Rotterdammers herdacht in spookomgeving

'Hard als een..

handelaar, als een Rotterdam

mer,

hard

als de Hollandse gulden wil ik

zijn

als ik - onderrok vol stenen -

van de stoep van de Wijnhaven

stap.'

Joanna Ida Fisher is aan het woord. Wie herinnert zich haar nog? Ze was de maitresse van een voorname Rotterdammer, die ook wel luisterde naar de curieuze naam Stanley Masters Velder. Toen hun verhouding bekoelde, stapte Joanna in de Maas. Ze is de eerste die tot ons komt, een klein publiek met roze programmaboekjes - en, hemel, wat is ze bitter en bleek, zo rechtstreeks uit het dodenrijk.

Sylvia Poorta speelt Joanna in Lazarus, een voorstelling van Peter Sonneveld, waarin 21 illustere Rotterdammers even tot leven worden gewekt in poëtische monologen van Nederlandse dichters. Folckert Felders, Henrik Velder, Elsbeth Rockwood, Joanne Velder en Hanna Maria Isabella Velder, het is een hele familie die na Joanna opdoemt uit het duister, allen zachtwit en zwevend in een al even haast spookachtige, prachtige omgeving. Je kent ze niet, of nauwelijks, maar gretig luister je naar hun verhalen - dromerig soms, aangrijpend of grappig, zoals de dichter het wil.

Samen met andere stadsgenoten uit weer heel andere tijden worden de Velders herdacht in een van de loodsen van het Westelijk Handelsterrein; een tijdelijk, stijlvol eerbetoon. Aan de muren zijn natuurstenen plaquettes bevestigd met hun geboorte- en sterfdatum; Joanna Ida Fisher, ze leefde van 1754 tot 1795. Antoine Uitdehaag gaf haar de woorden van nu.

Theatermaker Peter Sonneveld regisseerde drie jaar geleden tijdens Poetry International al eens een reeks dramatische monologen, toen van de Amerikaanse dichter Edgar Lee Masters, in wiens verzen stemmen doorklonken van gestorven inwoners uit een Amerikaans dorp. Naar dit idee onstond de 'Rotterdamse anthologie'. Tien Nederlandse dichters stortten zich op de personages, gespeeld door acteurs uit verschillende toneelgroepen. Een concept dat, gevat in heldere regie, vaak mooi uitpakt; ook al door de bijzondere locatie.

Het publiek wordt in groepen ingedeeld; de kleur van het programmaboekje bepaalt de volgorde waarin de kennismaking met de Rotterdammers verloopt. Die laatsten zijn gecategoriseerd naar thema: naast 'Familie' (de Velders) zijn daar degenen die een gezicht geven aan 'Geloof & Arbeid', 'Oorlog' en de opmerkelijke samenvoeging van 'Onderwijs, Lust & Liefde'. Afgezien van het laatste onderdeel dat ondanks de veelbelovende titel wat flets blijft, komen de personages op een verrassende manier tot leven.

Aandoenlijk zijn Anna Enquists Cato en Leendert, geliefden tijdens de oorlog die zij niet zouden overleven, schrijnend het lot van spionne Kitty van der Have (een mooie rol van Trudi Klever); vervreemdend en fraai is Liedewij, de Middeleeuwse heilige van Willem Jan Otten, en in-droevig ten slotte de levensloop van de geesteszieke Mendel Bronstein (alweer Enquist). Eenzaam staat de kleine landverhuizer (Paul Röttger) in een zandvlakte. Hij hield niet van de stad, maar kon er niet omheen. Hij vond het een hel: Rotterdam - het begin van het einde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden