Column

Ruimte op Links: 'Cruijff wil maar zeggen: terugspelen is zinloos dan wel gevaarlijk tijdverdrijf'

Intrigerende zin in de column van Johan Cruijff van gisteren: 'Voor mij is terugspelen op de keeper namelijk geen balbezit.' Willem Vissers las het een paar keer, en nog een paar keer. 'Het woordje 'namelijk' is mooi en essentieel in deze.'

Barcelona-coach Rinus Michels (rechts) geeft zijn laatste instructies aan Cruijff (links) en doelman Mora, voor het begin van de wedtrijd tegen Vitesse van 3 augustus 1976. Beeld ANP

Het is een van de mooiste zinnen in de maandagkranten van 22 oktober, of in ieder geval een van de meest opzienbarende zinnen. De zin staat in de column van Johan Cruijff in De Telegraaf, op pagina 5 van het sportkatern, en luidt: 'Voor mij is terugspelen op de keeper namelijk geen balbezit.' Je laat het zinnetje even bezinken en leest het nog een keer. En nog eens. Het is alsof Rembrandt eens heeft gezegd: 'Voor mij is De Nachtwacht namelijk geen schilderij.'

Dus ploeg A heeft de bal. De rechtsback speelt naar de voorstopper van A, die de bal passt naar de linksback. De rechtsbuiten van ploeg B maakt aanstalten tot de aanval over te gaan, waarna de linksback vlot terugspeelt naar de doelman.

Mooi en verstandig opgelost
Je zou zeggen: dat is mooi en verstandig opgelost door de linksback van ploeg A. Weer 15 seconden dichter bij het einde van de wedstrijd. Het balbezit is gekoesterd en de doelman begint opnieuw met de opbouw, via de andere flank vermoedelijk. Weer naar de rechtsback dus. Maar dan zegt die rare Cruijff: 'Voor mij is terugspelen op de keeper namelijk geen balbezit.' Je ziet het ghostwriter Jaap de Groot gretig noteren in zijn blocnote, tijdens zijn wekelijkse gesprekje met Cruijff, zijnde het creatieve proces voor het schrijven van de column. Onder dit zinnetje zet ik even een dikke streep, denkt Jaap.

Dat woordje 'namelijk' is mooi en essentieel in deze. Wij gewone stervelingen weten eigenlijk niets van de essentie van het terugspelen op de doelman, maar Johan Cruijff wel. Die weet immers alles. De zin is bedoeld als kritiek op het Nederlands elftal, dat vorige week in Roemenië met 4-1 won, en op Ajax in zijn algemeenheid.

Terugspelen op de doelman is in de ogen van Cruijff meer een kwestie van kwalitatieve armoede dan van het verleggen van het spel. Hij heeft het dan niet eens over het esthetische aspect. Het oogt saai. Zo schreef uw verslaggever in Boekarest vorige week onder meer, in zijn verslag over de opmars van Oranje: 'Vervelend is het vele terugspelen op de doelman.'

Cruijff houdt niet van praatjes over balbezit om de praatjes over balbezit. Opscheppen over 70 procent balbezit of zo, door de bal achterin een beetje rond te spelen. Als de tegenstander geen druk zet, zoals dat dan heet, is het ook helemaal niet zo moeilijk, dat eeuwige rondspelen. Wat schiet je ermee op?

Aanval
Als de tegenstander daarentegen aanvalt, neemt het gevaar toe en kan balverlies fataal zijn, zo dichtbij het eigen doel. In dat geval vergt dat gepiel veel van de techniek en daarover beschikken de besproken jonge ploegen, Oranje en Ajax, (nog) niet in voldoende mate. De verdedigers zijn nog in opleiding, bij wijze van spreken.

Ajax en Oranje doen het vaak, in opdracht ook van de trainers Frank de Boer en Louis van Gaal. Altijd opbouwen. Kan het niet over links, dan over rechts, met de doelman als veelvuldig tussenstation. Dan gebeurt het dus ook eerder dat doelman Vermeer van Ajax de bal in de voeten schuift van de niet vrijstaande Eriksen, 10 minuten voor tijd tegen Heracles. Doelpunt.

Cruijff wil maar zeggen: terugspelen is zinloos dan wel gevaarlijk tijdverdrijf. Het is bovendien slimmer om snel de weg naar voren te zoeken. Alleen aan de overkant valt immers een doelpunt te maken. Anders is het niet. En zo kan het dat zelfs deze opzienbarende zin in een ochtendkrant, dit cadeautje onder de herfstzon, deze voor even verbijsterende slagzin, opeens een stuk aannemelijker klinkt. Dat woordje 'namelijk' kan bij nadere beschouwing zelfs weg.

Dan blijft over: 'Voor mij is terugspelen op de keeper geen balbezit.' Logisch.

Willem Vissers is voetbalverslaggever van de Volkskrant. Reageren? ruimteoplinks@volkskrant.nl. Twitter: @vkwillemvissers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.