Nieuws Drugshandel

Rotterdamse haven nauwelijks opgewassen tegen mondiale drugshandel: bazen blijven buiten schot

Containerschepen arriveren in de haven van Rotterdam. Beeld Freek van Arkel/Beeldunie

Politie en douane in de Rotterdamse haven moeten veel meer werk maken van het in kaart brengen van criminele netwerken achter drugstransporten. De aanpak is nu vooral gericht op het onderscheppen van incidentele partijen drugs in de haven. Daardoor worden vooral de laatste schakels in het smokkelproces, de ‘kleine jongens’, gepakt; de organisatoren blijven buiten schot.

Dat staat in een woensdag gepresenteerd breed opgezet onderzoek naar drugscriminaliteit in de Rotterdamse haven. De aanleiding voor dit onderzoek waren grote drugsvangsten en corruptieaffaires in de haven.

De onderzoekers vinden dat opsporingsautoriteiten in de haven bij de bestrijding van de drugshandel meer moeten samenwerken met landen waar de drugs vandaan komen zoals Ecuador, Peru en Venezuela. De Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië doen dat al. In Nederland blijven pogingen tot samenwerking vaak steken in procedures.

In reactie hierop kondigde burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam aan dat hij ‘vooruitgeschoven posten’ wil neerzetten in herkomstlanden van drugs om grote bendes op het spoor te komen. Aboutaleb gaat binnenkort naar Colombia. Daar zal hij onder meer overleggen met de burgemeesters van Medellin en Cartagena over samenwerking in de aanpak van de drugshandel.

Cocaïne

De haven van Rotterdam is de grootste van Europa. Dat maakt het ook een aantrekkelijke doorvoerhaven voor drugscriminelen. Rotterdam is het Europese centrum van de import van cocaïne uit Zuid-Amerika. Vorig jaar werd een record hoeveelheid van 18.947 kilo cocaïne onderschept, drie keer meer dan het jaar daarvoor.

Volgens de onderzoekers zegt dat niet alles: de vangsten per jaar wisselen sterk. Uitschieters worden veroorzaakt door het ontdekken van een of meer grote partijen. Geschat wordt dat jaarlijks 40 duizend kilo cocaïne via Rotterdam wordt verscheept. Betrouwbare cijfers ontbreken.

Drugsnetwerken zijn volgens het onderzoek te vergelijken met goed georganiseerde logistieke bedrijven, met afdelingen voor beveiliging, transport en ontwikkeling. In het milieu circuleert een ‘Gouden Gids’ met specialisten die voor klussen kunnen worden ingehuurd.

Dat kunnen duikers zijn die drugs uit zee vissen, corrupte havenmedewerkers die hun toegangspas uitlenen aan criminelen of ‘uithalers’ die de drugs uit containers halen.

Het onderzoek brengt verschillende smokkelroutes in kaart. Drugs kunnen worden verstopt in de wanden of plafonds van containers, worden verborgen tussen de lading of ergens op het schip zelf. Fruittransporten zijn populair omdat fruit bederfelijke waar is die snel moet worden afgehandeld. Daardoor worden ze vaak niet goed gecontroleerd.

De organisatie van de haven heeft kwetsbare punten waar criminelen gebruik van maken. Zo heeft een groot aantal medewerkers – in de haven werken dagelijks 180 duizend mensen – toegangspasjes tot het haventerrein. Veel bedrijven werken met uitzendkrachten wat controle bemoeilijkt. Criminelen bieden duizenden euro’s om een pasje te mogen lenen.

Informatiesystemen 

Daarnaast hebben te veel mensen toegang tot informatiesystemen met gevoelige informatie zoals de locatie van containers. Wat Aboutaleb betreft wordt daar snel paal en perk aan gesteld. ‘De portier van een haventerrein hoeft niet te weten waar een container staat.’

Bij de bestrijding van de drugshandel gaan volgens de onderzoekers ook het nodige mis. Diensten die betrokken zijn bij controle en opsporing wisselen te weinig kennis uit. Volgens douaniers in de haven doet de recherche te weinig met tips over criminele netwerken.

Screening van bedrijven en medewerkers in de haven kan beter. Verder is er nauwelijks aandacht voor de export van drugs. ‘Een blinde vlek’, aldus de onderzoekers. Volgens hen vraagt een betere bestrijding van de drugshandel een ‘cultuuromslag’ van alle betrokken instanties.

De grootste kwetsbaarheid van de haven is een structurele: de goederenstroom die door Rotterdam gaat is simpelweg te omvangrijk om waterdicht gecontroleerd te worden. Het is de ‘olifant in de kamer’, zegt een van de geïnterviewden in het rapport.

Een partij cocaïne van 2900 kilo, die is onderschept in Rotterdamse waalhaven. De drugs zaten verstopt in een container uit Curaçao. Het gaat om de twee na grootste cocaïnevangst ooit in Rotterdam gedaan. Beeld ANP Handouts

Jaarlijks worden in de haven 7,5 miljoen containers overgeslagen. Daarvan worden 40 duizend (iets meer dan een half procent) met een röntgenscanner geïnspecteerd. Daar ligt ook een economisch belang aan ten grondslag. Alles in de haven is gericht op efficiënte afhandeling. ‘Dit staat op gespannen voet met de belangen van toezicht’, schrijven de onderzoekers.

Burgemeester Aboutaleb erkent dat de economische belangen groot zijn. ‘Maar die mogen nooit vóór gaan.’ Volgens hem is er al veel gebeurd om de drugshandel tegen te gaan. Zo is op veel plekken cameratoezicht gekomen en zijn biometrische paspoorten geïntroduceerd.

Privacy

Maar af en toe stuiten opsporingsbeambten ook op praktische problemen. Zo mogen ze bij het doorlaten van een vrachtwagen uit privacyoverwegingen de slaapruimte van de chauffeur niet inspecteren. Daar kan dan gemakkelijk iemand in mee gesmokkeld worden.

Dat is te gek voor woorden, aldus de Rotterdamse burgemeester. ‘Ik weet niet hoe, maar dat moet geregeld worden.’ Hij kondigde aan na de zomer met een plan van aanpak te komen om de aanbevelingen in het rapport op te volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden