Ruimteschild

PRESIDENT Bush heeft duidelijk gemaakt dat de Verenigde Staten vastbesloten zijn een afweersysteem te ontwikkelen tegen vijandelijke raketten. Hij heeft daarbij de logica aan zijn kant: als blijkt dat de Amerikanen daartoe technisch in staat zijn, waarom zouden zij dan niet zo'n raketschild mogen installeren?...

Het probleem van Bush is echter dat deze vragen minder retorisch zijn dan ze lijken. In 1972 sloten de VS en de toenmalige Sovjet-Unie immers het ABM-verdrag. Daarin verboden zij juist de bouw van een verdediging tegen kernraketten. Want zolang beide partijen kwetsbaar bleven voor elkaars allesvernietigende kernwapens, zouden zij het wel uit hun hoofd laten elkaar aan te vallen. Deze grimmige redenering was, in de context van de nucleaire afschrikking, niet onlogisch.

De nucleaire logica is dus van een verraderlijk karakter - zowel voor- als tegenstanders van een raketafweer beroepen zich er op. Toch is de tegenstelling minder groot dan zij lijkt. Het is een kwestie van oude en nieuwe tijden. Zegt ook Bush.

Hoewel het nog de vraag is of een raketschild technisch en financieel haalbaar is en totale onkwetsbaarheid (vanwege simpele kofferbommen) niet bestaat, zet hij zijn plannen door. En daarvoor moet hij het ABM-verdrag afschaffen. Dat dit akkoord verouderd is, staat wel vast. Het dateert uit de Koude Oorlog, toen de twee supermogendheden elkaar onder schot hielden met grote aantallen kernkoppen. Dat is verleden tijd; de tegenwoordige dreiging komt uit de hoek van de 'schurkenstaten', zoals Irak, Iran en Noord-Korea, landen die ervan worden verdacht te werken aan de productie van eigen kernraketten, waarmee ze de VS kunnen aanvallen of chanteren. Daartegen moet het raketschild volgens Bush bescherming bieden. Die argumentatie is wel plausibel - niet voor niets hebben de Europese bondgenoten, en zelfs Rusland, hun aanvankelijke kritiek op Bush' plan afgezwakt.

Maar Europa moet er bij Bush wel op hameren dat het ABM-verdrag niet eenzijdig mag worden opgezegd en dat het raketschild beperkt blijft - en niet de grootheidswaan van Reagans Star Wars-programma gaat vertonen. Want anders kunnen de plannen worden uitgelegd als een hegemonistische poging onkwetsbaar te worden voor Russische en Chinese raketten.

Dat zou die landen in de verleiding kunnen brengen zich in een nieuwe wapenwedloop te storten teneinde het raketschild te overvleugelen. De restanten van het oude denken blijven hardnekkig. Bush moet daarvoor oog houden. Anders loopt hij het gevaar dat hij het tegendeel bereikt van wat hij beoogt: meer wapens die de VS bedreigen, minder veiligheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden