Rouvoet: regiegroep had wel degelijk nut

Voormalige vicepremier André Rouvoet zag wel degelijk het nut in van de Regiegroep Financiële Markten, die door toenmalig premier Jan Peter Balkenende in het leven was geroepen toen de kredietcrisis losbarstte. Dat zei hij vandaag tijdens de verhoren door de parlementaire enquêtecommissie-de Wit. Voormalig minister van Financiën Wouter Bos zei gisteren nog dat de regiegroep weinig zin had. 'Je kwam de vergadering uit en er was al weer iets nieuws gebeurd.'

André Rouvoet komt de zaal van de parlementaire enquêtecommissie binnen. Beeld anp

Maar volgens Rouvoet vroeg Bos door de zes personen van de regiegroep te informeren impliciet om mandaat voor zijn maatregelen. Op de eerste bijeenkomst van deze regiegroep werden latere crisismaatregelen besproken, zoals de kapitaalinjecties voor banken en de garantieregeling voor interbancaire leningen, zei Rouvoet. Specifieke situaties bij individuele financiële instellingen werden niet besproken. Dit onder meer wegens de geheimhoudingsplicht van Wellink.

De bijeenkomsten waren vertrouwelijk, er mochten geen aantekeningen worden gemaakt, en het waren vooral Bos en president Nout Wellink van de Nederlandse Bank die het woord voerden. Daarom snapt Rouvoet de onvrede van Bos wel: 'Hij hoorde daar niets nieuws, wij wel.'

Naast Rouvoet, Bos en Wellink zaten in de groep premier Jan Peter Balkenende, minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven en staatssecretaris Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken.

Rouvoet zei verder dat hij op de hoogte gehouden werd als dat moest en volgens de juiste wegen. Dat hij niet alles van tevoren wist, vond hij geen probleem en zoals het hoorde. Ook toen hij premier Balkenende aan de lijn had die in Brussel aan het vergaderen was over de nationalisatie van Fortis, vroeg Rouvoet niet door. 'Ik ben sterk van het need-to-know-principe.' Bovendien was de premier erg gehaast aan de telefoon, aldus Rouvoet.

Vk.nl hield een liveblog bij van het verhoor. Lees dat hieronder terug.

14.24 uur
En daarmee is het verhoor van Rouvoet - en dus ook dit liveblog - alweer afgelopen.

14.23 uur
Hoe kan het, wil de commissie weten, dat een wetsvoorstel in de ministerraad uitgebreid wordt besproken, terwijl Rouvoet niet heeft doorgevraagd toen hij Balkenende aan de lijn die een bank aan het nationaliseren was.

'Er was een enorm verschil in tijdsdruk', is de verklaring van Rouvoet.

14.21 uur
Het ANP heeft een samenvatting van het verhoor tot nu toe.

Voormalig minister van Financiën Wouter Bos informeerde de andere leden van het kabinet over zijn crisismaatregelen in een zogenoemde regiegroep. Maar binnen deze groep van zes personen werd door Bos impliciet ook mandaat gevraagd voor zijn acties.

Dat zei voormalig vicepremier André Rouvoet dinsdag tegen de parlementaire enquêtecommissie die de kredietcrisis onderzoekt.

Op de eerste bijeenkomst van deze regiegroep werden latere crisismaatregelen besproken, zoals de kapitaalinjecties voor banken en de garantieregeling voor interbancaire leningen, zei Rouvoet.

Naast Rouvoet en Bos zaten in de groep premier Jan Peter Balkenende, minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven, staatssecretaris Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken en president van De Nederlandsche Bank Nout Wellink.

Specifieke situaties bij individuele financiële instellingen werden niet besproken. Dit onder meer wegens de geheimhoudingsplicht van Wellink

14.17 uur
Daar is stevige discussie over geweest, zegt Rouvoet. 'Een heel uitvoerige discussie.'

Het wetsvoorstel moest na de bespreking weer worden ingeleverd, zo geheim was het.

14.16 uur
Commissielid Koser Kaja is klaar met haar vragen.

Het gaat nu over de geheime nationalisatiewet van ING. Daarvan was Rouvoet wel op de hoogte. 'Uiteraard, een wet kan pas naar de Raad van State worden gestuurd als deze is besproken in de ministerraad.'

14.13 uur
Zelfs Rouvoet raakt een beetje geïrriteerd nu. 'Het is nu denk ik de vierde keer dat ik het zeg, maar instellingsspecifieke informatie werd niet besproken in de regiegroep.'

Commissielid Koser Kaja stelde nogmaals de vraag waarom de problemen rond de Alt-A-hypotheken van ING niet besproken werden.

14.11 uur
Volgens Rouvoet moet een minister van Financiën, zeker gezien de gevoeligheid van de informatie, niet de opties en scenario's vooraf bespreken met ministerraad, Kamer of regiegroep. Dat zou extreem slecht hebben kunnen uitpakken voor ING, meent Rouvoet.

14.08 uur
De commissie wil nog altijd weten waarom de regiegroep niet op de hoogte was van de maatregelen die genomen werden rondom de Alt-A-hypotheken.

'Omdat', zegt Rouvoet, 'ook Wouter Bos pas op de zondag dat de maatregelen genomen werden, wist dat dit de uitkomst zou zijn.'

Bovendien werden in de regiegroep geen instellingsspecifieke oplossingen besproken.

14.06 uur
Peter Verhaar, oprichter van de Alex Beleggingsbank en vaak analist voor Pauw en Witteman, twittert de volgende - treffende - samenvatting:

'wat mij betreft is ondervraging duidelijk: Rouvoet wilde idd niets weten, maar wat info met een broodje is wel nuttig'

14.01 uur
Ook steunt Rouvoet ook achteraf de samenstelling van de regiegroep. Die economische zeshoek die al bestond was daarvoor niet geschikt.

Instellingsspecifieke informatie werd er niet gedeeld in de regiegroep. Daarvoor was het ook niet bedoeld, het was bedoeld als rugdekking voor Wouter Bos, aldus Rouvoet.

Het ging zelfs zo ver dat er werd opgelet of er niet te veel aantekeningen werden gemaakt door de aanwezige ministers als er informatie op tafel kwam die raakte aan geheime informatie.

13.58 uur
Commissielid Fatma Koser Kaya wil nogmaals weten wat het nut was van de regiegroep, want het was haar nog niet helemaal duidelijk. Rouvoet antwoordt dat dat vast aan hem zal liggen. Dat is een vriendelijk antwoord.

Vervolgens herhaalt Rouvoet in andere woorden zijn antwoord van daarnet.

13.57 uur
De regiegroep was wel degelijk nuttig, vond Rouvoet. Al was het maar 'om informatie-a-symetrie te voorkomen'.

13.54 uur
Bos was gisteren duidelijk niet enthousiast over de regiegroep. Volgens Rouvoet viel dat wel mee, maar Bos' positie was ook wel wat anders. 'Hij hoorde daar niets nieuws, hij kwam informatie brengen.'

Voor de overige ministers was het wel nuttig, want zij hoorden de richting welke kant het op zou kunnen gaan.

13.52 uur
'Er werd geen hoorcollege gegeven: wat is een systeembank?', zegt Rouvoet die moet duidelijk maken wat er gebeurde tijdens zulke regiegroepzittingen.

Volgens Rouvoet was de functie van die regiegroep vooral dat Bos en Wellink konden 'aftasten' of de maatregelen die ze voor ogen hadden op veel weerstand zouden kunnen stuiten.

13.51 uur
'Regiegroep is misschien een beetje een misleidende term', zegt Rouvoet. De regie lag namelijk bij de minister van Financiën en de voorzitter van DNB.

13.47 uur
De regiegroep is overigens in totaal zesmaal bij elkaar geweest. Maar het was zeker niet zinloos, volgens Rouvoet.

Zo is er de mogelijkheid van een kapitaalinjectie besproken, later het loket van 20 miljard. En ook mogelijkheden om de interbankaire leningen weer op gang te brengen.

De gang van zaken was dan zo dat Bos of Wellink dit soort plannen uiteenvouwde 'en dan kon er op gereageerd worden'. Zodat de minister of de baas van de DNB kon zien 'hoe die plannen vielen bij bijvoorbeeld de vicepremier of de minister van Economische Zaken'.

13.46 uur
Volgens Rouvoet werden de crisismaatregelen in verkennende en algemene zin besproken, maar niet in bankspecifieke zin.

13.45 uur
Die regiegroep was in het leven geroepen om de beslissingen die niet konden wachten op een ministerraad te bespreken. Bos zei gisteren min of meer dat die regiegroep ook niet heel veel om het lijf had. Volgens hem kon ook dit gremium het tempo van de ontwikkelingen niet bijhouden.

13.44 uur
Het eerste deel van het verhoor zit erop, nu gaat het verder over de regiegroep Financiële markten, waarin zes ministers zitting hadden, waaronder Rouvoet.

13.43 uur
De Kamer kon zich overigens vinden in de manier van informatie-voorziening vinden, benadrukt Rouvoet.

13.40 uur
Rouvoet laat in al zijn antwoorden weten dat hij geïnformeerd werd als het moest en op een wijze die de toets der kritiek kan doorstaan. Het lijkt hem niet te deren dat hij niet mee besloot, dat was zijn taak immers niet.

Ook met de wijze waarop de Kamer is geïnformeerd, was volgens hem niets mis. De Kamer eerder informeren ging vaak niet, in verband met gevoelige informatie en de tijdsdruk waaronder gewerkt moest worden.

13.38 uur
Rouvoet heeft de andere ministers alleen gemeld dat Balkenende en Bos 'later ter vergadering' zouden zijn. Daar heeft hij het bij gelaten, en er werd door de andere ministers ook niet op doorgevraagd.

Toen Balkenende en Bos arriveerden legden zij uit hoe de deal in elkaar zat, en welke bedragen waren betaald.

De ministers gaven daarop Bos en Balkenende complimenten voor hun werk, en ook dat zij hun onderhandelingen geheim hebben kunnen houden.

13.31 uur
Op 3 oktober moest Rouvoet de ministerraad voorzitten, omdat Balkenende en Bos nog in Brussel zaten om de onderhandelingen af te ronden over de nationalisatie van een bank. Hij moest de vergadering rekken totdat beide heren de details van het principeakkoord rond hadden.

Rouvoet heeft niet gevraagd naar de inhoud van het akkoord. 'Ik ben sterk van het need-to-know-principe.' En de minister-president was ook wat gehaast aan de telefoon.

Rouvoet stelt zich sterk op als de gedienstige vicepremier. Wat hem niet aangaat, daar vraagt hij niet op door. 'Het was mijn taak de ministerraad voor te zitten, en alles wat ik daarvoor moest weten', dat wist ik, zo luidt zijn redenering.

'Het vicepremierschap is zeker niet het overnemen van taken van collega's.'

13.27 uur
De commissie spreekt Rouvoet meermalen aan op zijn vicepremierschap. 'U was wel vicepremier', zegt commissielid Haverkamp al twee malen.

Volgens Rouvoet was het normaal dat hij niet overal één op één betrokken was. Het is aan de minister-president, Balkenende dus, om een gremium op te richten dat de situatie het beste kon afhandelen. Dat werd later de regiegroep Financiële markten.

13.25 uur
De optie van de nationalisatie van Fortis is niet aan de orde gekomen in de zeshoek, die dinsdag na het Beneluxweekend. (het weekend dat Nederland, België en Luxemburg een aandeel van 49 procent in Fortis namen). Rouvoet heeft ook niet doorgevraagd. 'De mededeling dat er mogelijk nog extra stappen noodzakelijk zouden zijn, was voldoende.'

13.21 uur
Rouvoet vond het niet nodig om tijdens dat weekend op de hoogte geblijven te worden door Bos. De uitkomst kwam pas op dinsdag 30 september in de financieel-economische zeshoek aan de orde. Daar was Rouvoet dus bij.

13.20 uur
In de ministerraad van 26 september 2008 heeft minister van Financiën Bos aangekondigd dat er iets in de lucht hing, aldus Rouvoet. Het weekend dat daar op volgde was het zogeheten Beneluxweekend.

13.16 uur
'Niet alles werd kritiekloos aangenomen, er zijn momenten geweest waarop we uitvoerig hebben doorgepraat over de genomen maatregelen.' Rouvoet geeft aan dat de ministerraad niet alleen als applausmachine functioneerde.

13.15 uur
'Bij alles wat zich heeft voorgedaan, was ik voldoende op de hoogte om mijn mening te vormen.' Dat zegt Rouvoet op de vraag of hij vooraf voldoende informatie had om zijn vinger op te steken, als hij dat nodig achtte.

Opmerkelijk, want Bos zei gisteren nog zich niet te kunnen herinneren Rouvoet te hebben ingelicht over de maatregelen die hij op een persconferentie bekend ging maken.

13.14 uur
Volgens Rouvoet is er nooit discussie geweest in de ministerraad of de ministers niet eerder hadden moeten worden geïnformeerd. Dat kon ook niet, aldus Rouvoet, gezien de snelheid waarmee de maatregelen elkaar opvolgden en nodig waren.

13.10 uur
Rouvoet geeft zijn visie op de rol van de ministerraad. Die is met name gericht op de eenheid van het regeringsbeleid, volgens de oud-vicepremier.

'Niet alles wat besloten, ook niet waar grote bedragen mee gemoeid zijn, wordt in de ministerraad besproken.'

'Je kunt ook besluiten nemen, en achteraf de instemming van de ministerraad krijgen. Dat is ook goed gebruik.'

Rouvoet dekt zich hiermee vast in. De ministerraad werd vaak pas officieel ingelicht als een maatregel al genomen was. Dat is precies de gang van zaken die de commissie-de Wit wil onderzoeken.

13.07 uur
Er was ook - zoals te doen gebruikelijk - een wekelijks gesprek tussen Balkenende, Bos en Rouvoet. Maar dat was niet besluitend, maar oriënterend.

Maar over crisismaatregelen werd er niet specifiek gesproken. 'Daarvoor was de regiegroep financiële markten opgericht.' Daar zat Rouvoet ook in.

13.05 uur
De bespreking in de ministerraad over hypotheekproblemen in de Verenigde Staten was 'incidenteel', met name de zeshoek in het kabinet bespreekte de financieel-economische situatie af en toe. Tot die zeshoek behoorde ook Rouvoet. Na de val van Lehman Brothers werd er structureel een rondje 'financieel-economisch' gemaakt in de ministerraad.

13.04 uur
Ook Rouvoet zegt dat de val van Lehman Brothers ook voor hem 'een kantelpunt' was. Van individuele instellingen 'aan de andere kant van de oceaan' werd het een systeemcrisis.

13.04 uur
De heer Haverkamp begint met het verhoor.

13.04 uur
Het verhoor zal vandaag vooral gaan over de overlegstructuren, en hoe de besluitvorming verliep.

13.03 uur
André Rouvoet legt de eed af, en daarmee staat hij onder ede.

12.58 uur
Lees hier wat we vandaag kunnen verwachten van het verhoor van André Rouvoet.

André Rouvoet Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden