Rouw

et is vandaag een dag van nationale rouw', was woensdag om half drie de simpele, sobere aankondiging van NOS-presentator Rik van de Westelaken. Het was de opmaat van vijfenhalf uur vol stil en onzichtbaar verdriet, met indringende beelden van de aankomst in Eindhoven van veertig omgekomen landgenoten en de daaropvolgende tocht over de weg naar Hilversum.


Nog geen 24 uur had de NOS na de aankondiging van de dag van nationale rouw om de uitzending voor te bereiden. Het bleek voldoende, wat veel zegt over de professionaliteit en het vakmanschap van de organisatie.


De aankomst van de twee vliegtuigen met lichamen van slachtoffers, de rituele overdracht van de veertig kisten naar de lijkwagens, de lange stoet op de snelwegen, het werd zorgvuldig en ingetogen in beeld gebracht. Voor het volgen van de colonne werd een helikopter ingezet.


Op Nederland 1 - de Tour de France moest wijken naar het tweede net - werd voor de aankomst van de vliegtuigen teruggeblikt op de gebeurtenissen na de ramp. Weer die Russische stemmen, vrijwel onmiddellijk nadat vlucht MH17 was neergestort: 'Volgens mij overleeft niemand dit.' Weer dat kleurrijke kinderboekje in die akker, Mijn eerste woordjes - met stickers.


De ramp verplaatste zich woensdag fysiek naar Nederland, naar Eindhoven waar NOS-verslaggever Kees van Dam aankondigde dat 'de hele wereld' de ceremonie zou gaan volgen - wat klopte. De beelden waren wereldwijd te zien. De nabestaanden kwamen niet in beeld, uit respect, zo had Van de Westelaken al eerder gezegd.


De NOS-beelden werden vanaf de landing van de vliegtuigen uitgezonden op alle netten van de NPO en op RTL en SBS 6. De NOS deed verslag op Nederland 1, RTL op het zevende en later vierde kanaal.


De aanpak was wezenlijk anders. Bij RTL was de presentatie in handen van Roelof Hemmen, in de studio. Hij sprak lang met Daan Westerink, een welbespraakte 'rouwdeskundige', en maakte tijdens de langdurige overdracht van de doodskisten op het vliegveld een wat minder gelukkige opmerking: 'En in Eindhoven gaat het maar door.' Het was niet kwaad bedoeld.


Bij de NOS was Jeroen Overbeek de commentator, buiten beeld. Spaarzaam en met de grootste zorgvuldigheid sprong hij met woorden om. De stiltes waren langdurig, een keer bijna een half uur.


Wat niet werd gezegd, werd gevoeld. Het ritueel van de acht militairen die de kisten droegen en in de lijkwagens schoven, de koning die de hand van zijn vrouw pakte, de zwijgende mensen op viaducten en langs de weg, de beelden vertelden het verhaal.


Het verdriet van de 1.200 nabestaanden op het vliegveld was bijna voelbaar. Een van hen, een vrouw, kwam toch in beeld. Frans Timmermans, de minister die deze week zo veel indruk maakte met zijn rede in de Veiligheidsraad, omhelsde haar langdurig na het vertrek van de laatste, veertigste zwarte auto.


Op Facebook had Timmermans woensdagochtend iedereen bedankt die had gereageerd op zijn toespraak. Velen bleken zijn gevoel te delen, constateerde hij.


Hij schreef: 'Met u denk ik, zeker vandaag, aan de slachtoffers en hun dierbaren. Zij vertegenwoordigen het beste van onze natie en zij halen het beste uit onze natie naar boven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden