Routes door het monumentale hart van de Zaan

Duizenden jaren geleden moet de Zaanstreek een moerasbos zijn geweest dat af en toe werd bezocht door jagers. Sindsdien heeft water de geschiedenis van het polderlandschap aan de Zaan bepaald; daarvan getuigen talrijke molens, rijstpellerijen en pakhuizen die voor de aanvoer van grondstoffen afhankelijk waren van schepen....

De belangstelling van de gemeente Zaanstad gaat niet uit naar jagers; toeristen moeten er komen. De Zaanse Schans, historisch pronkjuweel en toeristentrekker in optima forma, is goed voor ruim 850 duizend bezoekers per jaar en domineert menige fiets- en wandelroute. Maar er is zoveel meer in de gemeente, dacht de raad, dat best eens onder de aandacht mag worden gebracht. En zo kwamen er monumentenroutes.

De tien kilometer lange fiets- en wandelroute Krommenie werd in 2000 gelanceerd. Zaan-Noord, een twee kilometer langere route, kwam onlangs tot stand. Drie andere zijn in de maak. In de brochure Zaan-Noord is de Zaanse Schans opgenomen. Dat kan ook moeilijk anders in een tocht die bij NS-station Wormerveer begint en tussen de Zaan- en Julianabrug beide oevers van de rivier bestrijkt. En het is maar goed ook. De gebruiker ontdekt zo het verschil tussen een collectie die elders uit de Zaanstreek is aangevoerd en monumenten op de juiste historische locatie.

Op de route Zaan-Noord is zoveel te zien dat een fietser zich al na enkele minuten afvraagt of het niet beter is zich met de hybride aan de hand te verplaatsen. Sla in Wormerveer maar eens de Markstraat in. Op de hoek ligt de voormalige houten dorpsherberg de Jonge Prins. Ertegenover, op de andere oever, dragen twee fabrieken de intrigerende namen Geloof en Herinnering. De route leidt er niet naar toe, maar je staat op dat moment wel te bladeren in de brochure die compact de geschiedenis van de monumenten beschrijft. Geloof is vernoemd naar een molen die op de plek van de fabriek stond. Twee andere molens in de buurt heetten Hoop en Liefde.

De Zaanbrug, die Wormerveer met Wormer verbindt, biedt een prachtig uitzicht op het industriële hart van de Zaan; op het voormalige pakhuis Java en rijstpellerij Hollandia I en II; op de vroegere rijstpakhuizen Bassein, Saigon en Batavia; op de gortpellerijen Lassie en Silo en op de pakhuizen Donau en Koningsbergen.

Hier proef je historie en dan moet je nog naar de Zaanse Schans en heb je er geen weet van dat het beschermd dorpsgezicht van Zaandijk ook nog een aantal verrassingen in petto heeft, waaronder een opmerkelijke tuin waarin de beelden één richting op kijken: het huis van de eigenaar.

De route bevat tegen het einde een onduidelijkheid: via het Blaauwe Hof in Wormerveer is de ingang van het Wilhelminapark moeilijk te vinden. Verdwalen is echter onmogelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden