Roze? Paars? Expert? Check!

Feiten zijn belangrijk en een goede journalist checkt ze. Dát-ie ze checkt wordt steeds explicieter in programma's en kranten uit de doeken gedaan, als een soort making of the news, zo werd deze zomer duidelijk. Elke bewering wordt getoetst met onderzoeken en cijfers, en zo hoort het.


Maar te midden van de factcheck-manie die ook het NOS Journaal heeft bevangen, glipte er zaterdag zomaar dit berichtje door: 'Een vrouw uit Virginia kocht voor 50 dollar op een rommelmarkt een schilderij, dat waarschijnlijk van de beroemde schilder Pierre-Auguste Renoir is.' Bij het schilderijtje komt een vrouw in beeld - klein beetje schmutzig, bril in het losse haar, informele kleding, - die uitleg geeft: 'Het zag er meteen gewoon goed uit. Het zijn de kleuren, het roze en het paars. Renoir is bekend om zijn snelle verfstreken en kleur is erg belangrijk bij Renoir.'


Snelle verfstreken - say no more. Dat kan niemand anders zijn dan Renoir. En roze! En paars! Té toevallig allemaal. In een rood balkje onder in beeld plaatste de NOS het woord 'kunstexpert'. Ahá. Wie zou ook willen weten of zij verbonden is aan een museum, een veilinghuis of universiteit? Wat een overbodige onzin allemaal. Wel vermeldenswaard: het werk is misschien wel 100 duizend dollar waard!


Blijkbaar is er voor kunst een heel grote uitzondering gemaakt in de journalistieke verifieermachine.


In het bericht op de NOS-site is iets meer informatie toegevoegd. 'De taxateur is een gerespecteerd kunstkenner, die ook werkt voor het Metropolitan Museum of Modern Art in New York.' Joh, we vegen gewoon twee musea bij elkaar. Geeft dat nou, het is toch helemaal in Amerika. Negen miljoen bezoekers per jaar is ook maar een getal.


Dit verhaal hoort in de categorie van gouden wikkels uit Sjakie en de chocoladefabriek: de toevallige vondst van iets heel waardevols dat de vinder in één klap uit de armoede trekt. Een archetypisch bericht met vaste ingrediënten. Het ANP meldde nog dat de vrouw het werk wel anderhalf jaar in haar garage had laten slingeren en eigenlijk het doek uit de lijst had willen scheuren, tot haar moeder adviseerde het toch maar even bij iemand van het lokale veilinghuis te laten taxeren. Ketsjeng! Dat was dus die vrouw met die haren. Zij is de Panoramix die het geluk voorspelt, de wijsheid heeft die wij allen, onwetenden, ontberen. Anne Norton Craner heet ze, weet ik nu, van veilinghuis The Potomax Company in Alexandria, Virginia. De Amerikaanse onlinekrant The Huffington Post heeft haar gesproken. Dat verduidelijkt wat. Bijvoorbeeld dat op de achterkant van het schilderij een papiertje zat met de tekst 'Renoir, Paysage Bords de Seine'. Dat de taxateur een afbeelding in een oeuvrecatalogus van Renoirs schilderijen vond die gelijkenissen met dit werk vertoont. Dat het schilderij onderzocht is in de National Gallery in Washington en gezien door een Renoirspecialist. Ook kon Craner achterhalen welke verzamelaar het naar de VS haalde en bij welke galerist in Parijs het destijds is gekocht.


Vijf argumenten die het tot een geloofwaardig nieuwsonderwerp maken. Waaruit je alleen kunt opmaken dat dit inderdaad een spectaculaire vondst kan zijn.


Hoewel de onderzoekstechnieken de afgelopen decennia enorm zijn uitgebreid, zodat stilistische argumenten altijd kunnen worden ondersteund met harde kennis over het materiaal, blijft de mythe hardnekkig: dat kunst abracadabra is, waar maar een héél klein groepje mensen verstand van heeft. Het gewone volk heeft toch wel ontzag, zolang de kenners hun ge-orakel maar uitdrukken in astronomische geldbedragen. Honderdduizend dollar, misschien wel meer. Dat is alles wat de NOS wilde weten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden