Ruimtevaart als inspiratie voor islamitische landen

Al Jazeera wordt niet heel goed bekeken in de VS. Maar toen het hoofd van het ruimtevaartagentschap NASA onlangs een interview gaf aan de Arabische televisieomroep kwamen zijn woorden als een boemerang terug....

NASA was lange tijd een tot de verbeelding sprekende club. In 1969 werd de eerste mens op de maan gezet. De grenzen van het heelal werden verkend. Ontelbare jongens- en later meisjesdromen hielden direct verband met de magie van NASA.

De tijden veranderen. Directeur Charles Bolden vertelde op Al Jazeera over een topprioriteit van NASA: het verbeteren van de banden met moslims en het aanwakkeren van hun zelfbewustzijn. Hij zei drie opdrachten van president Obama te hebben gekregen: ‘Kinderen weer inspireren om wetenschap en wiskunde leuk te vinden. Het uitbreiden van de internationale verhoudingen. En misschien als belangrijkste wilde hij dat ik (...) meer contact zou zoeken met overwegend islamitische landen, en die zou helpen zich goed te voelen over hun historische bijdragen aan wetenschap, rekenen en techniek.’

Dit leidde onder aanhangers van de president tot een verwonderde stilte. Onder critici volgde hoongelach en parodieën. Op conservatieve websites konden lezers hun nieuwe, zelf ontworpen logo’s voor NASA plaatsen. Op de afbeeldingen stonden stanleymesjes: voor veel Amerikanen het meest recente symbool van islamitische bemoeienis met de luchtvaart, want op 11 september 2001 was dat het wapen van de radicaal-islamitische zelfmoordkapers. Een astronaut met het getekende hoofd van Mohammed plantte een groene, islamitische vlag op de maan.

Ook onafhankelijke waarnemers vroegen zich af waar deze prioriteiten vandaan kwamen. Voor de inspiratie van kinderen zijn er leerkrachten. Voor de internationale betrekkingen een ministerie van Buitenlandse Zaken. En de rol van de islam was nihil toen Neil Armstrong naar de maan vloog. En de progressieve tv-presentator Jon Stewart noemde Boldens uitspraken ‘ongeïnspireerd en kleurloos’.

De oud-astronaut Bolden leek te denken dat hij zich zalvend en ongezien tot het overwegend islamitische publiek van Al Jazeera kon richten. Maar zo werkt het niet in de moderne nieuwscultuur. Iedereen kan alles waar dan ook horen en lezen.

Obama liet de beker aan zich voorbij gaan en reageerde niet. Dat liet alle ruimte aan zijn critici. ‘Natuurlijk, Amerika heeft een mens op de maan gezet, de informatierevolutie geleid, de meeste Nobelprijzen gewonnen’, schamperde columnist Charles Krauthammer in The Washington Post, ‘maar aan de andere kant schonk Al-Khwarizmi ons duizend jaar geleden de algebra.’

De president biedt vaak excuses aan voor Amerikaans gedrag en wenst de VS niet als een ‘buitengewoon’ land te zien. Dat komt paradoxaal genoeg wel eens badinerend over. Moeten moslims blij zijn met een president die laat weten dat ze heus ook leuk meedoen? Het is als de schoolmeester die het zieligste jongetje van de klas als zodanig bestempelt en een schouderklopje geeft. Meestal heeft dit een averechts effect.

De opmerkingen van Bolden raakten eens te meer een gevoelige snaar omdat Obama allang bezig is om NASA wezenlijk te veranderen, verkleinen, privatiseren en ‘ontmantelen’, in de woorden van teleurgestelde ex-astronauten. John F. Kennedy beloofde binnen tien jaar naar de maan te gaan, en het gebeurde; NASA was een vertolker van Amerikaanse vitaliteit. Die tijd lijkt voorbij te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden