanvankelijk een deel van dát geld besteden aan het wegwerken van de voornaamste knelpunten in het onderwijs en de ziekenhuizen. Hij zag daar echter van af, omdat de VVD vasthield aan de strikte scheiding van uitgaven en inkomsten, de zogeheten Zalmnorm. 'Wij zijn ook wel voor meer uitgaven', zegt het VVD-Kamerlid Van Beek, 'maar pas als de ruimte daarvoor binnen de bestaande afspraken is gevonden.' Zo willen de liberalen nog geld voor infrastructuur buiten de Randstad, als aanvulling op het antifileplan van Netelenbos.

Het D66-Kamerlid B. Bakker is wél voorstander van 'een eenmalige injectie om haveloze schoolgebouwen op te knappen en echt meer handen aan het ziekenhuisbed te krijgen', maar hij staat alleen in de coalitie.

Oppositiepartij GroenLinks windt zich op over al het 'achterstallig onderhoud'. Het Kamerlid Vendrik van die partij: 'Jarenlang hebben we met lede ogen de verschraling van onderwijs en gezondheidszorg moeten aanzien; grijp nu je kans en doe iets substantieels.' Zijn partij wil vanaf nu tot 2002 twaalf miljard extra uitgeven in deze sectoren.

Zo verplaatst de discussie zich naar de toekomst. Vendrik vreest dat de lonen zo snel zullen stijgen, dat in 2002 het geld voor extra uitgaven bijna helemaal wordt opgeslorpt door de ambtenarensalarissen. Crone ziet dat gevaar ook, maar rekent erop dat Zalm tegen die tijd nieuwe meevallers uit de mouw zal toveren. 'Als dat niet gebeurt, zal het kabinet met iets anders moeten komen, want de kiezer zal niet begrijpen dat je de staatsschuld aflost, maar de tekorten op scholen en in ziekenhuizen handhaaft.' En 2002 is een verkiezingsjaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden