Rotterdamse aanpak crack-probleem is moedig

De praktijk leert dat mensen de vrijheid nemen te roken, te drinken, te eten of te spuiten wat ze willen, ook als ze die vrijheid van de wet niet krijgen....

MET stijgende verbazing las ik de Forum-bijdrage van redacteur Frits van Veen over het harddrugsbeleid van de gemeente Rotterdam (de Volkskrant, 26 september). Naar aanleiding van berichtgeving in het tv-programma Nova over gebruiksruimtes voor crackgebruikers in Rotterdam, schildert hij een bijna apocalyptisch beeld van binnensteden die krioelen van ten dode opgeschreven crack-junkies. Onduidelijk blijft echter waarop van Veen zijn uitspraken baseert.

Het Trimbos Instituut, de meest gezaghebbende instantie voor metingen van drugsgebruik, heeft geen aparte monitoring voor crack. De meest recente Trimbos-cijfers wijzen op 25 duizend tot 29 duizend probleemgebruikers van cocaïne in heel Nederland. Onbekend is in hoeveel gevallen sprake is van gekookte cocaïne oftwel crack. Van Veen heeft het over een 'crack-epidemie' die de levens van duizenden jonge mensen vernietigt en stelt dat crack 'al geruime tijd de meest gebruikte harddrug van Nederland is'.

Weinigen zullen ontkennen dat crack een destructieve en gevaarlijke drug is. Belangrijker dan die vaststelling is de manier waarop overheid en samenleving omgaan met de realiteit van het crack-gebruik. Het pragmatische, op 'harm reduction' gerichte Nederlandse drugsbeleid heeft in de afgelopen 25 jaar duidelijke resultaten opgeleverd. De groep harddrugsverslaafden vergrijst en neemt af en het softdrugsgebruik is lager of gelijk aan dat van landen met een repressief beleid. Met dit verschil dat mensen in Nederland niet worden gecriminaliseerd of opgesloten wegens het roken van een joint. Voor een nieuwe, goed geïnformeerde generatie zijn drugs niet langer taboe, maar een normaal onderdeel van het leven. Zij kent de risico's en de effecten van de veelheid aan verkrijgbare middelen.

Een klein deel kiest voor harddrugsgebruik. Keer op keer blijkt dat het opjagen van deze gebruikers leidt tot verspreiding van de overlast en versplintering en verharding van de scene. Overheid en parlement begrijpen dit, getuige de experimenten met gecontroleerde verstrekking van heroïne. Helaas heeft het vertragende gedrag van met name de VVD ertoe geleid dat dergelijke experimenten nog maar mondjesmaat van de grond zijn gekomen. Gevolg is dat gemeentebesturen, vooral in de grote steden, zelf initiatieven moeten nemen. Door het gebrek aan coördinatie en sturing zijn fouten in de uitvoering dan bijna onvermijdelijk. Dat blijkt ook uit sommige negatieve aspecten van het veelbesproken 'basements'-model in Rotterdam.

In de laatste alinea van zijn betoog haalt Van Veen een hypothese aan die in Nederland al meer dan twintig jaar geleden door wetenschap en politiek bij het grofvuil is gezet: die van de stepping stone. Zoals een bierdrinker soms zin heeft in sterke drank, zo krijgt een softdrugsgebruiker uiteindelijk vanzelf zin in harddrugs, beweert hij zonder blikken of blozen.

Zelfs in de Verenigde Staten wordt deze onzinnige redenering niet meer gebruikt, ook niet in kringen van uitgesproken prohibitionisten. Ook daar wordt steeds duidelijker dat de War on Drugs een heilloze strijd is, die heeft geleid tot een enorme gevangenispopulatie, destructie van kwetsbare gezinnen en gemeenschappen, gigantische overheidskosten, corruptie en een toegenomen gebruik van alle drugs.

Uiteindelijk draait iedere discussie over drugsbeleid om de fundamentele vraag of mensen de vrijheid moeten hebben zelf te bepalen wat zij roken, drinken, eten of desnoods spuiten. Ongeacht de mogelijke schadelijke gevolgen voor henzelf. De praktijk leert dat mensen die vrijheid nemen, ook als ze die van de wet niet krijgen.

Een verstandige overheid concentreert zich dus op voorlichting, kwaliteitscontrole en beperking van de overlast voor niet-gebruikers. Dat de gemeente Rotterdam wegen zoekt om in die geest om te gaan met de crack-problematiek getuigt van moed en realiteitszin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden