Rotterdam: zwart zit links, wit rechts

De PvdA Rotterdam had één strategie: de stemmen van de allochtone kiezers trekken. Het succes blijkt nu een nadeel: cliëntelisme ligt op de loer en hoe moet het met het college?...

‘We zijn bijvoorbeeld naar de Mevlana-moskee gegaan en we hebben ze uitgelegd dat ze deze ene keer geen CDA moesten stemmen, omdat ze Leefbaar Rotterdam er dan gratis zouden bijkrijgen. Nou, dat snapten die mannen wel, hoor.’

Aan het woord is Tom Harreman, deelraadvoorzitter voor de PvdA in Delfshaven. Hij legt uit hoe de PvdA allochtonen heeft bewogen afgelopen dinsdag massaal naar de stembus te gaan én PvdA te stemmen. De strategie was zo’n succes dat het Harreman bijna zijn plaats in de gemeenteraad kostte.

Want de ene na de andere allochtone PvdA-kandidaat schoot dinsdag op voorkeurstemmen omhoog. Van de eerste elf PvdA-raadsleden zijn er straks liefst negen van allochtone komaf. Zo duikelde nummer 4, voormalig fractieleider Bert Cremers, naar plek 12.

Harreman zag zichzelf terug op de 19de plek. Zijn collega in het dagelijks bestuur van Delfshaven, Carlos Gonçalves, ging dankzij voorkeursstemmen van de 28ste naar een 8ste plaats. Maar Gonçalves wil helemaal niet in de raad. Hij stond op de lijst als lijstduwer. Hij heeft zijn zetel inmiddels geweigerd en wordt nu ’s lands eerste deelraadburgemeester van Kaapverdiaanse afkomst. Mooi, vooral voor Harreman. Want die schuift daardoor op naar de 18de en laatste PvdA-zetel in de raad.

De Rotterdamse gemeenteraad zal voortaan in een oogopslag duidelijk maken, wat er dinsdag in Rotterdam is gebeurd: links van de burgemeester zit de gekleurde fractie van de PvdA, rechts zitten de autochtonen van Leefbaar Rotterdam.

De PvdA vertegenwoordigt zwarte deelgemeenten als Charlois en Delfshaven; Leefbaar Rotterdam vooral witte deelgemeenten als Prins Alexander en Hillegersberg-Schiebroek.

Sociologen en politicologen zien een aantal voordelen van wat er in Rotterdam is gebeurd. Het was een feest voor de democratie, in de zin dat de opkomst nog hoger was dan in 2002. Toen wist Pim Fortuyn veel autochtone stemmers – vaak voor het eerst – naar de stembus te krijgen. De opkomst was destijds 55 procent.

De opkomst onder allochtonen bleef toen echter onder 40 procent steken. Ditmaal wist de PvdA ook hen enthousiast te krijgen voor de verkiezingen. Liefst 49 procent van de allochtone kiezers kwam stemmen; de opkomst klom tot boven 58 procent. De Rotterdamse kiezers zijn in vier jaar tijd dus goed wakkergeschud.

Maar er kleven hieraan ook nadelen, waarschuwen de deskundigen. Cliëntelisme ligt op de loer; veel allochtone kiezers verwachten iets terug van degenen die zij met voorkeurstemmen in het zadel hebben geholpen. Zo gaat dat in het thuisland immers ook.

Dezelfde polarisatie die zo’n hoge opkomst mogelijk maakte, staat nu een coalitie in de weg. Leefbaar Rotterdam-voorman Marco Pastors noemt de kans op samenwerking met de PvdA ‘nul’ en wil zelfs geen oriënterend gesprek voeren. Hij gaat liever oppositie voeren en intussen bouwen aan een landelijke partij.

Dat alles stelt PvdA-leider Peter van Heemst voor een probleem. Alle combinaties zonder de Leefbaren zijn fragiel. Een deel van zijn partij wil dolgraag een coalitie ‘over links’, de landelijke leiding huivert van die gedachte. De VVD wil vooralsnog helemaal niet en het CDA ziet weer niks in de SP.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden