Rooms in Rotterdam

Herman Pijfers, geboren in 1923, gebruikt harde woorden als hij het heeft over de volksbuurt rond het Afrikaanderplein in Rotterdam-Zuid....

Jan Luijten

In Naast de kerk - Een katholiek verleden is nooit weg (Valkhof Pers; fl. 39,50) heeft Pijfers, de vroegere directeur van uitgeverij Ambo, zowel zijn jeugdherinneringen opgeschreven als de geschiedenis van de Sint-Franciscusparochie in Rotterdam-Zuid. Voor een deel vallen die samen. Als jongen woonde Pijfers niet alleen vrijwel naast de St.-Franciscuskerk aan de Paul Krugerstraat, maar zijn jeugd werd in wezen ook door die kerk bepaald. En dat gold voor het hele katholieke gezin Pijfers. De auteur herinnert zich een uitspraak van zijn vader 'of we niet beter in de kerk konden gaan wonen'.

Pijfers vertelt over het leven in een volksbuurt voor de oorlog, waar het rook naar paarden en waar een waterstokerij was. 'Op maandag, wasdag, en zaterdag, wanneer de kinderen in de teil gebaad werden, kwam heel de buurt daar warm water halen, drie cent per emmer.' Daarnaast vertelt hij het verhaal van het roomse leven aan het Afrikaanderplein, waar pastoor Wierdels in 1902 een kerk bouwde voor onder meer de arbeiders uit West-Brabant die in Rotterdam-Zuid werk hadden gevonden. Erg welkom was de pastoor niet, want hij werd met stenen en kluiten aarde bekogeld. Later gooiden jongens de ruiten van de noodkerk in.

Er zijn twee thema's waarop Pijfers steeds weer terugkomt: het voortschrijdende proces van geloofsafval en ontkerkelijking, en het gebrek aan aandacht van de meeste pastoors voor de sociale problemen in hun parochie. Zo schrijft hij op pagina 118: 'Al eerder vermeld: Wierdels - zijn opvolgers evenmin - besteedt geen regel aan de erbarmelijke toestanden in de havens, aan stakingen, werkloosheid of over de ellendige woningen.'

Pijfers heeft na de oorlog de Afrikaanderbuurt verlaten, maar hij is er wel regelmatig teruggekeerd en beschrijft hoe het nu met de buurt is gesteld. De kerk werd in 1975 afgebroken om plaats te maken voor een bejaardentehuis, waar op zondagochtend nog één katholieke dienst was. Die verdwijnt nu ook. In Rotterdam-Zuid, waar na 1900 veertien parochies ontstonden, zullen nog maar twee kerken overblijven. Pijfers: 'Alles is weg. Op het eind van de eeuw is het hier weer net zo als aan het begin ervan.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden