'Rotterdam heeft wel een soort vibe voor mij'

Naar de plekken van de jeugd. Deze week: rapper E-life (31) die opgroeide in het Oude Westen in Rotterdam. 'Wij ruleden de Middellandstraat, jochies van een jaar of zeven.'..

Back in the day was e-life een straatkid die, zoals elk straatkid in het Oude Westen, zijn dingen deed. Rondhangen, speelgoed jatten, rondhangen, straatvechten. 'Wij rulden de Middellandstraat. Kenden elke hoek, wisten alles. We hadden een "bende" en dan vochten we tegen de "bende" van de andere kant. Het was kiddy stuff, weet je. Trokken we een streep op de stoep: dit is óns terrein. Jochies van een jaar of zeven.'

Hij staat er weer, op straat, en ziet dat er weinig is veranderd in het Oude Westen van Rotterdam: jonge gasten slenterend, spiedend, voetballend, meiden nakijkend, speelgoed jattend als in een film over Brooklyn, New York.

Wat is het verschil nog tussen Brooklyn ny en Rotterdam nl, als op zo'n zonnige dag op straat de smeltkroes voorbijtrekt en een Su ri naamse man met een karretje 'lekkere schaafijs' verkoopt en auto's halt houden om boven harde hiphop uit 'yo alles goed man' te roepen naar een vriend, die e-life heet en beroemd is geworden.

Hij kijkt naar links en kijkt naar rechts. 'Hoezo geen getto's in Nederland', zegt e-life. 'Ik bedoel het als grap, weet je.'

Maar is dat wel zo?

Eigenlijk heet hij Elvis de Oliveira. e-life is zijn hiphopnaam, inmiddels groot gegroeid als een van de beste Nederlandse rappers. Net een album uit (E=MC2), de clips denderen over mtv en tmf en The Box en ook hier, op straat, krijgt hij respect.

'Hé man! Alles goed in de muziekindustrie?'

'Jah man. Cool man. Ik ga je bellen.'

Voor het oude huis aan de Bellevoys straat. Tegenwoordig kan het die chique naam weer dragen, na een grondige renovatie, maar in die tijd was het weinig. Oude panden van drie, vier lagen hoog. Afbraak. Het benedenhuis op nummer 32 staat er nog maar is een winkel geworden. Drie kamers had de familie De Oliveira, waarvan er één was afgescheiden door een gordijn. 'Het was niet veel, weet je. Altijd herrie. We gingen in bad in een teil water.' Ze waren gevieren. Moeder, Elvis, broer en zus.

Dit dus is mijn stamping ground, zegt e-life, zijn geboortegrond. Dit is waar hij die shit vandaan heeft. Zonder deze straten was zijn muziek anders geweest. Hadden zijn droge, harde raps een ander geluid gehad. Mid dellandstraat, West-Kruiskade, Vieram bachtsstraat, ook buiten Rotterdam bekend. Of berucht. Wat hem betreft, woonde e-life in Sydney of San Francisco of Rio of ny of waar ook, 'maar Rotterdam heeft wel een soort vibe voor mij. Dit is superbepalend geweest. Wie hier opgroeit weet van day one hoe de grote boze wereld in elkaar steekt. Van day-fuckin'-one. Jah man, hier krijg je de tactics of life snel door. Hier ga je al heel vroeg nadenken.'

Zijn moeder is de heldin uit zijn leven. More precious than breath the queen I protect (uit My love, op de nieuwe cd). Moeder kwam uit Kaapverdië en was gescheiden. Hield het hoofd boven water met een baan als kamermeisje, als schoonmaakster, als verkoopster bij v & d. Had moeite met de taal en eigenlijk zo'n beetje alles wat Nederlands was.

'Haar man', zegt e-life, wandelend over de Middellandstraat, 'mijn vader dus wat ik er nog van weet kon zijn handen niet thuishouden. En dan kregen wij het op ons dak. Het was een cumulatie van dingen, weet je, in ons huis was lles aan de hand. Stel je voor: de jaren zeventig. Een alleenstaande buitenlandse vrouw die nauwelijks Neder lands spreekt en drie kinderen moet opvoeden. Je kunt de hele soap bedenken. Maar ze heeft het gered. Ze heeft een enorme prestatie geleverd, al twijfelt ze er zelf weleens aan. Dan zeg ik tegen haar: come on mamma, je hebt geen slechte job gedaan.' In een van zijn raps vertelt e-life hoe hij kwartjes in de portemonnee van moeder stopte, 'cause I wanted you to spend it.'

Hoe hij en zijn broer werden gestald in een kungfu-bioscoop, omdat ze geen oppas kon betalen.

Dat was dus het nog immer bestaande Rex Theater aan de Middellandstraat, thans pornobioscoop (affiche: Za ter dag hoerenbal). Hier zag e-life 'alle kungfu-films die ter wereld bestonden' en dat meermaals. Hij kent de moves en flicks nog steeds uit het hoofd. Jochie van zeven, dagenlang voor het filmscherm. 'Moed er was oké met de eigenaar, hij hield ons in de gaten. Ach ter af begrijp ik wel dat het niet kon, maar mijn moeder ze had geen keus. Het was een goede oplossing. Ze deed haar best, ondanks alle shit.

'In alle ellende, in al het vuilnis dat er was, kregen we de kans echt kind te zijn, no doubt. Ze deed wat ze kon. Ik kan alleen maar met trots terugkijken op wat ze bereikt heeft. Begrijp je: er was geen geld voor een oppas en ze moest werken om voor ons te kunnen zorgen. Ze dacht in elk geval n over een oplossing. Ze had ons ook gewoon op straat kunnen laten slenteren.'

Hele dagen in een kungfu-bioscoop daar was de kinderbescherming minder blij mee. El vis moest naar een tehuis vlakbij, aan de statige, groene Heemraadsingel, een detonerend chique streep in het arme Oude Westen. Moeder had Elvis en zijn broer nog een halfjaar verstopt in Portugal, maar vergeefs, en zo raakte ze haar kinderen kwijt.

Anderhalf jaar woonde Elvis aan de Heem raadsingel, onder een streng regime, zeker voor een straatkid. Welke van de statige panden het was weet hij niet meer, maar als hij over de singel loopt komt terug dat 'ik er ook wel mooie dingen heb beleefd'.

'Ik had er een vriendje, Angelo. Hij had een gehoorapparaat, dat leende ik, zo'n metalen bak op je borst met van die oorpluggen. Hoorde je alles om je heen heel hard. Cool was dat. Angelo stond jaren geleden in de krant. Hij had iemand met een bijl het hoofd ingeslagen in het Kralingse Bos.'

Misschien is de muziek zijn redding geweest. e-life was tien toen hiphop wereldkundig werd, en niet veel later neerstreek aan de Eerste Middellandstraat, op nummer 111, bij jeugdhonk Frimangron. Dat is er nog steeds. Het is dicht, maar er leunt nog wel een b-boy tegen de muur die e-life op de vuisten tikt, als groet.

'Jahman.'

Dit was zijn ding. Dit was fresh. De muziek. De dans. In die tijd was hiphop nog een verzamelterm voor rappen, dj'en, breakdancen, graffiti spuiten dat hoorde allemaal bij elkaar. Alle serieuze Rotterdamse hiphoppers behoorden in die tijd tot de Bad Boyz Posse, die gold als een familie. Breakers verdienden geld op de Lijnbaan, waar ze op een matje moves maakten voor het winkelpubliek. Elke vrijdagavond zat e-Life bij Frimangron. Werd er opgetreden. Draaiden ze Spoonie G, Sugar Hill Gang en Grandmaster Flash, die het getto tot leven bracht in The Message.

It's like a jungle sometimes.

Brooklyn ny Oude Westen nl.

'Je bent allemaal straatkid, thuis gaat het niet en opeens heb je een échte familie om je heen, de hiphopfamilie. Dat moet je niet te romantisch zien, maar we waren wel connected, allemaal. Dat gevoel was prachtig. Eerst sta je te kijken naar die gasten, dan ga je dansen. Teksten schrijven. Tot je erachter komt dat rappen goed gaat. Dat je een flow hebt.'

Tegen die tijd was het gezin De Oliveira verhuisd naar Rotterdam-Overschie, naar een beter huis 'een soort van flatje, nieuwbouw van na de oorlog, uit de grond gestampt.' Het was er net even rustiger, 'maar het leven bleef ruig'. Thuis en daar bui ten. Tegen die tijd was Elvis geen straatkid meer.

'Je bent twaalf, dertien, je kent het wel. Ik was vervelend. Goed vervelend. Ik was een klootzak. Ik zou jou tegen kunnen komen, en je gewoon op je bek kunnen slaan.' Elvis rent met vriendjes een winkel binnen en 'die haalden we dan leeg'. Kiddy stuff? 'Waarom denk je dat Rotterdam vol rolluiken is?'

Desalniettemin maakte hij toch mooi de mavo af, deed het mbo (sloeg er een conrector in elkaar zodat ie verder moest op de avondschool) en haalde vervolgens z'n mba. 'Toen had ik m'n schuld naar moeder wel ingelost, en rond die tijd ben ik serieus werk gaan maken van de muziek.'

Hij kent nog wel de jongens van toen. Een deel leeft een normaal leven. Een deel zit vast. Een deel is dood.

In de auto terug naar huis gaat zijn nieuwe cd in de speler, hard zoals het hoort, raampjes open.

But I survived times like a great French wine. Hij is niet ontevreden.

'Tegenwoordig kan ik in de spiegel kijken en zeggen: yo e, je bent een man geworden, weet je. Een volwassen man, en best wel in balans. I'm my own person dat zal altijd het belangrijkste blijven. Ik ben mezelf. Dat zal ik nooit verloochenen.'

En moeder?

Moeder reist tegenwoordig de wereld rond en woont in Engeland, waar ze theologie studeert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden