Rosenthal beschuldigt VS van valse voorstelling van zaken

DEN HAAG - Minister Uri Rosenthal van Buitenlandse Zaken (VVD) beschuldigt de Amerikanen ervan dat zij een verkeerde voorstelling van zaken hebben gegeven.


Uit een uitgelekt Amerikaans ambtsbericht via WikiLeaks bleek dat ambtenaar Pieter de Gooijer van Buitenlandse Zaken de Amerikanen zou hebben gevraagd druk uit te oefenen op PvdA-vicepremier Wouter Bos. Als Nederland zijn missie in Uruzgan niet zou verlengen, kon Nederland een plaats aan de vergadertafel van de G20 vergeten.


Rosenthal meldde gisteravond via het persbureau ANP dat De Gooijer de Amerikanen niet had opgeroepen Bos onder druk te zetten. 'De ambtenaar heeft daartoe dus geen instructie gekregen van de minister van Buitenlandse Zaken' - destijds Maxime Verhagen (CDA), de huidige vicepremier.


De voormalige hoge diplomaat Jan Hoekema, nu burgemeester van Wassenaar, zegt daarover: 'Eerlijk gezegd geloof ik niet wat Rosenthal nu zegt. Hij dekt De Gooijer af alsof er niets is gebeurd.' Volgens Hoekema is het de rol van een directeur-generaal politieke zaken zijn minister te helpen met een toelichting aan de Amerikanen, juist als het regeringsbeleid steeds diffuser wordt. 'Dat zijn behulpzame gesprekken.'


Een tweede kwestie waarvoor Rosenthal gisteren in de Tweede Kamer moest verschijnen, vormde de opmerkingen van zijn ondergeschikte Wepke Kingma. De diplomaat zou de Amerikanen heben geadviseerd - aldus een ambtsbericht op WikiLeaks - een prijs te zetten op het hoofd van de Oegandese rebellenleider Kony. Ook hier trok Rosenthal het verslag van de Amerikanen in twijfel. Het zou niet verder zijn gegaan dan een bespiegeling door Kingma, ruim geïnterpreteerd door de opsteller van het ambtsbericht.


Volgens de oud-ministers van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek (1982-1993), Peter Kooijmans (1993-1994) en Jaap de Hoop Scheffer (2002-2003) is Rosenthal verantwoordelijk voor vertrouwelijke uitlatingen van diplomaten, die onder de vorige minister van Buitenlandse ZakenVerhagen werkten. De voormalige bewindslieden gaan ervan uit dat De Gooijer in de geest van Verhagen handelde.


De Hoop Scheffer kan zich niet voorstellen dat De Gooijer niet namens Verhagen heeft gesproken. 'Ik ga ervan uit dat hij zijn boekje niet te buiten is gegaan.' Kooijmans, die zeer te spreken is over de man die ooit zijn persoonlijk secretaris was: 'Ondenkbaar, zeker op dat niveau, dat De Gooijer op eigen initiatief heeft gehandeld.'


Van den Broek zegt dat De Gooijer als persoonlijk medewerker voor hem heeft gewerkt. 'Hij kon goed omgaan met confidentiële teksten. Hij is buitengewoon betrouwbaar voor zijn minister. Een directeur-generaal zegt geen dingen van groot belang buiten zijn minister om.'


Rob de Wijk, voormalig topambtenaar op het ministerie van Defensie en nu directeur van een denktank, verbaast zich erover dat het PvdA-Kamerlid Frans Timmermans veel rumoer maakt over het optreden van De Gooijer. 'Ik heb de indruk dat de PvdA haar frustraties over de samenwerking met het CDA uitvecht over de rug van een topambtenaar.'


Het vermeende advies aan de Amerikanen om een prijs te zetten op het hoofd van de Oegandese rebellenleider wordt door oud-diplomaat Hoekema omschreven als een 'robuust advies'. Volgens Hoekema kun je, als je zeker weet dat je in vertrouwelijkheid spreekt, 'stoer doen'.


De Wijk zegt dat er niets bijzonders is gebeurd. 'Het gaat om een van de grootste oorlogsmisdadigers die er rondlopen. Als het klopt wat de Amerikanen schrijven, heeft Kingma gesuggereerd hetzelfde te doen als wat er met Osama Bin Laden is gebeurd: een prijs op zijn hoofd zetten.'


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden