Roze Verkiezingsdebat - 'Cohen sloot eerste huwelijk, Dittrich maakte de wet'

Homobelangenorganisatie COC had de primeur: het eerste verkiezingsdebat in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september. Volkskrant.nl deed live verslag, lees het hieronder terug.

De regenboogvlag aan de Westerkerk in Amsterdam Beeld ap

Veel eensgezindheid vanavond tijdens het eerste officieuze verkiezingsdebat. Alleen Van Toorenburg van het CDA liet een enigszins afwijkend geluid horen door naast homo-emancipatie, ook op te komen voor godsdienstvrijheid.

Verschillende partijen lieten ballonetjes op om meteen na de verkiezingen met beleid te komen om een eind te maken aan de weigerambtenaar, om voorlichting op scholen verplicht te stellen, om verplichte sterilisatie van transgenders bij een geslachtsverandering ongedaan te maken, en om discriminatie op basis van geaardheid op te nemen in artikel 1 van de grondwet.

Sap van GroenLinks pleitte voor een roze stembusakkoord. Maar moest dat dan geregeld worden in het volgende regeerakkoord of juist 'vrij' in de Tweede Kamer, was de vraag.

Een roze stembusakkoord kwam er nog niet. Wel is er het voornemen om samen met het COC een aantal essentiële punten op papier te zetten, zoals het opnemen van LHBT-discriminatie in artikel 1 van de Grondwet.

Lees het liveblog hieronder terug

Jolande Sap Beeld anp

3 augustus 2012, 19:49

Presentator Van der Linden sluit af met een citaat van Gerard Reve: 'Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.'

3 augustus 2012, 19:40

Afsluitend met één minuut per partij.

Allereerst Krol (50Plus): 'U hebt op me mogen rekenen, u mag op me rekenen.'

Brinkman: 'Ik wil een samenleving waarin iedereen kan voelen wat hij wil voelen. We moeten de strikte scheiding van kerk en staat nog heel goed regelen.'

Van Toorenburg (CDA): 'Samen kunnen we meer. Gelijkheid moet bovenaan, maar we hebben ook een tolerante samenleving richting godsdienstvrijheid. Waar het schuurt gaat gelijkheid voor. Maar godsdienstvrijheid kan je niet in z'n geheel over de kade van de gracht knikkeren.'

Plasterk (PvdA): 'Als je terugkijkt op je leven, aan het eind van je leven, dan wil je toch kunnen terugkijken op een leven waarin je jezelf bent geweest. Ik zou dolgraag opnieuw minister van homo-emancipatie worden. Ik hoop daarvoor nog vele jaren te mogen vechten in samenwerking met het COC.'

Sap: 'GroenLinks is een vrijzinnig partij die zal blijven vechten opdat mensen kunnen zijn wie ze zijn. Ik zal blijven knokken voor ruimte voor mensen. We zullen daarvoor blijven knokken. Iedereen verdient het om te zijn wie je wil en kan worden.'

Pechtold (D66): 'Vandaag wordt ook de gayvote gelanceerd, daarin worden meer dan 80 vragen voorgelegd, dat zijn 80 vragen aan de politiek. We hebben nog een wereld te winnen. D66 heeft vaak vooropgestaan. Job Cohen mag het eerste huwelijk hebben gesloten, Boris Dittrich heeft de wet gemaakt. In die traditie verwelkom ik heel graag Vera Bergkamp.'

Hennis-Plasschaert (VVD): 'Het is nog niet vanzelfsprekend om te mogen zijn wie je bent. De VVD blijft strijdbaar en ik knok heel graag met u de komende jaren verder.'

Van Dijk (SP): 'LHBT'ers alle landen verenigt u. Gaan we rechtsaf met Rutte of linksaf met Roemer?'

Van Lammeren (Partij voor de Dieren): 'De politiek is er voor de minderheid, niet voor de rijken, niet voor de invloedrijksten en zeker niet voor degenen die het hardst schreeuwen. De politiek is er voor iedereen. Vrijheid en eigen verantwoordelijkheid is het allerbelangrijkste. Wij hebben een apart artikel in ons programma voor emancipatie. Geen weigerambtenaar, gelijke rechten voor homoseksuele leraren en echtparen. Mijn droom is dat belangenverenigingen voor LHBT'ers overbodig zijn.'

Henk Krol Beeld anp

3 augustus 2012, 19:36

Het debat komt tot een einde. De presentator noemt nogmaals het voorstel van Sap voor het roze stembusakkoord. Van der Linden: 'Hoe gaan we dat doen?'

COC-direkteur Koen van Dijk: 'Is er nou een meerderheid voor of niet?'

Pechtold: 'Laten we niet komen met een lijst van 14 punten, want dat gaat niet lukken. Laten we onder leiding van het COC drie of vier punten opstellen waar we het allemaal over eens zijn.'

Sap wil ook meteen de handtekeningen van alle lijsttrekkers van de partijen die hier vandaag aanwezig zijn en er ja tegen zeggen.

Pechtold Beeld anp

3 augustus 2012, 19:26

Marvin, een homoseksuele man uit Uganda, vertelt over zijn ervaringen in zijn thuisland en in de asielzoekersdetentie in Nederland. Hij vraagt aan de Kamerleden of zij na de verkiezingen de asielaanvragen van homoseksuele vluchtelingen serieus gaan nemen.

Hennis-Plasschaert (VVD) benadrukt het belang van de individuele beoordeling van het asielverzoek. 'Als er sprake is van vervolging in het eigen land op basis van geaardheid, is er bijna altijd sprake van het afgeven van een verblijfsvergunning.' Een collectieve toetsing komt er niet, zegt ze, 'het gaat om de individuele toetsing.'

Van Dijk (SP): 'Vervolging en bedreiging om geaardheid is onaanvaardbaar en daarom moet Nederland zijn deuren openzetten voor mensen die om deze reden vluchten.'

Presentator Van der Linden wil weten welke politici zijn voor het invoeren van het automatisch verstrekken van verblijfsvergunningen voor vervolgde homo's. De Partij voor de Dieren is voor. Pechtold, Sap en Plasterk steken wat weifelende handen op. Plasterk: 'Een totaal automatisme brengt dingen met zich mee die we niet kunnen overzien.'

Pechtold: 'Laat ik het woord maar in de mond nemen: misbruik. Maar als hier sprake van is moet je deze grond wel veel zwaarder meewegen.'

Hennis-Plasschaert Beeld epa

3 augustus 2012, 19:21

De presentator wil weten: 'Wie is voor de invoering van wetgeving rondom 'hatecrimes''? Oftewel zwaardere straffen in geval van geweld tegen homoseksuelen. Hennis-Plasschaert (VVD) en Van Dijk (SP) plaatsen een kanttekening: de rechter houdt hier al rekening mee. Hennis-Plasschaert: 'Geen enkel slachtoffer is gebaat bij symboolwetgeving.'

Van Toorenburg tegen haar collega's (CDA): 'Het woord homo komt niet voor in de richtlijnen voor rechters. Mijn collega's nemen dit te licht op.'

Brinkman (DPK): 'Ik maak me zorgen over de daders, dat zijn een grote groep Marokkaanse raddraaiers. Dat noem ik dan maar gewoon hier in Amsterdam. Ook daar moeten we helder en duidelijk beleid op maken.'

3 augustus 2012, 19:10

Nu komt het thema transgenders en geslachtsverandering aan bod. Een transgendere man betoogt dat identiteit alleen kan worden vastgesteld door de persoon zelf, niet door een 'deskundige' van buiten, zoals in de wet staat. Ook stond in de wet dat voor een geslachtsverandering sterilisatie is vereist. Hij wil weten wanneer deze wet wordt veranderd.

Jasper van Dijk van de SP begint: 'Ik kan er kort over zijn. Ik ben het zeer eens met de spreker. De identiteit van iemand is van iemand zelf, en niet van de staat. De wet van Fred Teeven komt daaraan een heel eind tegemoet: sterilisatie-eis vervalt.'

Plasterk (PvdA): 'Een deskundige mag niet iemand zijn die jou bevoogdt, maar ik vind het goed dat er met jou wordt meegedacht.'

Hennis-Plasschaert (VVD): 'Het wetsvoorstel komt op 17 augustus in de ministerraad en dan snel in de Kamer. Teeven houdt zich hieraan.'

Pechtold (D66): 'Ja, sterilisatie-eis moet sowieso uit de wet. Wat betreft die deskundige, we moeten opletten hoe dat wordt ingevuld.'

3 augustus 2012, 19:02

Plasterk (D66) zegt dat de snelste weg naar het einde van de weigerambtenaar is via het indienen van een eigen wetsvoorstel.

Brinkman is het daar niet mee eens: 'Er zullen partijen zijn die dat opnieuw gaan gebruiken als wisselgeld. Wij moeten hier afspreken dat deze onderwerpen geen onderdeel worden van een regeerakkoord, dan is het vrij in de Kamer en kunnen wij hierop het verschil maken.'

Plasterk: 'Er liggen nu al twee voorstellen: in een regeerakkoord of juist niet in een regeerakkoord. Ik denk dat het een vrije kwestie moet zijn en te regelen in de Kamer.'

Sap: 'Ik bedoel niet een regeerakkoord, maar een stembusakkoord. Dat we met z'n allen zeggen: hier staan we voor, dit gaan we regelen.'

Van Toorenburg: 'Soms wordt het me koud om het hart als ik zie hoe eager mensen zijn om de vrijheid van godsdienst in te perken.' Ze stuit op geboe uit de zaal. 'Ik vind het gevaarlijk om de godsdienstvrijheid naar achter te schuiven als daar geen objectieve reden toe is.'

Van Lammeren (Partij voor de Dieren): 'Godsdienstvrijheid is hier niet de kwestie, het gaat hier om gelijke behandeling.'

Brinkman: 'Wij hebben toch een scheiding van kerk en staat? Hoe kan de weigerambtenaar dan bestaan?'

3 augustus 2012, 18:53

Een getrouwd lesbisch stel vertelt over een ervaring met een weigerambtenaar. 'De gemeente antwoordde: wij staan voor onze weigerambtenaar.' De populairste ambtenaar wilde het stel niet trouwen. 'Onvoorstelbaar dat je misdadigers en verkrachters niet mag weigeren, maar ons wel.'

Nu het stel getrouwd is, dient zich een volgend probleem aan. Het stel verwacht een kind, maar het is nog niet zeker dat beide vrouwen als moeder geregistreerd kunnen worden. 'Zes jaar geleden was er al een Kamermeerderheid voor het lesbisch meemoederschap, zes jaar lang is dit gebruikt als wisselgeld voor de ChristenUnie en de SGP. Ik kan nu 130 op de snelweg, maar gelijke rechten heb ik niet.'

De vrouwen willen weten: 'Wanneer komt er een einde aan de weigerambtenaar en hoe gaan jullie dat doen? En wanneer wordt het meemoederschap werkelijkheid?'

Als eerste reageert Hennis-Plasschaert (VVD): 'Wij hebben omwille van stabiliteit in de coalitie tegen afschaffen van de weigerambtenaar gestemd. Het is waar en ik ben er niet trots op. Het goede nieuws is dat er na het reces snel gehandeld kan worden. Wat betreft het meemoederschap, de schriftelijke ronde is al afgehandeld. In 2013 zal het meemoederschap van rechtswege bestaan en lesbische moeders hoeven dan niet meer naar de rechter.'

Vervolgens Sap (GroenLinks): 'Het is niet aan ambtenaren om te beslissen wie er wel of niet mag trouwen. Dat moet nu echt heel snel voor eens en voor altijd voorbij zijn. Als het aan ons ligt gaat dit stel gewoon samen hun kindje aangeven bij een ambtenaar die dat met blijdschap doet. Wij willen zo snel mogelijk de weigerambtenaar en het meemoederschap geregeld. Liefst vanavond nog.'

Henk Krol (50Plus): 'Jullie kennen mij als oudhoofdredacteur van de Gaykrant. Ik ben ambtenaar en ik begin bij het trouwen altijd met de volgende zin: 'Ik ga u vandaag niet trouwen. Nee, u trouwt vandaag elkaar en ik heb namens de overheid een toeziende taak, en dat je die kunt weigeren is voor mij ondenkbaar.'

3 augustus 2012, 18:45

Sap (GroenLinks) pleit voor een roze stembusakkoord waarin partijen homo-emancipatie voorop zetten. Hennis-Plasschaert (VVD): 'Dit kabinet heeft 2 miljoen meer uitgegeven aan homo-emancipatie dan de vorige regering.' Pechtold (D66) wil niet zijn handtekening zetten onder alle zaken die worden besproken, maar er zijn wel een aantal zaken te noemen die ononderhandelbaar zijn.

Sap: 'Ik pak die handschoen heel graag op. Eén de meemoeders, twee de weigerambtenaar, drie de enkelefeitenconstructie, vier voorlichting op scholen, vijf homomannen die geen bloed mogen doneren, zes de sterilisatie van transgenders.'

De presentator Van der Linden probeert de politici te bewegen tot een akkoord. Het CDA zegt aan een aantal dingen niet mee te doen. Plasterk zegt eerst het lenteakkoord van tafel te willen , 'dat meen ik serieus'.

Pechtold doet een poging om de PvdA over te halen: 'Het gaat om principiële zaken: de grondwetswijziging, algemenen wet gelijke behandeling. Daarom zeg ik: beperk het tot een aantal punten.'

Plasterk: 'Dit staat allemaal in ons programma, daar kan je ons op afrekenen.'

Hennis-Plasschaert pleit ervoor dit voorstel naar het einde van het debat door te schuiven.

3 augustus 2012, 18:35

Een meisje van Somalische komaf vertelt over hoe het was om in haar islamitische gezin uit de kast te komen. Ze wil weten wanneer subsidies voor multiculturele belangenorganisaties weer terugkomen.

Plasterk (PvdA) zegt toe de bezuinigingen zo snel mogelijk terug te draaien. Brinkman (DPK) daarentegen gaat de bezuinigingen niet terugdringen. Hij vindt dat er eerst gewerkt moet worden aan haatimams die prediken tegen homoseksualiteit.

Lees hier over het initiatiefwetsvoorstel van D66 tegen de weigerambtenaar.

Pechtold: 'Dit was geen bezuiniging, dit was een afrekening. Het kabinet heeft zich twee jaar laten chanteren door de PVV die afwil van multiculturele instellingen.' Hij krijgt luid applaus van de zaal.

'Zo makkelijk', zegt Van Toorenburg (CDA). 'Wij staan voor bezuinigingen. Ik weet zeker dat Pechtold in een coalitie ook zou besluiten tot moeilijke bezuinigingen.'

3 augustus 2012, 18:32

Brinkman zegt dat hij er anders in staat dan de PVV. Hij stuit op gelach. 'De acceptatie van LHBT-mensen is de afgelopen vijftien jaar drastisch naar beneden gegaan. Hoe kunnen we die voorsprong weer opbouwen.'

Krol (50Plus): 'Deze problemen bestaan nog omdat we te maken hadden met regeringen die afhankelijk waren van ChristenUnie en SGP. Wat zou het fijn zijn als er de volgende keer een kleine partij is die daar anders in staat.'

3 augustus 2012, 18:24

Een vraag uit het publiek. Een meisje van 16 zegt dat op haar school circa 130 homoseksuelen moeten zijn. 'Het aantal dat uit de kast is, kan ik op één hand tellen. Buiten de kast is het onveilig, daar wordt gescholden en geïntimideerd. Wanneer wordt die verplichte voorlichting nou eens echt verplicht?'

Hennis-Plasschaert (VVD): 'We hopen dat het voor het einde van het jaar rond is. Het is nog wachten op een advies van de Raad van State. Maar na 1 januari moet er eindelijk een einde aan komen.'

Van Toorenburg (CDA): 'De minister heeft gevraagd aan scholen: ga nu kijken hoe je dit kan aanpakken. Je kan niet tegen kinderen zeggen dat hun geaardheid niet wordt gerespecteerd, dat moeten we zeker stoppen.'

Pechtold (D66): 'Hier ligt weer een taak voor de politiek.' Hij geeft als voorbeeld lesmateriaal waarin de leraar de leerling in de mond legt dat hij niet kiest voor een homoseksuele relatie.

Plasterk: 'Mensen hebben nog steeds jaren nodig om uit de kast te komen. Dat zijn verloren jaren voor de vrijheid. Laten we nou niet doen alsof het een opgelost probleem is, dat is niet waar.'

3 augustus 2012, 18:18

De discussie gaat nu over de enkelfeitconstructie, wetgeving op basis waarvan scholen leraren op indirecte wijze kunnen weigeren op basis van hun geaardheid als dat botst met godsdienstvrijheid. Alle aanwezige partijen willen hier zo snel mogelijk een einde aan maken.

3 augustus 2012, 18:15

Brinkman (DPK): 'Homorechten moeten in de grondwet.' Sap (GroenLinks): 'Meteen na de verkiezingen kunnen onze moties in behandeling worden genomen.' Hennis-Plasschaert sluit zich hierbij aan.

3 augustus 2012, 18:14

D66

Pechtold: 'Op reformatorische scholen in Amersfoort mag je het zijn, je mag het alleen niet doen. Alleen de politiek kan hier een antwoord op geven, wat mij betreft zo snel mogelijk.' Hij meldt vandaag een initiatiefswetsvoorstel te hebben ingediend dat een einde moet maken aan de weigerambtenaar.

3 augustus 2012, 18:13

CDA

Van Toorenburg neemt het woord. 'Je kan niet zomaar stellen dat de godsdienstvrijheid wordt weggeschoven. De enkelefeitenconstructie moet worden veranderd. Maar met het schrappen van één zinnetje los je het niet op. Godsdienstvrijheid zal altijd een beetje schuren.'

3 augustus 2012, 18:09

Eerste blok

Gastheer Frenk van der Linden introduceert de gasten: Pechtold (D66), Hennis-Plasschaert (VVD), Sap (GroenLinks), Van Dijk (SP), Plasterk (PvdA), Van Toorenburg (CDA), Brinkman (DPK), Krol (50Plus), Van Lammeren (Partij voor de Dieren). Het eerste blok van de avond gaat over jongeren en onderwijs.

3 augustus 2012, 18:03

Introductie

De avond wordt geopend door COC-directeur Koen van Dijk. Hij bedankt zijn voorganger Vera Bergkamp, die afscheid neemt van COC omdat ze zichzelf verkiesbaar heeft gesteld voor D66.

'Vanavond gaat het niet over de economische crisis of de zorg, maar over roze politiek.' Ook de PVV, SGP en de ChristenUnie waren uitgenodigd, maar die zijn daar niet op ingegaan, zegt Van Dijk.

In het kader van de jaarlijkse Gay Pride, morgen op de Amsterdamse Grachten, gaan Kamerleden en lijsttrekkers in debat over homoseksualiteit en homo-emancipatie. Valt er nog wat te discussieren? Ja, over de weigerambtenaar bijvoorbeeld, waar minister Spies, demissionair zijnde, nog steeds geen einde aan wil maken. Haar collega CDA'er Madeleine van Toorenburg neemt deel aan het debat. De twee kleine christelijke partijen ChristenUnie en SGP zijn afwezig. Wie wel meedoen: Alexander Pechtold (D66), Jolande Sap (GroenLinks), Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD), Jasper van Dijk (SP), Ronald Plasterk (PvdA), Hero Brinkman (DPK) en Henk Krol (50Plus) en Johvan Lammeren (Partij voor de Dieren).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.