interview

RTL4-baas Erland Galjaard: 'Ik begrijp de frustratie bij onze concurrentie wel'

RTL4 beleeft één van de succesvolste najaarsseizoenen in haar bijna 25-jarige bestaan. De zender rijgt kijkcijfersuccessen aaneen. Niet alleen bestaande titels als The Voice en Holland's Got Talent, ook nieuwe titels Verslaafd en SynDROOM halen opvallend hoge kijkdichtheden. Gebrek aan echte concurrentie of voelt zenderbaas Erland Galjaard gewoon perfect aan wat de kijker wil? En hoe lang kan dit goed gaan?

Erland Galjaard Beeld null
Erland Galjaard

Op de gang voor het Hilversumse kantoor van Erland Galjaard, verantwoordelijk voor de programmering van RTL4, RTL5, RTL7 en RTL8, gaat het deze namiddag niet alleen over Gordon. Terwijl zijn 'nummer 39 met rijst' de wereld over gaat, draait de persafdeling overuren. Incidenten in RTL-programma's vormen de ideale vulling van stukjes in andere media: de als racistisch opgevatte flauwe grappenreeks in Holland's Got Talent, maar ook de opmerking van Jack Spijkerman richting Humberto Tan (Je bent niet alleen donker, maar ook nog dom) in Late Night, en de Miljoenenjachtkandidaat die alsnog zijn misgelopen 5 miljoen via de rechter zal gaan opeisen.

Terwijl zijn woordvoerder een nieuw telefoontje afhandelt, wandelt Galjaard zijn kantoor in. De programma's waar het over gaat, zijn samen met GTST en The Voice de belangrijkste bouwstenen van zijn familiezender RTL4. Onlangs nog vier avonden achter elkaar 2 miljoen kijkers op primetime; dat is veel in tijden van tientallen Nederlandse tv-zenders en een sterk toenemend on demand-aanbod. (Zie ook de graphic met de cijfers van KijkOnderzoek, onderaan dit artikel) De al jaren voortdurende dominantie van RTL in het tv-landschap leidt tot frustratie bij concurrent SBS6, maar ook bij de publieke omroep, dat publiek verliest aan de slimme programmering van Galjaard. Die moet bijna wel bovenaan het lijstje staan van de NPO, dat na het vertrek van Gerard Timmer op zoek is naar een nieuwe televisiebaas.

Het RTL-pand in Hilversum Beeld null
Het RTL-pand in Hilversum
null Beeld null

'Ze hebben nog niet gebeld.' Lijkt het u wat?
'Nou, ik geloof niet dat ze zo snel bij een commerciële jongen als ik uitkomen, eerlijk gezegd.'

Toch zou het na 16 jaar RTL - waarvan 6,5 jaar baas van vlaggenschip RTL4 - wel een mooi moment zijn om over te stappen
'Ik ben hier recordhouder, dat klopt. Maar ze zeggen al heel lang dat het een mooi moment is om over te stappen. Natuurlijk zou ik het eervol vinden als ze me bellen. Het is een grote baan: de publieke omroepen staan ergens voor, en ik heb daar zelf ook wel ideeën over. Ik zou me echter kunnen voorstellen dat ze me niet geschikt achten, omdat ik zou werken vanuit één visie op de totale publieke omroep, dus ook op Nederland 2 en 3. Zoals ik hier bij RTL de verantwoordelijkheid over de andere RTL-zenders naar me toe heb getrokken.

Voor zo'n visie heb je maar een klein groepje nodig, en niet al die raden van bestuur, commissarissen en directeuren. Ik vind dat je één projectmanager moet hebben als het gaat om programmeren. Ook bij de NPO. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat de KRO met de VARA een discussie gaat voeren over wie het openiërende deel voor zijn rekening mag gaan nemen.

En als het op die manier mogelijk is, dan zou u het wel overwegen?
Dat is speculeren. Ik ben hier buitengewoon gelukkig. Ik zou vereerd zijn als ze me vragen, maar ik heb geen idee of ik zou gaan praten. Als ik dat al zou doen, zou ik eerst met Bert (Habets, directeur RTL Nederland, red) en anderen hier eens goed gaan praten, want ik ben een échte RTL'er.

In een mediavakblad liet Galjaard zich onlangs onomwonden uit over Nederland 1, dat volgens hem 'niet op de bal' zou zitten, vooral als het gaat om maatschappelijke onderwerpen. Het kon ook worden gelezen als een verkapte open sollicitatie. 'Ik heb inderdaad gezegd dat wij wat betreft thema's als de crisis, burenruzies, pesten en overgewicht wat assertiever en sneller zijn dan de publieken. Wij zijn bij RTL natuurlijk veel minder met elkaar bezig; wij zijn gewoon bezig met wat er in de maatschappij gebeurt. Dat zouden ze bij de NPO ook wat meer moeten doen.'

Waar er voorheen nog sprake was van een kijkcijferstrijd met Nederland 1 en SBS6, lijkt deze dit seizoen niet meer te bestaan. Alles is voor RTL4.
'In de maand oktober hadden we inderdaad een zendergemiddelde dat we in lange, lange tijd niet gehad hadden, of zelfs zelden. Maar voor je het weet kom je in allerlei vergelijkingen die niet relevant zijn, want vroeger was het tv-landschap heel anders: er waren sowieso veel minder zenders. Maar inderdaad de cijfers zijn erg goed, niet alleen in het weekend, ook op doordeweekse dagen scoren we hoog met bijvoorbeeld Hotter than my Daughter - tegenover de enige hit van SBS6 - Dokter Tinus - toch 1,8 miljoen kijkers.'

Zoveel succes, dat moet een keer misgaan, niet?
'Nee, dat geloof ik niet. Dat zegt men al heel lang. Zenders zouden net golfbewegingen zijn; je kunt weleens op een golf naar beneden zitten en andere keer surf je weer op een hele hoge golf. Maar met RTL4 zitten we nu al vier jaar op zo'n hoge golf, dat is zelfs voor de economie wel heel lang. In oktober versloegen we zelfs Nederland 1 in de doelgroep 6 jaar en ouder. Je kunt je afvragen of ons gemiddelde zo exceptioneel hoog blijft - of je dat nog volhoudt, maar ik geloof niet in een enorme terugval.'

Galjaard zou wel eens gelijk kunnen krijgen, zeker gezien de mindere prestaties van directe concurrenten als Nederland 1 en SBS6. Wat hem helpt is dat de publieke omroepen het amusement hebben afgeschreven en SBS6 gewoon niet meer durft tegenover RTL's miljoenenshows als The Voice en Holland's Got Talent.

'Ik denk wel dat wij daardoor iets meer ruimte hebben gekregen. Alhoewel, op Nederland 1 staan op zaterdagavond toch nog wel redelijk stevige programma's, met De Kwis en Animal Crackers. SBS ligt daar inderdaad uit. Ik begrijp dat ook wel. Wij scoren nu al een jaar of vier zo goed op vrijdag en zaterdag; op een gegeven moment geeft men het op, want die programma's die ertegenover stonden, kosten natuurlijk ook een hoop geld. Dit jaar hebben ze hun geld vooral gezet op het ontwikkelen van de vooravond. En die loopt ook niet al te best.'

Tegen de vaste waarden van - opnieuw RTL4 - is het moeilijk opboksen. Met programma's als Show Vandaag, The Biggest Loser en sketchshow Ik ook van Jou maakt SBS geen vuist tegen RTL Boulevard en GTST.

Die keiharde vooravond van de concurrent frustreert Remko van Westerloo van SBS, zo erkende hij onlangs in een interview. Volgens hem heeft u het maar makkelijk als zenderbaas. 'Jullie domineren de markt en dus is vernieuwing veel minder risicovol', zei hij.
'Er zit een kern van waarheid in dat wij redelijk machtig zijn. Maar die positie hebben we zelf bemachtigd door te vernieuwen op het moment dat zij het lieten liggen. Toen zij het voor het zoveelste seizoen Popstars kozen, ontwikkelden wij The Voice. Daar waar SBS koos voor wéér Uri Geller of Het Beste Idee van Nederland, deden wij juist iets nieuws, zoals Weet ik Veel?, De Jongens tegen de Meisjes of Everybody Dance Now. Die vernieuwing is geen toeval, het is een proces van jaren. Dat valt nu ook op in het buitenland, waar zenderbazen zich afvragen hoe 'dat RTL4' dat toch doet. Dat zit wel heel goed in elkaar, hoor je dan. Dat hoor ik dan weer van John de Mol, die wereldwijd veel zenderbazen spreekt natuurlijk. Ik begrijp die frustratie bij onze concurrenten dus best.'

Erland Galjaard heeft een relatie met RTL4-presentatrice Wendy van Dijk Beeld null
Erland Galjaard heeft een relatie met RTL4-presentatrice Wendy van Dijk

Doet SBS6 iets verkeerd?
'Zij hebben hetzelfde speelveld, maar verzinnen kennelijk zelf minder dingen. Wij komen zelf met 'Verslaafd' als idee, daar hadden zij ook mee kunnen komen. Maar bij SBS is het probleem ernstiger, ze zijn de kijker verloren omdat die niet meer weet wat ze daar kunnen verwachten. Dan krijgen ze weer een sketchprogramma, dan weer shownieuws, dan weer een afvalprogramma, dat snappen mensen niet. Het is ook niet makkelijk om dingen te vinden als die bij ons al zo goed lopen.'

SBS kondige onlangs - ondanks de matige kijkcijfers van de huidige drie zenders SBS6, Net5 en Veronica - met een vierde zender te komen, naar verluidt een gokkanaal met spelletjes en call-tv. Galjaard haalt zijn schouders op. 'Ik moet eerlijk zeggen, ik heb geen idee. Als ik me niet vergis wordt het gewoon een digitaal kanaal, net zoals wij RTL Lounge en RTL Crime hebben, meer is het niet. Maar als het een gokzender wordt, begrijp ik dat wel. Ik kan me voorstellen dat ze bij SBS op dit moment alle middelen aangrijpen om toch te kijken of ze op commercieel gebied iets meer kunnen binnenhalen. Voor adverteerders worden ze natuurlijk steeds minder interessant. Je hebt de publieken, RTL en een pakket aan kleinere succesvolle zenders als National Geographic en TLC, en daar vallen zij dan toch een beetje buiten nu.'

Toch is bij RTL de portemonnee ook een keer leeg. Dat zie je al aan de programmering van december: behalve The Voice en Holland's Got Talent stoppen alle lopende programmareeksen en zijn er op primetime vooral veel goedkope films en herhalingen te zien. Dat geldt voor alle vier de RTL-zenders.
'Dat klopt, maar dat heeft met twee dingen te maken. Ten eerste hebben we het qua marktaandeel al zo goed gedaan; daar hoeven wij niet meer te pieken. Ten tweede is er in de maand december vanuit de kijker echt een andere behoefte, zo leert de historie. De belangstelling van kijkers voor de programmering die we nu hebben vervaagt. Kijk bijvoorbeeld naar een film als Home Alone, daar kijken dan met kerst toch ruim anderhalf miljoen mensen naar.'

Maar dat komt jullie natuurlijk wel bijzonder goed uit...
'Natuurlijk. Doordeweeks nemen we inderdaad wat gas terug. Maar in januari beginnen we weer met 12 nieuwe reeksen, van onder meer The Voice Kids (vanaf eind december), de TV kantine, All You Need. Op donderdag blijf ik wel doorgaan met het programmeren van films. Ook vanwege Wie is de Mol op het andere net. Ook op zondag doen we even rustig aan, vanwege Boer Zoekt Vrouw. Wij moeten dat ook echt doen vanuit commercieel oogpunt; niet dat we níets moeten doen. We komen dan bijvoorbeeld met een nieuwe, goede misdaadserie uit Engeland: Broadchurch.

De afwegingen geven een kijkje in de keuken van Galjaard en consorten. Programmeren is een kunst, waarbij je goochelt met tijdstippen en anticipeert op de hits van de concurrent. Maar de eentweetjes pakken niet altijd goed uit. De dramaserie Love Hurts met Susan Visser leek volgens Galjaard 'de perfecte serie op de woensdagavond', vrouwelijk en dus een prima alternatief voor het voetbal.

Toch ging het mis. Afgelopen woensdag keken er nog maar 500.000 mensen naar.
'Alles klopte op papier: een serie op basis van een column in de 'Linda', heftige verhalen over liefde, ontrouw, het leven; eigenlijk dezelfde thematiek als Divorce heeft, dus dat leek een succesformule.' De serie is met iets meer dan een half miljoen kijkers een flop te noemen. Zeker voor RTL4. De zenderbaas heeft al wel een verklaring: 'Ik denk dat de uitvoering wat tegenvalt. Hier vind ik dat we de fout hebben gemaakt om te kiezen voor een vertelvariant, waarin er te veel gesproken wordt en er te weinig drama in beeld is. Als iemand uitspreekt dat iemand is verlaten door haar man, wil je dat ook zien. Het tempo ligt te laag.'

Het logo van SBS6 Beeld null
Het logo van SBS6

Tempo is in ieder geval niet het probleem bij Paul de Leeuw, die sinds geruime tijd openlijk flirt met de commerciëlen. Met het uitbannen van amusement bij de publieken, is het VARA-gezicht op jacht naar een andere speeltuin. Voor RTL4 nam hij onlangs een pilot op van een vederlichte tv-quiz, getiteld Roodkapje.

'Of dit ook op tv komt is nog helemaal niet zeker. De sfeer was heel goed tijdens de pilot; er werd hard gelachen. Maar ik moet het eerst nog gemonteerd terugzien op het scherm, want het zou zomaar kunnen dat het op beeld minder werkt. Of het echt iets is voor RTL4, moeten we dus nog bepalen. Wat mij betreft kan Paul overigens best voor de VARA en voor ons werken, dat snapt de kijker wel, al zou ik onze vaste gezichten als Linda de Mol, Martijn Krabbé en Wendy niet graag delen met een ander...'

Ondertussen is op de late avond een kleine revolutie aan de gang. Na enkele jaren de realityseries van Gordon Ramsey op dat tijdstip, durfde Galjaard het wel weer aan: een actuele talkshow om half elf 's avonds, in de stijl van Barend & Van Dorp. Humberto Tan mocht die kar gaan trekken en zijn 'Late Night' krijgt na een lastige opstartfase meer vaste grond aan de voeten. 'Het gaat goed, maar het is nog altijd wel zoeken naar de juiste inhoud. Ik heb daar de eerste 6, 7 weken bijgezeten, ze werden gek van me.'

Galjaard in de rol van de als maniak bekendstaande tv-producent John de Mol?
'Nou, dat ook weer niet, die had er nu nóg gezeten. Haha. Maar dat dagelijks praten over de inhoud, de volgorde van de gasten, de vragen, wat werkt wel, wat niet, is zo belangrijk. En ik heb nog steeds elke dag contact over de line-up en wat de insteek is van de gesprekken. Dat moet ook wel als je als zender iets wil maken dat aanvullend is op wat er al is op dat tijdstip, half elf 's avonds. Dat is af en toe nog even zoeken, maar we moeten onderscheidend durven zijn. Zeker ten opzichte van Pauw en Witteman.

Was het niet de bedoeling dat Matthijs van Nieuwkerk dit ging doen bij RTL4?
Nou, niet precies dit, maar wel het tijdslot van half 11 's avonds ja. Ik had hem dat programma in alle eerlijkheid grotendeels zelf laten invullen, omdat hij al zoveel ervaring heeft met een dergelijk programma. Maar hij zit goed bij de publieken: Ik kan me voorstellen dat hij zich straks heel senang voelt op Nederland 1 met DWDD. Maar de grote vraag is natuurlijk wat Pauw en Witteman volgend jaar gaan doen. Kunnen ze het zich wel veroorloven om op dat tijdstip iets nieuws te beginnen, als Paul Witteman zou stoppen? Dat wordt nog pikant, want op dat moment zal Late Night ook goed op stoom zijn. Je ziet dat het hun kijkcijfers nu al beïnvloedt. Ik zou Paul - die ik overigens zeer respecteer - aanraden, en dat klinkt misschien gek uit mijn mond, om nog een seizoen door te gaan. Hij is nog steeds een fantastisch interviewer, een van de beste in Nederland. Ik zou het betreuren als hij stopt. Iets nieuws beginnen met nieuwe gezichten, een Eva Jinek bijvoorbeeld, zou dan nog wel eens gevaarlijk kunnen zijn. Niet dat zij dat niet kan, maar de vraag is of dat nu al dagelijks zou moeten.

null Beeld null
null Beeld null

Is Jinek een RTL4-gezicht?
'Dat had ze wel kunnen zijn. Ik heb een keer een gesprek met haar gevoerd, omdat ik haar wilde polsen voor de late avond van RTL. Maar eigenlijk was ik toen al te laat en was ze er al uit met de KRO. Ik heb haar nog wel redelijk aan het twijfelen kunnen brengen.'

Live-tv, zoals talkshows met Tan, Jinek en Van Nieuwkerk, dáár redden traditionele zenders het de komende jaren nog wel mee. Maar voor de rest is de trend toch echt on demand. Netflix, Videoland, HBO. Dit moet uiteindelijk ten koste gaan van de traditionele tv-zender, maar Galjaard denkt dat het zo'n vaart niet loopt.

'Omdat televisie een heel sociaal medium is. Je gaat toch met elkaar naar bepaalde programma's kijken, of dat nou Holland's Got Talent is, of ook naar goeie series, Flikken Maastricht of Penoza. Mensen verzamelen zich, natuurlijk ook online, op Twitter, maar ze zitten wel met zijn allen te kijken. Dat blijft. Iemand heeft wel eens gezegd, as long as there are couches, there will be tv, en daar zit natuurlijk wel een kern van waarheid in. Wij noemen dat met natte haartjes op de bank. En dat blijft, ook straks weer met grote evenementen als het WK. Als ik naar mijn oudste kinderen kijk, die zijn 15 en bijna 18, kijken ze inderdaad veel online terug, maar zij kijken ook nog steeds heel veel live televisie. De zenders zoals wij ze maken; daar blijft altijd behoefte aan. Het RTL Nieuws en Boulevard willen mensen toch zien op het moment zelf. Maar ook Verslaafd of Geer & Goor, je wilt het nú zien, omdat je er direct over kunt twitteren of de volgende dag met je collega's over praat. Dat sociale aspect moet je nooit onderschatten.'

Eva Jinek Beeld null
Eva Jinek
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden