Rotterdamse buurtbewoners ontevreden over vervolg huiskamergesprekken 'Na de verkiezingen hebben we geen PvdA'er meer gezien'

Ze was altijd een PvdA-mens, maar vorig jaar, vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen, zag Lia Elzinga het niet meer zitten. Uit protest dreigde ze op de CD te stemmen....

Van onze verslaggever

Harmen Bockma

ROTTERDAM

Dat laatste was niet helemaal waar. Enkele maanden eerder was de PvdA begonnen met huiskamergesprekken tussen politici en bewoners van oude wijken. Ook bij Lia Elzinga kwamen twee PvdA'ers op bezoek: de toenmalige Rotterdamse lijsttrekkers Hans Simons en Hans Kombrink.

Het was, verzekerden de twee het handjevol bewoners dat zich in de huiskamer van Elzinga had verzameld, geen ordinaire verkiezingsstunt. Het ging erom dat politici weer zouden gaan luisteren naar wat er onder de kiezers leeft.

Het bezoek was mede een gevolg van een zeer emotionele brief, die Elzinga een paar maanden daarvoor had geschreven. Daarin klaagde ze dat haar zoon door Marokkaanse jongeren was bedreigd, dat haar dochter bijna door een Marokkaan was aangerand, dat de politie daaraan niets deed en dat buitenlanders werden voorgetrokken. 'Ik leef hier in een legaal bezet gebied', luidde haar hartekreet.

Ook onder andere bewoners van de Tarwewijk was, en is, de ontevredenheid groot. In de wijk leven veel nationaliteiten. Op het eerste gezicht is het een aardige buurt, waar veel aan stadsvernieuwing is gedaan. Onderhuids zijn er echter veel irritaties.

Kreeg de CD in 1991 bij de verkiezingen voor de deelgemeenteraad Charlois in de Tarwewijk ruim 8 procent van de stemmen, drie jaar later was dat 17 procent. CP'86, die in 1994 voor het eerst meedeed, kreeg bijna 4,5 procent. Bij de verkiezingen voor de provinciale staten verloren de twee partijen weer sterk. De VVD ging flink vooruit.

Lia Elzinga heeft 2 maart vorig jaar uiteindelijk toch op de PvdA gestemd. De komst van de twee Hansen maakte indruk. 'Het was voor het eerst van mijn leven dat politici echt luisterden naar wat ik te zeggen had', herinnert ze zich.

'Het langst hebben we over buitenlanders gepraat, zonder direct voor racist uitgemaakt te worden', zegt Elzinga. 'Ze accepteerden dat er dingen niet klopten. We kregen weer hoop. Ze hebben die avond ook beloofd wat te doen aan twee belangrijke problemen: de terreur van Marokkaanse jongeren in de speeltuin en het dragen van wapens op een school in de wijk.'

Ruim een jaar later is de stemming omgeslagen. 'We hebben nooit meer wat van ze gehoord, geen PvdA'er meer gezien hier.' Vooral dat ze zich niet aan hun beloften hielden, steekt Elzinga. 'Ik heb toen ook aan anderen verteld dat het zo'n goed gesprek was. Dat heeft hun stemmen opgeleverd, maar na een jaar is er nog niets gebeurd. Het blijkt toch allemaal fake te zijn.'

Het doen van beloften is een valkuil, zegt directeur Annelies Spork van het opleidingsinstituut van de PvdA. Zij heeft het 'maïzenaproject' opgezet. De huiskamergesprekken die prominente en minder prominente sociaal-democratische politici voeren, moeten een bindmiddel zijn tussen bestuurders en burgers.

Zonder dat er publicitaire ruchtbaarheid aan is gegeven, hebben dertig ministers, kamerleden, wethouders en raadsleden sinds november 1993 gesprekken gevoerd met kleine groepjes bewoners van de oude wijken, steeds bij een van hen thuis. 'Met de media erbij, zouden de gesprekken een heel andere lading krijgen. Het ligt er maar aan wat je wilt: of kiezers overhalen op jou te stemmen, of horen wat er werkelijk leeft.'

Spork erkent dat het project in de Tarwewijk versloft is. 'Maar in andere wijken werkt het wel. Wij zwengelen het landelijk aan, maar de lokale partij moet het afwerken.' Als voorbeeld noemt ze de Indische Buurt in Amsterdam, waar na een huiskamergesprek het overleg tussen politici, winkeliers, bewoners en politie over meer veiligheid op gang kwam.

'Het is een vorm van maatschappelijke oriëntatie', zegt Spork. 'We maken gebruik van tussenpersonen, zoals opbouwwerkers, om groepjes bewoners uit te zoeken voor het huiskamergesprek. De kunst is om de ervaringen die je hoort over het dagelijks leven, naar politiek niveau te abstraheren. De gesprekken dwingen de politici ertoe begrijpelijk te spreken.'

De politiek leeft volgens Spork in een isolement. 'De agenda wisselt zo snel dat politici het zicht op de dagelijkse werkelijkheid verliezen. Maar dit soort gesprekken hoort toch bij het bedrijven van politiek. Ze moeten ook iets duidelijk maken aan de bewoners, namelijk dat besturen verdomd ingewikkeld is.'

Medewerker Rob Meijer van TREF, het platform tegen racisme en fascisme Charlois, reageert behoedzaam op de vraag of de spanningen tussen Nederlanders en buitenlanders in de Tarwewijk oplopen. 'Dat is niet mijn waarneming', zegt hij. 'Het is maar welke vragen je aan bewoners stelt. Bovendien hoeft hun waarneming niet altijd feitelijk juist te zijn, zoals de bewering dat buitenlanders worden voorgetrokken.'

TREF probeert met trainingen wrijvingen tussen Nederlanders en buitenlanders te verminderen. Meijer: 'Het gaat erom voor de bevolking helder te houden wat hun persoonlijke beleving is en wat de werkelijkheid.'

Half februari, bijna een jaar nadat Simons en Kombrink hun huiskamergesprek in de Tarwewijk hadden gevoerd, schreef Meijer de twee politici een brief met het verzoek alsnog iets van zich te laten horen. 'Het is zwaar frustrerend voor de bewoners dat ze investeren in een gesprek met de politiek, maar daar niets van terug gehoord hebben', zegt hij. 'Dat is jammer, want het eerste dat je moet doen als je vertrouwen wilt herwinnen, is zorgvuldig omgaan met afspraken.'

Wethouder Hans Simons ontkent dat de afspraak was dat hij en zijn collega Kombrink nog van zich zouden laten horen. 'Waar het om ging, was dat er iets aan de problemen gedaan zou worden. Dat is gebeurd.' Dat de bewoners niets meer hebben gehoord, is volgens Simons de schuld van de landelijke PvdA. 'Daar hadden ze een nieuwe bijeenkomst moeten regelen.'

Lia Elzinga heeft inmiddels de bewonersorganisatie ontdekt als uitlaatklep. 'Ik moet wat doen om mijn agressie kwijt te raken', zegt ze. Bij de laatste verkiezingen stemde ze GroenLinks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.