Royale uitnodiging om handel te drijven

Het Royal Yaght was ooit het vlaggenschip van de Britse koninklijke familie, maar het ligt sinds 1997 aan wal in Edinburgh. Nu gaan in conservatieve kringen stemmen op om het schip weer in gebruik te nemen of na te bouwen om zo symbolisch de handel met de rest van de wereld te bevorderen. 'Er is toch geen beter uithangbord voor een zeevarende natie?'

De Royal Yaght vaart door Hongkong. Beeld afp

'Zie je die trap in de hoek, daaraan werd op warme dagen een glijbaan bevestigd zodat de koningskinderen in het zwembad konden plonzen.' Met veel koninklijke devotie staat de in tartan geklede suppoost Martin op het achterdek van het Royal Yacht Britannia te vertellen over hoe de Windsors hier pleegden te recreëren, waar de schildersezel van prins Philip stond en de strandstoel waarin Hare Majesteit de Racing Post kon lezen.

'Zie de bel, die werd altijd geluid tijdens het passeren van de evenaar.' De klepel is eruit gehaald toen de boot een toeristische attractie werd, maar volgens romantici gaat de klok binnenkort weer luiden en krijgt het jacht een tweede leven als koninklijke Brexitboot.

Alle klokken aan boord staan op 1 minuut over 3. Dat is het tijdstip waarop koningin Elizabeth op een decemberdag in 1997 voor de laatste keer het schip verliet. Met een zeldzame traan. De beslissing van Tony Blair om het koninklijke jacht, uit kostenoverwegingen met een republikeins sausje, na 44 jaar uit de vaart te nemen was een van de dieptepunten uit haar bewind. De Britannia had meer dan een miljoen mijl afgelegd, niet alleen als koninklijk plezierjacht, maar ook voor staatsbezoeken en plechtigheden, zoals de teruggave van Hong Kong aan China. Het schip is in 1986 gebruikt om duizend vluchtelingen uit het door oorlog geteisterde Jemen in veiligheid te brengen.

De koninklijke familie aan boord van de jacht. Beeld Aurélie Geurts

Edinburgh

Sinds 1998 ligt het in de haven van Edinburgh en is het de enige plek waar het gewone volg een bed kan bezichtigen dat door de koningin is beslapen, onder de lakens van Victoria. Bezoekers krijgen een idee wat er werd gelezen (The Rise of the Eastern African Empire, Assignment to Berlin, Baghdad: City of Peace), gespeeld (Monopolie, Scrabble) en geconsumeerd (konijnen met bloemkool, Schotse kazen, Charly Boy Sauvignon). Op de audiotour, die begint met Rule Britannia, vertelt een polygoonstem verhalen, bijvoorbeeld over de matrozen die hun pet af mochten doen als ze de Windsors bedienden. Officieel droegen ze dan geen uniform zodat ze niet voortdurend in de houding hoefden te schieten.

'De meeste indruk maakt de eenvoud, het persoonlijke karakter,' zegt bezoekster Jennifer Cowling uit Dorset. 'Het is niet te imposant of overweldigend. Deze ingetogenheid zegt het iets over onze natie.' Ze is een van de vijf miljoen mensen die het schip de afgelopen achttien jaar hebben bezocht, waarmee het in de top tien van meest bezochte attracties staat. Afgelopen jaar is het aantal bezoekers met 12,7 procent gestegen, wat te maken heeft gehad met het EU-referendum. Conservatieve Brexiteers zien namelijk een tweede leven voor dit jacht. Niet alleen om de koningin een plezier te doen, maar ook om het te benutten als varende ambassade van het Verenigd Koninkrijk na de Brexit.

Een bootwerker inspecteert de boeg van het jacht. Beeld uit 2012. Beeld reuters

Grandeur

'Het in al zijn grandeur terugsturen van de Britannia naar de golven is de promotie die het land nodig heeft in dit keerpunt van onze handelsgeschiedenis,' vindt initiatiefnemer Jake Berry, een Conservatieve parlementariër. Het zou een ideaal decor zijn om onderhandelingen te voeren of akkoorden af te sluiten met landen als Australië, Mexico en Maleisië. Oud-ministers, onder wie Michael Heseltine, hebben erop gewezen dat het vlaggenschip in de eerste helft van de jaren negentig goed is geweest voor commerciële handel ter waarde van miljarden. 'Een koninklijke uitnodiging om handel te drijven aan boord van 's werelds meest exclusieve jacht valt amper af te slaan', aldus Berry.

Minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson heeft het toegejuicht, maar premier Theresa May heeft de boot vooralsnog afgehouden. Dit tot verbazing van bezoekster Cowling. 'Er is toch geen beter uithangbord voor een zeevarende natie? Er is altijd een Royal Yacht geweest, tot ver in de geschiedenis.' Haar echtgenoot Mark, een zakenman, knikt. 'Het is een investering, maar je verdient het zo terug. Er moet wel wat aan gebeuren.' Dat vindt ook Ian Smith uit het Australische Rockingham, die als elektricien bij de marine heeft gewerkt. 'De tijd heeft hier veertig jaar stilgestaan. Kijk naar de apparatuur op de brug. Maar het idee om weer te gaan varen is goed.'

Het dek van de jacht. Beeld Aurélie Geurts
De operatiekamer aan boord. Beeld Aurélie Geurts

Omdat het naar de 21ste eeuw slepen van het jacht duur zal zijn - en de haven van Leith er aanzienlijk onder zou lijden - wordt er ook gekeken naar het bouwen van een nieuw jacht, eventueel betaald door het bedrijfsleven.

Critici, de Schotse nationalisten voorop, zien het verlangen als bewijs dat de Brexiteers zeeziek zijn, of gewoon lijden aan grootheidswaan. De Royal Commonwealth Society en The Daily Telegraph blijven evenwel campagne voeren, nu gesteund door de bezoekerscijfers die de aangeven hoe populair het schip is. De koninklijke familie zelf houdt zich diplomatiek op de vlakte, maar zeker is dat de kleine prins George een voorstander zal zijn van een glijbaan op het dek.

Een suite in de Koninklijke jacht Brittania. Beeld Aurélie Geurts
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden