Interview

Ruimtesonde Rosetta is de climax van het Europese waagstuk

John Ellwood werkte in de jaren negentig al aan de lander van ruimtesonde Rosetta, die vandaag moet terechtkomen op komeet 67 P/C. Om 17.02 uur weten we of het gelukt is.

Komeet 67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko waar de Europese ruimtesonde Rosetta na een reis van 10 jaar is gearriveerd. Beeld anp

Het ding dat vanmiddag na een reis van elf jaar en ruim 6 miljard kilometer moet landen op een rondrazend rotsblok in de ruimte stond in de zomer van 2002 op een triltafel in Noordwijk. Een Duitse onderzoekster kroop eroverheen om hem af te stoffen. Een paar Italianen zaten achter de computer en schudden het ding door elkaar. Daar stond-ie, de lander van de ruimtesonde Rosetta. Een met zonnecellen beplakte doos met drie uitvouwbare pootjes en een gaatje waaruit een harpoen tevoorschijn zou moeten komen om de lander aan de komeet vast te prikken, jaren later. Vanmiddag.

Naast het ruimtevoertuig stond John Ellwood als een wielrenner naast zijn fiets. Een flegmatieke Brit met een snor en rossige krullen, als projectleider bij het onderzoekscentrum van de Europese ruimtevaartcentrum Estec verantwoordelijk voor de meest vermetele ruimtereis ooit door Europa ondernomen. Een landing op een komeet.

Ellwood (66) is inmiddels met pensioen, maar vandaag moet gebeuren waar hij bijna twee decennia op heeft gewacht. Het einde van zijn missie.

John Ellwood, oud-projectleider ruimtevaartcentrum Estec. Beeld Frank Schall

Zenuwachtig?

'Ik kan nog weleens wakker worden en dan denk ik aan een vibratietest die we hebben gedaan. Dan vraag ik me af of we niets over het hoofd hebben gezien. Maar ik kan niets bedenken.'

Hoe groot is de kans dat het gaat lukken?

'Het voelt als Russisch roulette. De mechanische onderdelen hebben elf jaar opgesloten gezeten, je weet nooit of die gaan werken. Het stabilisatiewiel moet gaan draaien, de poten moeten goed uitklappen, de harpoen moet eruit komen. En we weten nog steeds niet precies hoe het oppervlak van de komeet eruitziet. Maar we hebben de lander ontworpen voor een breed spectrum aan mogelijkheden, en getest voor allerlei omstandigheden. We moesten steeds bedenken wat de onbekende onbekenden waren. Meer konden we niet doen.'

Beeld de Volkskrant

Het is oud spul, dat jullie daarboven hebben.

'De techniek stamt uit de jaren negentig, toen is het ontwerp vastgelegd. Stel je de mobiele telefoons voor uit die tijd - daarmee moeten we het doen. Maar het is wat het is. Oud spul werkt ook. De techniek is onze zorg niet, het echte probleem is hoe je ervoor zorgt dat iedereen na al die jaren snapt hoe die werkt. Die oude kennis, die moet je bewaren en managen.'

En dan is elf jaar een lange tijd.

'Mensen vertrekken, mensen gaan met pensioen, mensen gaan dood. Daarom hebben we destijds zo veel mogelijk jonge mensen op het project gezet, vooral in het vluchtleidingscentrum. En we hebben degenen die later bij het team zijn gekomen moeten leren hoe die oude systemen werken. Alsof iemand die alleen digitale camera's kent ineens foto's moet maken met een toestel dat hij zelf moet scherpstellen.'

Ziet u uw vroegere medewerkers nog?

'Veel leden van het team komen voor de landing naar het vluchtleidingscentrum in Darmstadt. We hebben jarenlang dag en nacht gewerkt om de sonde op tijd klaar te hebben, we deelden een droom, dan raak je natuurlijk close met elkaar.'

Bent u ook close met Rosetta?

'De laatste keer dat ik de Rosetta zag was toen het voertuig in Frans Guyana onder de kap van de raket verdween. Dat is een vreemd gevoel. Je werkt jaren met zo'n ding, en dan wordt het ineens afgenomen.'

Als het vandaag mis gaat, is dan alles voor niets geweest?

'De landing op de komeet is natuurlijk het sexy gedeelte, maar we hebben al een paar mooie primeurs bereikt. We hebben voor het eerst een sonde in een baan rond een komeet gebracht. Een enorme navigatieprestatie. Die komeet is zo groot als mijn dorp en vliegt met een snelheid van 50 kilometer per seconde door de ruimte. En daar moet je dan omheen cirkelen. Dat is al prachtig. Maar een landing is de kers op de taart. Vandaag eindigt mijn carrière echt.'

Hebben kometen het water gebracht?

De ruimtesonde Rosetta (kosten: 1,3 miljard euro) werd op 2 maart 2004 vanuit Frans Guyana gelanceerd. Het doelwit: komeet Churyumov-Gerasimenko, alias 67/P, die in een wijde ellips tussen de banen van aarde en Jupiter om de zon draait. De sonde is in augustus aangekomen bij de plaats van bestemming. Met camera's is het oppervlak van de komeet, een rotsige badeend, in kaart gebracht, en gezocht naar een landingsplek. De lander, Philae, wordt met een harpoen vastgepind aan het oppervlak om te voorkomen dat hij - bij gebrek aan zwaartekracht - wegstuitert. Het moederschip gaat het komend jaar de samenstelling meten van de gassen die uit de komeet komen. Omdat kometen zo oud zijn als het zonnestelsel, zegt die samenstelling mogelijk iets over het begin van de aarde. Hebben kometen het water gebracht? Misschien zelfs bouwstenen voor het leven? Rosetta zal die vragen proberen te beantwoorden. Waarschijnlijk met nieuwe vragen.

Artist impression van de landing van Rosetta. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden