Roy Orbison herdacht

Dit weekend was het twintig jaar geleden dat Roy Orbison overleed. Reden voor het Amerikaanse vaktijdschrift Billboard om in hun nummer van 6 december een heuse special aan hem te wijden. Zoals dat in dat blad gaat betekent dat vooral heel veel advertenties van platenfirma's en dergelijke. De mooiste vond ik een paginagrote foto van The Big O, met mondharmonica. In sierlijke letters staat er Lefty Wilbury geschreven alsmede (heel beschaafd klein) de afzender: Wilbury Records/Rhino. De firma die vorig jaar zo succesvol de complete werken van de Traveling Wilburys uitbracht.

Orbison was een van die Wilburys naast Tom Petty, George Harrison, Bob Dylan en Jeff Lynne, en de gedachte troost me nog altijd dat Orbison in zijn late jaren in ieder geval nog even flink succes heeft gehad, want van alle grote rock 'n roll pioniers was zijn leven een van de meest tragische. Vrouw Claudette overleden in zijn armen na een motorongeluk in 1966 terwijl twee jaar later twee van zijn kinderen omkwamen bij een brand terwijl hun vader in Europa op tournee was.

Niet zo gek dat zo iemand in de jaren zeventig even geen zin had in platen opnemen.

In de nieuwe Billboard komt uitgebreid Orbisons tweede echtgenote Barbara aan het woord die de afgelopen jaren gewerkt heeft aan de samenstelling van de net verschenen vier cd's tellende prachtbox The Soul Of Rock And Roll, die een uitmuntend overzicht geeft van Orbisons meer dan dertig jaar omspannende loopbaan.

Het was, zo legt ze uit, vooral zo'n klus omdat Orbison in zijn latere jaren verbonden was aan platenfirma's voor slechts eenmalige projecten zoals filmsoundtracks. En het was via een film dat ook ik voor het eerst besefte wat voor een ongelooflijk oorspronkelijk talent Orbison was en vooral wat een formidabel zanger.

Dat was in 1987 toen ik de film Blue Velvet zag van David Lynch. In een heel sinistere scene klonk daar ineens heel hard en beklemmend Orbisons In Dreams. Ik was verkocht.
Hiervoor had ik nauwelijks notie van Orbison gehad. Ik vond hem altijd een soort Amerikaanse variant op Jacques Herb. Veel drama, veel gehuil, maar niet voor mij.

Orbison ontbrak het ook nog aan die camp-factor die Herb wel ten deel zou vallen. Zijn naam kwam ik in de jaren tachtig verder ook nergens tegen, behalve in de schrijfsels van Boudewijn Büch.

Na het zien van Blue Velvet kocht ik snel tweedehands voor weinig die beroemde witte dubbel-lp met al zijn hits, en die viel me erg mee, ook al klonk In Dreams ander en minder dramatisch dan ik me herinnerde. Nu ik de box beluister, (een van de mooiste van het jaar) begrijp ik ook dat David Lynch met T-Bone Burnett een nieuwe versie heeft opgenomen voor de film, vandaar.

De film zou ook zorgen voor een heuse wederopstanding van Orbison. Hij 'kon ineens weer', zoals dat heet. Hij zou een mooie rol krijgen in die leuke Traveling Wilburys, en nog mooier, er zou in prachtig zwart wit een film worden gedraaid van een optreden van Orbison begeleid door topmuzikanten van Bruce Springsteen tot Tom Waits. Dit A Black And White Night heeft na meer dan twintig jaar niets aan zijn zeggingskracht verloren en de film is ook verantwoordelijk voor een van de meest hilarischse scenes uit de Vlaamse literatuur. Lees daarvoor Dimitri Verhulsts De Helaasheid Der Dingen.

In 1988 nam Orbison nog de plaat op die zijn succesvolste zou worden, Mystery Girl. Het was zijn tragiek dat hij dat succes niet heeft mogen proeven, want Orbison was al een paar maanden dood toen de plaat verscheen.

Zijn muziek blijft ook dankzij deze box nog wel even voortleven. Je valt van de ene verbazing in de andere. Mooi die liedjes van die plaat uit 1985 die hij met zijn oude Sun-maatjes Johnny Cash, Carl Perkins en Jerry Lee Lewis uitbracht. Ik kan me van die release helemaal niks meer herinneren. Wel van de soundtrack van Insignificance uit 1985, die had ik namelijk gekocht omdat ik (toen even) alles van het ZTT label verzamelde (Art Of Noise, Propaganda, Frankie Goes To Hollywood).

Wat ik niet wist is dat het ook Orbison was die als eerste oude held door Rick Rubin werd geproduceerd op de soundtrack van Less Than Zero. Hierna kwam Rubin op het idee om eens op zoek te gaan naar zo'n andere (toen) vergeten held Johnny Cash. Met alle gevolgen van dien.

Prachtige box kortom. Daar kunnen we wel weer 20 jaar mee voort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden