Rost van Tonningen: Een levenslange liefde voor Adolf Hitler

In de jaren dertig vatte ze sympathie op voor de nazi's. Die ging nooit meer over...

Twee jaar geleden liet ze zich nog door twee verslaggeefsters van Nieuwe Revu in haar rolstoel naar een voorstelling van Der Untergang duwen. Die film toont de ondergang van het Derde Rijk en Bruno Ganz kreeg veel lof voor zijn vertolking van Adolf Hitler als gebroken driftkop. Zo niet van Florentine Rost van Tonningen. ‘Wat een lachertje. Veel te oud. En zo krom’, zo wordt ze geciteerd. Adolf Hitler was in haar herinnering juist een mooie, stramme figuur.

Tot op het laatst raadpleegden de media Rost van Tonningen, tot op het laatst werden ze op hun wenken bediend. Florrie (haar roepnaam) Rost van Tonningen was tot haar dood zaterdag overtuigd van de juistheid van de nazi-ideologie. Niet voor niets heette ze de Zwarte Weduwe. Maar ijzingwekkend was ze al lang niet meer. In het laatste tv-interview, zaterdagavond nog eens vertoond, zat een rol closetpapier geklemd tussen haar zitvlak en de leuning. De Zwarte Weduwe was incontinent.

Florentine Rost van Tonningen-Heubel, geboren op 14 november 1914, was het jongste kind van een Duitse immigrant ‘die haar maar weinig kon weigeren’, zoals haar oudste zoon Grimbert schrijft in zijn boek Uitverkoren maar niet bevlogen. Het was een onbezorgde jeugd van een aantrekkelijk meisje dat wel eens tennis speelde met kroonprinses Juliana. De etiquette schreef een nederlaag voor, maar dat lukte niet altijd.

In de jaren dertig vatte Florrie Heubel sympathie op voor de Nationaal-Socialistische Beweging van Anton Mussert, een dwaalspoor dat volgens zoon Grimbert wel meer wereldvreemde leden van de elite volgden. Vlak voor de oorlog ontmoette ze Meinoud Rost van Tonningen, met wie ze ruim een een half jaar na de Duitse inval trouwde. Haar man, een kopstuk in de NSB, werd in 1941 benoemd tot president van de Nederlandsche Bank.

In de zomer van 1944 toog hij als officier ten oorlog en werd in 1945 krijgsgevangen genomen door de Canadezen. Internering volgde en in juni van dat jaar, vlak na de bevrijding en vlak voor het proces tegen hem, stierf Meinoud Rost van Tonningen bij een val van een trap in de gevangenis van Scheveningen. Zelfmoord, zo werd beweerd, maar zijn weduwe weersprak dat tot op het laatst. Na de oorlog schreef Florentine Rost van Tonningen haar autobiografie Op zoek naar mijn huwelijksring, waarin ze prins Bernhard als hoofd van de Binnenlandse Strijdkrachten verantwoordelijk stelt voor de dood van haar man.

Maar de dood heeft beide echtelieden nooit kunnen scheiden. Volgens Grimbert Rost van Tonningen zag zijn moeder zich na de oorlog als het medium waarin de stem van zijn overleden vader moest doorklinken.

Met haar zoons was Florentine Rost van Tonningen snel na de oorlog teruggekeerd uit Duitsland om in de daarop volgende decennia het mikpunt van verachting en hoon te worden. Het leek de Zwarte Weduwe niet te deren, zoals ook alle rechtszaken wegens discriminatie haar niet deden verstommen. Aan de andere kant van het spectrum werd ze een icoon voor neonazi’s die gerust bij haar langs mochten komen.

In de jaren tachtig was Florentine Rost van Tonningen nog eens de inzet van een emotioneel debat in de Tweede Kamer. Omdat haar man voor de oorlog Kamerlid was geweest, kreeg ze een staatspensioen. Het kabinet kon of wilde daaraan niets veranderen en die regeling heeft tot haar dood gegolden.

De laatste jaren van haar leven bracht de Zwarte Weduwe door in het Belgische Waasmunster, naar eigen zeggen gevlucht uit Nederland en het leven zat. ‘Ik heb genoeg van de wereld’, zei ze in het laatste tv-interview. Zo stierf ze zaterdag, 92 jaar oud, omringd door portretten van Adolf Hitler.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden