Ruim de laatste resten van het Hitler- fascisme op

D e Nederlandse SS'er Siert Bruins staat in Duitsland terecht voor de moord op een verzetsstrijder. Het proces-Bruins heeft volgens velen een louter symbolische werking, nadat Duitsland 60 jaar lang ettelijke Nederlandse verzoeken tot uitlevering van gevluchte Nederlandse oorlogsmisdadigers of ten minste overname van hun vaak forse gevangenisstraffen afwees en hun veiligheid, vrijheid en rechtsbescherming bood. Soms 30, 40 of 50 jaar lang.


Daarvoor beroept Duitsland zich nog steeds op een Hitlerwet uit 1943, het zogenoemde Hitlererlass, waarmee Nederlandse SS'ers de Duitse nationaliteit konden verkrijgen. Aandrang op Duitsland om deze wet te schrappen, is tot nu toe op niets uitgelopen.


Er is wel, overigens na decennia getouwtrek, bijvoorbeeld eerherstel bereikt voor Marinus van der Lubbe, de Nederlandse activist die ter dood werd veroordeeld wegens brandstichting in de Rijksdag in 1933 (het Duitse parlementsgebouw). De Duitsers hebben uiteindelijk ook - opnieuw na vele decennia - alle Wehrmacht-deserteurs gerehabilteerd. Dat neemt niet weg dat ook de laatste resten nazi-fascisme zoals dit Hitlererlass in Duitsland opgeruimd dienen te worden.


Zolang dat niet is gebeurd, dient dit punt op de agenda van de minister van Buitenlandse Zaken te blijven staan. Dat moet meteen ook een signaal zijn voor de ettelijke burgemeesters uit grensgemeenten zoals Losser, Overdinkel, Kerkrade en zelfs Enschede, die frank en vrij deelnemen aan de Duitse dodenherdenking op 11 november, Volkstrauertag - waar ook SS'ers en andere nazi's worden herdacht. Dat lijkt ons een paar stappen te ver. We verwijzen naar de begrijpelijke ophef over Ronald Reagans bezoek aan het Duitse militaire kerkhof in Bitburg in 1985, waar ook SS'ers bleken te liggen.


Net zo goed als er geen Duitse vertegenwoordiger aan de Nederlandse dodenherdenking op de Dam deelneemt, dienen gemeenten zich als lagere overheden hiervan te onthouden.


De burgemeesters zouden zich moeten realiseren dat er nog altijd genoeg Joodse en niet-Joodse slachtoffers van het nazisme in elke gemeente wonen die daar tegen zijn. En er leven in heel Nederland op dit moment nog 1,2 miljoen mensen die vóór mei 1945 geboren zijn en veelal slechte herinneringen hebben aan de bezetting.


Als de zaak-Bruins slechts tot die helderheid zou leiden, levert al die ogenschijnlijk bijna vergeefse moeite toch nog iets op. Nederlanders dienen zich verre te houden van elke vorm van nazisme, of dat nu in een wet, in Vorden, bij een monument of op Marktplaats is.


Kees van der Pijl is voorzitter AFVN/Bond van anti-fascisten


Arthur Graaff is hoofdredacteur Nieuws-wo2.tk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden